Jesz Atid

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jesz Atid
יש עתיד
Lider Ja’ir Lapid
Data założenia styczeń 2012
Deklarowana
ideologia polityczna
centryzm, sekularyzm, syjonizm
Deklarowane
poglądy gospodarcze
liberalizm
Barwy granat
Obecni posłowie 19 (14,33%)
http://www.yeshatid.org.il/

Jesz Atid, Yesh Atid (hebr. יש עתיד, Jest Przyszłość) – izraelska partia polityczna założona przez byłego dziennikarza telewizyjnego Ja’ira Lapida w 2012, mająca reprezentować świecką klasę średnią o sekularystycznych poglądach[1]. W wyniku wyborów w styczniu 2013, ugrupowanie niespodziewanie wprowadziło do 120-osobowego Knesetu 19 deputowanych (2. wynik po bloku Likud-Jisra’el Betenu)[2]. 15 marca 2013 partia zawarła porozumienie koalicyjne z Likudem i weszła do rządu Binjamina Netanjahu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ja’ir Lapid (ur. 1963) - lider Jesz Atid

Na początku 2010 w izraelskich mediach pojawiły się spekulacje na temat spodziewanego wejścia znanego dziennikarza telewizyjnego Ja’ira Lapida do świata polityki. Pracował on wówczas w Kanale 2. Początkowo Lapid zaprzeczał tym doniesieniom[3][4], a Kneset rozpoczął nawet prace nad prawem mającym zakazywać izraelskim dziennikarzom ubieganie się o stanowiska polityczne w okresie roku od zakończenia przez nich pracy w mediach[5].

Pomimo zainteresowania osobą Lapida, odmawiał on udzielania wywiadów. Zyskiwał za to zwolenników, wykorzystując media społecznościowe, zwłaszcza Facebook. Oficjalnie ogłosił m.in., że nie przyłączy się ani do Kadimy, ani Partii Pracy. Postulował za to zmianę izraelskiego systemu politycznego, wprowadzenie obowiązkowej służby wojskowej dla wszystkich Izraelczyków i zmian w systemie edukacji. Na początku stycznia 2012 Lapid obwieścił, że zakończy pracę jako dziennikarz i wejdzie do polityki, zakładając nową partię polityczną[6].

W kwietniu 2012 Lapid zaproponował słowo atid (hebr. przyszłość) jako nazwę dla swojej partii. Zadecydował także, że nie będzie ona przyjmować w swoje szeregi osób zaangażowanych w tworzenie prawa lub deputowanych do Knesetu. 29 kwietnia Lapid zarejestrował partię pod nazwą Jesz Atid, ponieważ rejestracja pod wcześniej proponowaną nazwą okazała się niemożliwa. 1 maja odbyła się pierwsza konferencja partyjna, podczas której zaprezentowano tzw. Program Lapida, zakładający wprowadzenie w Izraelu obowiązkowej służby wojskowej dla wszystkich Izraelczyków (obecnie zwolniona jest z niej m.in. religijna młodzież)[7]. Ugrupowaniu udało się zebrać 13,5 mln szekli na potrzeby kampanii wyborczej przed wyborami w styczniu 2013[8].

W wyborach w 2013 Jesz Atid uzyskał drugi najlepszy wynik, wprowadzając do Knesetu 19 deputowanych[9]. Był on sporym zaskoczeniem, został określony przez komentatorów wydarzeń na izraelskiej scenie politycznej jako największa niespodzianka tych wyborów. Przedwyborcze sondaże dawały Jesz Atid szansę na uzyskanie jedynie 11 miejsc w parlamencie.

15 marca 2013 partia zawarła porozumienie koalicyjne z Likudem i weszła do rządu Binjamina Netanjahu. Lapid został ministrem finansów. Jesz Atid otrzymał także inne teki ministerialne: eukacji (Szaj Piron), zdrowia (Ja’el German), nauki i technologii (Ja’akow Peri) oraz opieki społecznej (Me’ir Kohen). Wiceministrem finansów został Mickey Lewi[10].

Program[edytuj | edytuj kod]

Program partii, przedłożony komisji podczas procedury rejestracyjnej, zakładał realizację przez ugrupowanie ośmiu głównych celów[11]:

  1. zmianę priorytetów w izraelskiej polityce: położenie nacisku na edukację, budownictwo mieszkaniowe, służbę zdrowia, transport oraz poprawę sytuacji życiowej klasy średniej.
  2. zmianę systemu politycznego.
  3. zapewnienie równości Izraelczyków w edukacji i służbie wojskowej - wszyscy powinni uczyć się tych samych przedmiotów w szkołach, podlegać obowiązkowej służbie w wojsku oraz powinni być zachęcani do poszukiwania pracy, włączając w to religijnych ultraortodoksów oraz izraelskich Arabów.
  4. walkę z korupcją polityczną. Lapid miał tutaj na myśli zwalczanie tworzenia stanowisk takich jak ministrowie bez teki, opowiadając się za rządem mającym maksymalnie 18 resortów. Postulował także zagwarantowanie rządów prawa i ochronę statusu Sądu Najwyższego Izraela.
  5. zapewnienie wzrostu gospodarczego i walkę z biedą, biurokracją, poprawę systemu transportu, zmniejszenie kosztów życia i budownictwa mieszkaniowego, zwiększenie mobilności społeczeństwa oraz zapewnienie wsparcia dla małych przedsiębiorców.
  6. przyjęcie nowego prawa dotyczącego edukacji, we współpracy ze związkami zawodowymi nauczycieli, zmniejszenie liczby egzaminów, zwiększenie autonomii placówek szkolnych.
  7. przyjęcie konstytucji Izraela.
  8. realizację procesu pokojowego, poprzez utworzenie państwa palestyńskiego, z równoczesnym zachowaniem dużych osiedli żydowskich na Zachodnim Brzegu oraz zapewnieniem bezpieczeństwa Izraelowi.

Jesz Atid opowiada się także za zwiększeniem pluralizmu religijnego w Izraelu, postulując wsparcie finansowe ze strony państwa także dla nieortodoksyjnych odłamów judaizmu, takich jak judaizm reformowany, konserwatywny, rekonstrukcjonistyczny, czy humanistyczny, podobne do tego, które udzielane jest ultraortodoksyjnemu Naczelnemu Rabinatowi. Ugrupowanie chce umożliwić nieortodoksyjnym ruchom dokonywanie konwersji i ślubów uznawanych oficjalnie przez państwo. Jesz Atid opowiada się również za wprowadzeniem równego prawa do modlitw dla mężczyzn i kobiet oraz ortodoksyjnych i nieortodoksyjnych Żydów przy Ścianie Płaczu w Jerozolimie[12][13][14].

Ugrupowanie opowiada się także za wprowadzeniem w Izraelu instytucji ślubu cywilnego, włączając w to małżeństwa homoseksualne[15].

Jesz Atid postuluje także częściowe uruchomienie usług w transporcie publicznym w trakcie trwania szabatu[16][17].

Przypisy

  1. Elise Garofalo: Israeli Election Primer – What You Should Know (ang.). PBS Newshour, 21 stycznia 2013. [dostęp 25 grudnia 2013].
  2. Isabel Kershner: Charismatic Leader Helps Israel Turn Toward the Center. The New York Times, 23 stycznia 2013. [dostęp 25 grudnia 2013].
  3. Judy Shalom: יאיר לפיד: "אני בדרך לפוליטיקה? זו שטות מוחלטת" (hebr.). Globes, 22 stycznia 2011. [dostęp 25 grudnia 2013].
  4. Pinchas Wolf, Emily Grunzweig: האם מתגבשת רשימה של יאיר לפיד לכנסת? (hebr.). Walla, 7 listopada 2011. [dostęp 25 grudnia 2013].
  5. Ophir Bar-Zohar: ניסיון להשיב את "חוק לפיד" להליך החקיקה (hebr.). Haaretz, 20 grudnia 2011. [dostęp 25 grudnia 2013].
  6. Roz Shachnik: 2 יאיר לפיד בדרך לפוליטיקה: פורש מחדשות (hebr.). Ynet News, 8 stycznia 2012. [dostęp 25 grudnia 2013].
  7. Ophir Bar-Zohar, Yair Ettinger: לפיד מציג את משנתו (hebr.). Haaretz, 1 maja 2012. [dostęp 25 grudnia 2013].
  8. Gil Hoffman: Yair Lapid looks to the future with new Atid party (ang.). Jerusalem Post, 15 kwietnia 2012. [dostęp 25 grudnia 2013].
  9. Gil Hoffman: Left and Right in dead heat with most votes counted (ang.). Jerusalem Post, 23 stycznia 2013. [dostęp 25 grudnia 2013].
  10. Government 33 (ang.). 18 marca 2013. [dostęp 25 grudnia 2013].
  11. Yori Yanover: Newest Israeli Party Includes Chairman's Makeup Artist, Karate Trainer (ang.). The Jewish Press, 4 maja 2012. [dostęp 25 grudnia 2013].
  12. Joshua Mitnick: Can real religious pluralism take hold in Israel? (ang.). Australian Reform Zionist Organization, 19 września 2013. [dostęp 25 grudnia 2013].
  13. Nathan Jeffay: Advocates for Religious Pluralism in Israel Buoyed by Election Results (ang.). Jewish Daily Forward, 8 stycznia 2013. [dostęp 25 grudnia 2013].
  14. Religious Freedoms Could Expand In New Coalition (ang.). The Jewish Week, 6 marca 2013. [dostęp 25 grudnia 2013].
  15. Jodi Rudoren: Israeli Secularists Appear to Find Their Voice (ang.). The New York Times, 29 stycznia 2013. [dostęp 25 grudnia 2013].
  16. Fewer ministers, and maybe no Kadima, in next coalition (ang.). The Times of Israel, 11 marca 2013. [dostęp 25 grudnia 2013].
  17. Israel 'Bromance' Bloc Hits Skids Over Gay Marriage (ang.). Jewish Daily Forward, 7 marca 2013. [dostęp 25 grudnia 2013].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]