Jewgienij Zawojski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jewgienij Konstantynowicz Zawojski
Евгений Константинович Завойский
Data i miejsce urodzenia 28 września 1907
Mohylów Podolski, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 9 października 1976
Moskwa, ZSRR
Zawód fizyk
Alma Mater Kazański Uniwersytet Państwowy
Odznaczenia
Złoty Medal "Sierp i Młot" Bohatera Pracy Socjalistycznej Nagroda Stalinowska (ZSRR) Nagroda Leninowska (ZSRR)
Order Lenina (ZSRR) Order Lenina (ZSRR) Order Lenina (ZSRR) Order Czerwonego Sztandaru Pracy (ZSRR)
Podpis Jewgienija Zawojskiego

Jewgienij Konstantynowicz Zawojski, ros. Евгений Константинович Завойский (ur. 28 września 1907 w Mohylowie Podolskim, zm. 9 października 1976 w Moskwie[1]) – radziecki fizyk jądrowy działający głównie na polu spektroskopii, znany głównie z odkrycia w 1944 roku elektronowego rezonansu paramagnetycznego (EPR)[2], Bohater Pracy Socjalistycznej (1969).

Uważa się również, że był on prawdopodobnie pierwszym naukowcem, który już w roku 1941 – przed opublikowaniem przez Felixa Blocha i Edwarda M. Purcella prac naukowych na ten temat – zaobserwował jądrowy rezonans magnetyczny, jednak odrzucił wyniki swoich badań, gdyż nie udało mu się ich powtórzyć[2]. W roku 1952 zaprojektował kamerę luminescencyjną do wykrywania procesów jądrowych[1], prowadził również zaawansowane badania w dziedzinie fizyki plazmy, co poskutkowało odkryciami zjawiska magnetyczno-akustycznego rezonansu w plazmie (1958 r.) i procesu jej turbulentnego nagrzewania.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w 1907 w Mohylowie Podolskim[2], mieście na południu Imperium Rosyjskiego (obecnie obwód winnicki na Ukrainie). Jego ojciec, Konstantin Iwanowicz, był lekarzem wojskowym, natomiast matka, Jelizawieta Nikołajewna, pracowała jako nauczycielka[2]. W 1910 roku rodzina, w trosce o lepszą edukację i dobre samopoczucie swoich pięciorga dzieci, przeniosła się do Kazania, który był jednym z czołowych miast uniwersyteckich w Imperium Rosyjskim[2]. Tam ojciec Jewgienija Zawojskiego otrzymał przyzwoitą pracę i duży apartament, wyposażony w książki i sprzęt umożliwiający eksperymentowanie w domu, z udziałem dzieci[2].

Wybuch rewolucji październikowej w 1917 przyniósł trudne czasy dla rodziny. W 1919 r. Konstantin Iwanowicz zmarł z wyczerpania[2]. By przetrwać okres głodu reszta rodziny przeniosła się wówczas do małego miasteczka; powrócili do Kazania w roku 1925[2]. W 1926 r. Jewgienij Zawojski został przyjęty na Wydział Fizyki Kazańskiego Uniwersytetu Państwowego. W tym czasie był już doświadczonym inżynierem-amatorem, miał wiele pomysłów na nowe wynalazki. W czasie studiów dał się poznać jako utalentowany student i badacz. Został wysłany do Sankt Petersburga, by tam kontynuować studia, a po powrocie do Kazania pracował w laboratorium oscylacji. Po obronie doktoratu w 1933 r. został szefem laboratorium Uniwersytetu Kazańskiego[2]. Prowadził m.in. badania fizycznych i chemicznych skutków oddziaływania fal ultrakrótkich na kiełkowanie nasion[2]; w tym samym roku rozpoczął również systematyczne badania oddziaływania fal elektromagnetycznych na materię. Założył interdyscyplinarną grupę utalentowanych eksperymentatorów i teoretyków.

Jewgienij Zawojski był bardzo zainteresowany pionierskimi wynikami uzyskanymiprzez Isidora Isaaca Rabiego, opisanymi w pracach Space quantization in gyrating magnetic field (1937 r.; rezonans spinowy) i A New Method of Measuring Nuclear Magnetic Moment (1938 r.; spektroskopia NMR). W latach 1941–1944 podejmował próby wykrycia NMR w ciałach stałych i cieczach. Ponieważ nie posiadał w swoich laboratoriach wystarczająco czułego systemu wykrywania sygnałów rezonansu, nie udało mu się spełnić ścisłych wymagań przestrzennych, dotyczących jednorodności pola magnetycznego. Stwierdził, że uzyskiwane w tych warunkach sygnały są niestabilne i mało powtarzalne i zarzucił dalsze badania nad nimi[1]. Dopiero w 1944 roku uzyskał wyniki potwierdzające istnienie Elektronowego Rezonansu Paramagnetycznego (EPR) w solach paramagnetycznych.

Odznaczenia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Завойский, Евгений Константинович (ros.). www.krugosvet.ru, 1997–2012. [dostęp 2012-10-09].
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 B.I. Kochelaev, Y.V. Yablokov: The Beginning of Paramagnetic Resonance. Singapore: World Scientific Publishing, 1995, s. ss: 3–4, 44–134. ISBN 981-02-2114-2. [dostęp 2012-10-03]. (ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]