Jerzy Ziętek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy Jerzego Ziętka, wojewody śląskiego. Zobacz też: Jerzy Ziętek, poseł na Sejm III RP VI i VII kadencji.
Jerzy Ziętek
Jorg
Jerzy Ziętek
generał brygady generał brygady
Data i miejsce urodzenia 10 czerwca 1901
Gliwice
Data i miejsce śmierci 20 listopada 1985
Zabrze
Przebieg służby
Lata służby od 1943
Stanowiska z-ca d-cy 3. Dywizji Piechoty
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Order Budowniczych Polski Ludowej (1949–1960) Order Sztandaru Pracy I klasy Order Krzyża Grunwaldu III klasy Srebrny Krzyż Zasługi Śląski Krzyż Powstańczy Medal 10-lecia Polski Ludowej Medal 30-lecia Polski Ludowej Medal 40-lecia Polski Ludowej Złota Odznaka im. Janka Krasickiego Order Czerwonego Sztandaru
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Jerzy Ziętek w Wikicytatach
Jerzy Ziętek
Wojewoda śląski
Przynależność polityczna Polska Partia Robotnicza
Okres urzędowania od 1 lutego 1945
do 10 marca 1945
Następca Aleksander Zawadzki
Wojewoda katowicki
Przynależność polityczna Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Okres urzędowania od 12 grudnia 1973
do 10 czerwca 1975
Następca Stanisław Kiermaszek
Poseł VIII kadencji Sejmu PRL
Przynależność polityczna Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Okres urzędowania od 23 marca 1980
do 31 sierpnia 1985
Popiersie Jerzego Ziętka w gmachu Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach

Jerzy Ziętek, ps. Jorg (ur. 10 czerwca 1901 w Gliwicach, zm. 20 listopada 1985 w Zabrzu) – polski polityk, urzędnik samorządowy, partyjny, państwowy, działacz społeczny, żołnierz, generał brygady Wojska Polskiego, członek Komitetu Centralnego PZPR (1964–1981), przewodniczący Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach (1964–1973), wojewoda śląski (1945–1950), wojewoda katowicki (1973–1975), członek Rady Państwa (1963–1980), zastępca Przewodniczącego Rady Państwa (1980–1985), poseł na Sejm II RP (1930–1935) i na Sejm Ustawodawczy (1947–1952) oraz na Sejm PRL II, III, IV, V, VI, VII i VIII kadencji (1957–1985), prezes Związku Weteranów Powstań Śląskich, wiceprezes Rady Naczelnej Związku Bojowników o Wolność i Demokrację (1949–1985).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jerzy Ziętek urodził się 10 czerwca 1901 roku w Szobiszowicach, dzielnicy Gliwic.

W latach 1919–1921 aktywny jako działacz propolski na Górnym Śląsku, według oficjalnej propagandy i wspomnień uczestnik powstań śląskich (biografowie Jerzego Ziętka twierdzą, że w I i II powstaniu nie brał udziału, natomiast w III był łącznikiem, lecz nie był bezpośrednio zaangażowany w walki zbrojne, co nagłośniała oficjalna biografia[1]), w latach 1922–1939 pracował w samorządzie i autonomicznej administracji województwa śląskiego. Podczas II wojny światowej w ZSRR, pracował w budownictwie wojskowym. Od 1943 w Wojsku Polskim. Od 1945 członek PPR, następnie PZPR.

W latach 1945–1950 wicewojewoda śląski, w latach 1950–1964 zastępca przewodniczącego, w latach 1964–1973 przewodniczący Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach, w latach 1973–1975 wojewoda katowicki. W latach 1963–1980 członek Rady Państwa, a w latach 1980–1985 zastępca Przewodniczącego Rady Państwa.

Wielokrotnie był posłem na Sejm; już w latach 1930–1935 poseł III kadencji Sejmu II RP z ramienia BBWR, w latach 1947–1952 poseł na Sejm Ustawodawczy z ramienia PPR (potem PZPR), a w latach 1957–1985 poseł na Sejm PRL II–VIII kadencji (z ramienia PZPR). W latach 1961–1969 przewodniczący sejmowej Komisji Budownictwa i Gospodarki Komunalnej. 2 kwietnia 1980 otwierał VIII kadencję Sejmu jako marszałek senior.

Jako wicewojewoda śląski powołał latem 1945 komisję, która podjęła się spisu przymusowo wywiezionych do ZSRR przez Armię Czerwoną górników. Spis zawierał 9877 nazwisk. Komisja podjęła również działania zmierzające do zwolnienia deportowanych górników i ich powrót do domu.

Od 1949 (do końca życia) był wiceprezesem Rady Naczelnej Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. Odznaczony m.in. Orderem Budowniczych Polski Ludowej (1959). 3 maja 1971, w 50 rocznicę wybuchu powstań śląskich, awansowany do stopnia generała brygady LWP. 10 czerwca 1975 odszedł na emeryturę. Zmarł 20 listopada 1985 w Zabrzu. Został pochowany 23 listopada 1985 roku na cmentarzu przy ul. Francuskiej w Katowicach. Dzień pogrzebu Jerzego Ziętka był dniem żałoby w województwie katowickim. W pogrzebie Jorga wziął udział m.in. Prezes Rady Ministrów prof. Zbigniew Messner oraz członek Biura Politycznego KC PZPR Kazimierz Barcikowski, który pożegnał zmarłego w imieniu kierownictwa partyjno-państwowego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Duża ilość mieszkańców województwa wzięła udział w pogrzebie.

Jerzy Ziętek zainicjował budowę Wojewódzkiego Parku Kultury i Wypoczynku im. Jerzego Ziętka na granicy miast Katowic, Chorzowa i Siemianowic Śląskich, kompleksu sanatoryjno-uzdrowiskowego Zawodzie w Ustroniu, Górnośląskiego Centrum Rehabilitacji „Repty” im. gen. Jerzego Ziętka w Tarnowskich Górach, doprowadził do wybudowania hali Spodek i innych.

Pod koniec życia, mieszkając w Ustroniu, posiadał stałego spowiednika, którym był franciszkanin z klasztoru w Panewnikach o. Damian Szojda OFM[2]. Zmarł 20 listopada 1985 r. w Zabrzu.

Portret filmowy wojewody gen. Jerzego Ziętka stworzył reżyser filmowy i dokumentalista górnośląski Antoni Halor w filmie dokumentalnym Człowiek z laską czyli portret człowieka praktycznego, który w 1979 wyróżniono na festiwalu w Krakowie i uhonorowano Nagrodą Główną na festiwalu w Łodzi.

19 listopada 2005 w parku przy Rondzie gen. Jerzego Ziętka nastąpiło uroczyste odsłonięcie pomnika generała. Powstał on dzięki Społecznemu Komitetowi Budowy Pomnika Generała Jerzego Ziętka w Katowicach. Dzień później przypadła 20 rocznica śmierci Jorga. Doktor honoris causa Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

Od 2007 jego najmłodszy wnuk – Jerzy Ziętek – jest posłem Platformy Obywatelskiej.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

(aktualna precedencja odznaczeń)

Przypisy

  1. A. Klich, Nasz człowiek w Firmie PRL, „Gazeta Wyborcza”, nr 77 5385 z 31 marca 2007, s. 16.
  2. Anna Musialik, Grzegorz Płonka: Droga (12.09.2011). www.radio.katowice.pl, 2011-09-12. [dostęp 2013-01-18].
  3. M.P. z 1953 r. Nr 93, poz. 1281

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]