Jiří Bělohlávek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jiří Bělohlávek
JiriBelohlavek.jpg
Jiří Bělohlávek w Suntory Hall, Tokio, 2013
Imię i nazwisko Jiří Bělohlávek
Data i miejsce urodzenia 24 lutego 1946
Praga
Gatunek muzyka klasyczna
Zawód dyrygent
Strona internetowa

Jiří Bělohlávek (ur. 24 lutego 1946 w Pradze) – czeski dyrygent symfoniczny i operowy cieszący się międzynarodową renomą; pedagog. Prowadził wiele uznanych orkiestr, w tym: BBC Symphony Orchestra, Berliner Philharmoniker, Boston Symphony Orchestra, Cleveland Orchestra, Gewandhausorchester Leipzig, New York Philharmonic, Sächsische Staatskapelle Dresden i San Francisco Symphony. Inscenizator wielu dzieł operowych. Popularyzator muzyki czeskiej. Komandor Orderu Imperium Brytyjskiego.

Biografia i działalność[edytuj | edytuj kod]

Jiří Bělohlávek już w młodym wieku został wprowadzony przez ojca, sędziego z zawodu, zapalonego pianistę, w tajniki muzyki klasycznej[1]. Mając cztery lata został członkiem chóru dziecięcego, a wkrótce potem rozpoczął naukę gry na fortepianie. Uczył się również gry na wiolonczeli pod kierunkiem Karela Pravoslava Sádlo. Później rozpoczął studia w Konserwatorium w Pradze oraz w Akademii Muzycznej w Pradze. Wtedy też zaczął dyrygować kształcąc się pod kierunkiem Roberta Brocka, Aloisa Klimy, Bohumíra Liška i Josefa Veselki[2]. W 1968 roku, w czasie praskiej wiosny, znanej jako krótkie interludium umiarkowanego komunizmu w Czechosłowacji, rumuński dyrygent Sergiu Celibidache dawał wykłady dla studentów dyrygentury w Pradze, a Bělohlávek przyciągnął jego uwagę. W tym czasie Celibidache pracował w Szwecji jako główny dyrygent Orkiestry Symfonicznej Szwedzkiego Radia. Zaprosił Bělohlávka do siebie oferując mu stanowisko swego asystenta. Bělohlávek przyjął ofertę i następne dwa lata spędził w Sztokholmie pracując z Celibidache[3].

Punktem kulminacyjnym ich współpracy było wygranie przez Bělohlávka Czeskiego Konkursu Młodych Dyrygentów w 1970 roku, a także dotarcie do finału prestiżowego Konkursu Dyrygentów im. Herberta von Karajana w 1971 roku[2]. W latach 70. Bělohlávek był dyrygentem czeskich orkiestr symfonicznych, kolejno: Filharmonii Czeskiej (1970–1972; jako asystent dyrygenta), Państwowej orkiestry filharmonicznej w Brnie (1972–1978; jako dyrygent) i Orkiestry Symfonicznej w Pradze (1978–1989; jako główny dyrygent) [4].. W ciągu tych lat ściśle współpracował z Václavem Neumannem, głównym dyrygentem Filharmonii Czeskiej w latach 1968–1990. Dzięki Neumannowi Bělohlávek nawiązał w 1979 roku kontakt z berlińską Komische Oper[2], w której Belohlavek zadebiutował jeszcze w tym samym roku prowadząc operę Tajemnica Smetany, a następnie, w 1980 roku, operę Rake’s progress Strawinskiego[1].

Od wczesnych lat 80.Bělohlávek działał jako dyrygent niezależny debiutując na różnych scenach Europy oraz Kanady (Toronto, 1982). W 1990 roku zastąpił Neumanna na stanowisku głównego dyrygenta Filharmonii Czeskiej; funkcję tę pełnił do 1992 roku[4].

Na stanowisko dyrygenta Filharmonii Czeskiej powrócił we wrześniu 2012 roku, po zdobyciu międzynarodowego uznania. Oprócz współpracy z Filharmonią Czeską Bělohlávek regularnie prowadził między innymi takie orkiestry jak: Berliner Philharmoniker , Boston Symphony Orchestra, Cleveland Orchestra, Gewandhausorchester Leipzig, New York Philharmonic, Sächsische Staatskapelle Dresden i San Francisco Symphony, występując na festiwalach między innymi w Berlinie, Edynburgu, Lucernie, Montreux, Perth, Salzburgu i Tanglewood[2].

W 1994 roku Bělohlávek został mianowany dyrygentem gościnnym Teatru Narodowego w Pradze. W tym samym roku założył Filharmonię Praską, na czele której stał do 2004 roku. Z Filharmonią Praską dokonywał nagrań oraz odbywał liczne tournee. Wystąpił w telewizji BBC w ramach koncertów Proms w lipcu 2004 roku[5].

We wrześniu 1995 roku został mianowany głównym dyrygentem gościnnym BBC Symphony Orchestra, pozostając na tym stanowisku do roku 2000. Z orkiestrą BBC zadebiutował prowadząc oratorium Epos o Gilgameszu Martinů. W czerwcu 2006 roku został głównym dyrygentem orkiestry BBC[5], z którą w tym samym roku wystąpil na Proms[3]. Z orkiestrą tą nagrał szereg dzieł muzyki czeskiej jak: Wyprawy pana Brouczka Janáčka, symfonie Bohuslava Martinů oraz różne utwory Josefa Suka. Jako przewodniczący Międzynarodowego Festiwalu Muzycznego Praska Wiosna, Bělohlávek konsekwentnie promował muzykę kompozytorów czeskich, zarówno uznanych jak: Martinů, Dvořák, Smetana, Janáček i Suk, jak i mniej znanych jak: Anton Foerster czy Otakar Ostrčil[2].

W sezonie 2012/13 Bělohlávek był dyrygentem gościnnym Rotterdams Philharmonisch Orkest, a w wrześniu 2013 roku otrzymał posadę jej głównego dyrygentem gościnnego na sezon 2013/14[6].

Inscenizacje operowe[edytuj | edytuj kod]

W 2004 roku Belohlávek zadebiutował w Metropolitan Opera wystawiając operę Katia Kabanowa Janáčka[4]. W teatrze tym wystawił również Eugeniusza Oniegina Czajkowskiego i Rusałkę Dvořáka. Współpracował z największymi teatrami operowymi świata, jak: londyński Covent Garden Theatre (Eugeniusz Oniegin Czajkowskiego), madrycki Teatro Real (Katia Kabanowa), Glyndebourne Festival Opera (Tristan i Izolda, Rusałka, Jenůfa Janáčka), genewski Grand Théâtre (Z martwego domu Janáčka) i praski Teatr Narodowy (Legendy o Maryi Martinů)[5].

Najbliższe plany Bělohlávka to nowe inscenizacje Rusałki Dvořáka w Operze Wiedeńskiej w styczniu i lutym 2014 roku, Damy pikowej Czajkowskiego w Opernhaus Zürich w kwietniu i maju 2014 roku i Jenůfy Janáčka w San Francisco Opera w 2016 roku[2].

Działalność pedagogiczna[edytuj | edytuj kod]

Jiří Bělohlávek jest też cenionym pedagogiem. W 1997 roku został mianowany profesorem w Akademii Sztuk Scenicznych w Pradze; do 2009 roku był dyrektorem Wydziału Dyrygentury tej uczelni. Do jego wychowanków należą między innymi Jakub Hrůša i Tomáš Netopil[2].

Działalność nagraniowa[edytuj | edytuj kod]

Jiří Bělohlávek ma w dorobku obszerną dyskografię, jest pierwszym dyrygentem od czasów Herberta von Karajana, który przez dwa lata z rzędu otrzymał nagrodę Gramophone Award for Orchestral Recording[2]. Dokonal ponad 80 nagrań dla takich wytwórni jak: Supraphon, Deutsche Grammophon, Chandos, Warner Classics, Harmonia Mundi i Arthaus Musik[4].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Jiří Bělohlávek jest komandorem Orderu Imperium Brytyjskiego[7].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Alexander Goldscheider: Biography: Jiří Bělohlávek Conductor CBE (ang.). jiribelohlavek.com. [dostęp 2014-01-24].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Joanna Wyld: Jiří Bělohlávek Chief Conductor (ang.). www.ceskafilharmonie.cz. [dostęp 2014-01-24].
  3. 3,0 3,1 David Patmore: JIRI BELOHLAVEK (ang.). www.naxos.com. [dostęp 2014-01-24].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Robert Cummings: Jirí Belohlávek. Artist Biography by Robert Cummings (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2014-01-24].
  5. 5,0 5,1 5,2 IMG Artists: Jirí Belohlávek Biography (ang.). imgartists.com. [dostęp 2014-01-24].
  6. Rotterdams Philharmonisch Orkest: Jirí Belohlávek CBE vaste gastdirigent Rotterdams Philharmonisch (niderl.). www.rotterdamsphilharmonisch.nl. [dostęp 2014-01-24].
  7. BBC: Jiri Bělohlávek awarded an honorary CBE for services to music (ang.). www.bbc.co.uk. [dostęp 2014-01-24].