Jidyszkajt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Jidyszkajt (jid. ייִדישקייט) - termin literalnie oznaczający "żydowskość", tj. żydowski sposób życia. Dla niektórych ortodoksyjnych Żydów oznacza on życie zgodnie z wymogami judaizmu. W szerszym aspekcie termin ten oznacza tradycyjny styl życia żydowskich mieszkańców Europy Środkowej i Wschodniej (włącznie z językiem jidysz), a niekiedy - Żydów aszkenazyjskich w ogólności[1][2].

W świeckiej perspektywie jidyszkajt związany jest z kulturą masową lub zwyczajami ludowymi Żydów mówiących językiem jidysz: m.in. znanymi tradycjami pochodzenia religijnego, wschodnioeuropejską kuchnią żydowską, mówioną i pisaną kulturą języka jidysz, specyfiką życia w sztetlach, charakterystycznym żydowskim dowcipem oraz muzyką klezmerską[3][4].

Przed nadejściem Haskali (z hebr., oświecenie żydowskie), esencją jidyszkajtu było studiowanie przez mężczyzn Tory i Talmudu oraz życie rodzinne i gminne zgodne z regułami Halachy (z hebr., żydowskiego prawa religijnego). W pochodzących z Europy środkowo-wschodniej społecznościach Haredim (z hebr., Żydów ultraortodoksyjnych), których większość członków do dziś mówi w jidysz na co dzień, owo pierwotne znaczenie słowa jidyszkajt pozostało niezmienione.

Przypisy

  1. Julian Sinclair: Yiddishkeyt (ang.). 2009-03-06. [dostęp 2012-11-02].
  2. Judaism 101 A Glossary of Basic Jewish Terms and Concepts (ang.). [dostęp 2012-11-02].
  3. Fradle Pomerantz Freidenreich: Passionate Pioneers: The Story of Yiddish Secular Education in North America, 1910-1960 (ang.). Secular Culture and Ideas: Rethinking Jewish, 2010. [dostęp 2012-11-02].
  4. Hershl Hartman: Yiddishkeit/Mentshlichkeit: What’s so new about that? (ang.). [dostęp 2012-11-03].