Jesień
Jesień – jedna z czterech podstawowych pór roku w przyrodzie, w strefie klimatu umiarkowanego. Charakteryzuje się umiarkowanymi temperaturami powietrza z malejącą średnią dobową, oraz (w przypadku Polski) stosunkowo dużym w skali roku opadem atmosferycznym. W świecie roślin i zwierząt jest to okres gromadzenia zapasów przed zimą.[1]
Za jesień klimatyczną przyjmuje się okres roku (następujący po lecie), w którym średnie dobowe temperatury powietrza wahają się pomiędzy 15 a 5 °C.[2] Zasadniczo po jesieni następuje zima, jednak pomiędzy tymi okresami znajduje się klimatyczny etap przejściowy - przedzimie.
Jesień astronomiczna rozpoczyna się w momencie równonocy jesiennej i trwa do momentu przesilenia zimowego,[3] co w przybliżeniu oznacza na półkuli północnej okres pomiędzy 23 września a 22 grudnia (czasami daty te wypadają dzień wcześniej lub dzień później, a w roku przestępnym mogą być dodatkowo cofnięte o jeden dzień). Podczas jesieni astronomicznej dzienna pora dnia jest krótsza od pory nocnej, a ponadto z każdą kolejną dobą dnia ubywa, a nocy przybywa.
Spis treści |
Człowiek [edytuj]
Człowiek wykorzystuje jesień aby podobnie jak zwierzęta przygotować się do zimy. Aby zabezpieczyć się przed mrozem, są tworzone składy drewna opałowego i węgla. Spalanie drewna mniej zanieczyszcza powietrze niż spalanie węgla kamiennego.[4]
Bulwy ziemniaków wykopywane są z ziemi jesienią. Przechowywane do wiosny, następnego roku kiełkują i wyrastają w nową roślinę.
Czas grzybów [edytuj]
Największa różnorodność grzybów występuje jesienią.[5] To okres grzybobrania i groźnych zatruć pokarmowych muchomorem sromotnikowym.[6] Istnienie grzybów zaobserwowano we wszystkich strefach klimatycznych, przede wszystkim na lądach, rzadziej w wodach. Do tej pory opisano ok. 120 tysięcy gatunków grzybów. Szacuje się, że co roku charakteryzuje się średnio 1700 nowych gatunków grzybów.
W religii chrześcijańskiej jesień to czas refleksji. 1 listopada obchodzone jest święto Wszystkich Świętych, chrześcijanie spotykają się przy grobach tych, którzy już odeszli.
Inne zwierzęta [edytuj]
Na przełomie lata i jesieni część zwierząt przenosi się do cieplejszych stref klimatycznych[7].
Rośliny [edytuj]
Jesienią liście drzew zmieniają kolor, by w końcu opaść przed zimą, a najgrubsze części zielone roślin ulegają zdrewnieniu. Rośliny wieloletnie gromadzą substancje zapasowe w korzeniach, a jednoroczne usychają, starając się przedtem różnymi metodami doprowadzić do rozproszenia nasion.
Zobacz też [edytuj]
Ilustracje i media w Wikimedia Commons
Definicje słownikowe w Wikisłowniku
Teksty źródłowe w Wikiźródłach
Cytaty w Wikicytatach- klimatyczne pory roku (w klimacie umiarkowanym): przedwiośnie - wiosna - lato - jesień - przedzimie - zima
- terminy związane z jesienią: babie lato - depresja sezonowa - słota - Warszawska Jesień - wykopki - złota polska jesień - Dożynki - równonoc jesienna
Przypisy
- ↑ Jesień - WIEM, darmowa encyklopedia
- ↑ Na horyzoncie już koniec lata - TVN Meteo
- ↑ Dziś najkrótszy dzień roku. Kolejne będą coraz dłuższe - TVN Meteo
- ↑ Zanieczyszczenia powietrza - Eko problemy
- ↑ Mokre dni i ciepłe noce, czas na grzyby - Twoja Pogoda
- ↑ Trzy osoby zatruły się muchomorem sromotnikowym - wiadomości Onet.pl
- ↑ - Bociany już odlatyją - TVN 24
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Życie jak jesień - strona na której znajdziemy wiersze, kartki, zdjęcia dotyczące jesieni.
|
||||||||
