Joanna Lumley

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Joanna Lumley
Joanna Lumley
Joanna Lumley
Imię i nazwisko Joanna Lamond Lumley
Data i miejsce urodzenia 1 maja 1946
Śrinagar
Zawód aktorka, modelka, pisarka
Współmałżonek 1. Jeremy Lloyd (1970; rozwód)

2. Stephen Barlow (od 1986)

Lata aktywności od 1957
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Joanna Lumley w Wikicytatach

Joanna Lamond Lumley (ur. 1 maja 1946 w Śrinagarze) – brytyjska aktorka filmowa, teatralna i telewizyjna, była modelka, działaczka na rzecz obrony praw człowieka i ochrony zwierząt, członkini i patronka organizacji pomocowych i charytatywnych, Dama Orderu Imperium Brytyjskiego, pisarka.

Kariera[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się w rodzinie Thyi Rose Weir i brytyjskiego majora James Rutherford-Lumley, który stacjonował wówczas w Indiach. Ukończyła m.in. St Mary's Convent School, St Leonards-on-Sea; Lucie Clayton Finishing School. Przed rozpoczęciem kariery aktorskiej pracowała jako zawodowa modelka. Jej pierwszą rolą na dużym ekranie był epizod w nakręconym w 1968 filmie Some Girls Do. W 1969 wystąpiła w pierwszej poważnej roli w filmie o Jamesie Bondzie W tajnej służbie Jej Królewskiej Mości. W latach 1976-1977 grała w serialu The New Avengers, ale dopiero po zagraniu w emitowanym w latach 1979-1982 serialu Sapphire and Steel głównej roli Sappire stała się aktorką rozpoznawalną, nawet otrzymała przydomek „Angielskiej Róży”. Grała również w wielu innych produkcjach telewizyjnych, do których należy zaliczyć m.in. Szpital miejski, Steptoe and Son, Partnerzy, Mirror Ball, Szalone krowy, Córka Mistrala czy Prawdziwe angielskie małżeństwo.

Na początku lat 80. XX wieku zagrała w dwóch filmach z serii o przygodach Różowej Pantery, które realizował Blake Edwards. Były to Ślad Różowej Pantery w 1982 i Klątwa Różowej Pantery w 1983. Mimo bogatego dorobku największą sławę przyniosła jej niesamowita rola Patsy Stone z realizowanego od 1992 przez duet „French & Saunders” serialu Absolutnie fantastyczne, za którą otrzymała nagrodę BAFTA dla Najlepszej Aktorki Komediowej oraz dla Największej Osobowości Komediowej. Grała tam w duecie z Jennifer Saunders.

Joanna Lumley obok ról telewizyjnych grała również w wielu realizacjach kinowych Shirley Valentine z 1989, Duch w Monte Carlo z 1990, Jakubek i brzoskwinia olbrzymka z 1996, Powrót do domu z 1998 czy Maybe Baby z 2000. Użyczyła swojego głosu w filmie Tima Burtona (Gnijąca panna młoda) z 2005 roku oraz w filmie animowanym Safari z 2010.

Lumley jest też aktorką teatralną, wybitną kreację stworzyła w sztuce List. Do jej dorobku należą również występy w Noel and Gertie, Wiśniowy sad , Blithe Spirit, Jaś i magiczna fasola oraz w Mąż idealny .

W 2000 roku była współproducentką serialu telewizji BBC The Cazalet Chronicles.

Joanna Lumley i Nick Clegg (polityk)

Dwukrotnie (2004, Noc w bibliotece i 2010, Zwierciadło pęka w odłamków stos) wystąpiła w ekranizacjach powieść Agathy Christie, gdzie wcieliła się w rolę Dolly Bantry – przyjaciółki Panny Marple.

W 2013 roku wystąpiła w nominowanym do Oscara filmie w reżyserii Martina ScorseseWilk z Wall Street.

Działalność społeczna i charytatywna[edytuj | edytuj kod]

Joanna Lumley jest znana z działalności na obrony praw człowieka i obrony praw zwierząt. Aktywnie zaangażowała się w kampanię na rzecz sprawiedliwego traktowania Gurkhów, tj. hinduskich weteranów, którzy walczyli w brytyjskich formacjach wojskowych przed 1997. Lumley głośno przypomina, że Gurkhowie byli brytyjskimi żołnierzami przez ostatnie 200 lat, a ponad 50 tys. oddało swoje życie w obronie niepodległości Wielkiej Brytanii.

Działa również w organizacji „Survival International”, która broni interesów rdzennej ludności na terenach zagrożonych. Joanna Lumley zwróciła uwagę na zagrożoną narodowość Dongria Kondh, która żyje w indyjskich górach. Na terenach, gdzie żyją od wieków planowana jest ogromna kopalnia boksytów, która przyniesie zagładę naturze, jak i siedliskom ludowi Dongria Kondh.

Od 1993 jest patronką fundacji „Tree Aid” zajmującą się walką z afrykańskim ubóstwem, która łączy pomoc ludziom z ochroną środowiska.

Jest członkiem „Royal Geographical Society” (FRGS), wspiera organizacje działające na rzecz zwierząt CIWF i Viva! oraz patronuje wielu organizacjom charytatywnym.

Za swoją działalność została w 1995 odznaczona Orderem Imperium Brytyjskiego. W 2002 roku otrzymała tytuł doktora honoris causa Oxford Brookes University, a w 2006 otrzymała tytuł doktora honoris causa na Uniwersytecie Saint Andrews, dwa lata później Uniwersytetu Queen’s Belfast.

W lutym 2013 została oceniona jako jedna z 100 najbardziej wpływowych kobiet w Wielkiej Brytanii przez popularną, brytyjską rozgłośnię radiową BBC Radio 4[1].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Na początku lat 60. była partnerka brytyjskiego fotografa Michaela Claydona, z tego związku pochodzi jedyny syn aktorki James (ur.1967)[2]. W roku 1970 poślubiła pisarza i scenarzystę Jeremy'ego Lloyda. Małżeństwo to zakończyło się rozwodem po kilku miesiącach. Jej drugim i obecnym mężem od 1986 roku jest angielski dyrygent Stephen Barlow. Joanna Lumley ma dwie wnuczki Alice i Emily.

Lumley mieszka wraz z mężem w Londynie. Mają też dom w pobliżu miejscowości Penpont w południowej Szkocji[3].

Użytkownicy AOL w Wielkiej Brytanii dobrze znają głos Joanny Lumley, to ona nagrała pozdrowienie „Witamy w AOL” i informację „Masz wiadomość e-mail”.

Aktorka jest wegetarianką.

Wybrana filmografia[edytuj | edytuj kod]

Filmy kinowe[edytuj | edytuj kod]

Seriale[edytuj | edytuj kod]

  • 1973: Coronation Street jako Elaine Perkins
  • 1973-1975: Are You Being Served? jako Panna French, sprzedawczyni perfum
  • 1976-1977: The New Avengers (nagroda BAFTA) jako Purdey
  • 1979-1982: Sapphire & Steel jako Sapphire
  • 1984: Córka Mistrala jako Lally Longbridge
  • 1992-2005: Absolutnie fantastyczne (2 nagrody BAFTA, 3 razy nominacja do BAFTA, nagroda British Comedy Award) jako Patsy Stone
  • 1998: Prawdziwe angielskie małżeństwo (nominacja do BAFTA) jako Liz Franks
  • 1999: Doctor Who and The Curse of Fatal Death jako ostatnia inkarnacja Doktora
  • 2002: Up in Town (nominacja do British Comedy Award) jako Madison Blakelock
  • 2006-2009: Panie z Clatterford jako Delilah Stagg
  • 2011: Kochanki jako Vivienne Roden
  • 2013: Jonathan Creek jako Rosalind Tartikoff

Filmy dokumentalne[edytuj | edytuj kod]

  • 2008: Joanna Lumley w krainie zórz polarnych (Joanna Lumley in the Land of the Northern Lights)
  • 2008: Ian Fleming: Where Bond Began
  • 2009: Joanna Lumley: Catwoman
  • 2010: Joanna Lumley’s Nil
  • 2011: Joanna Lumley: Moja grecka odyseja (Joanna Lumley's Greek Odyssey)
  • 2012: Joanna Lumley: Poszukiwania Arki Noego (Joanna Lumley: The Search for Noah's Ark)
  • 2014: Joanna Lumley: Meets will.i.am

Teatr[edytuj | edytuj kod]

Dorobek pisarski[edytuj | edytuj kod]

  • Peacocks and Commas: Best of the Spectator Competitions (1983)
  • Stare Back and Smile: Memoirs (1989)
  • Forces Sweethearts (1993)
  • Girl Friday (1994)
  • In the Kingdom of the Thunder Dragon (1997)
  • No Room for Secrets (2005)
  • Ansolutely (2011)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy