Jodek sodu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jodek sodu
Jodek sodu Jodek sodu
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny NaI
Masa molowa 149,89 g/mol
Wygląd białe higroskopijne kryształy[1], proszek lub granulki o słonawym i lekko gorzkim smaku[2]
Identyfikacja
Numer CAS 7681-82-5
13517-06-1 (dihydrat)
PubChem 5238[5]
Podobne związki
Inne aniony fluorek sodu, chlorek sodu, bromek sodu
Inne kationy jodek litu, jodek potasu, jodek rubidu, jodek cezu
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Jodek sodu (łac. Natrii iodidum) – nieorganiczny związek chemiczny z grupy jodków, sól sodowa kwasu jodowodorowego. Jest to białe higroskopijne ciało stałe o słonawym i lekko gorzkim smaku, dobrze rozpuszczalne w wodzie. Wolno brązowieje w kontakcie z powietrzem w wyniku uwalniania jodu. Stosowany jest jako suplement w żywności i środek mukolityczny oraz do zasiewania chmur, a także do zwiększania rozpuszczalności jodu. Kryształy jodku sodu mają własność scyntylacji i używane są (czyste lub domieszkowane talem) w fizyce jądrowej i fizyce cząstek elementarnych jako detektory, przede wszystkim do pomiaru energii promienowana gamma[8]. Radioaktywny jodek sodu – Na(131I) – stosowany jest w badaniach funkcji tarczycy[2].

Właściwości termochemiczne
[2] NaI Jednostka
ΔHof −68,79 kcal/mol
ΔGof −68,38
So  23,54 cal/mol·K
Cp 12,45

Otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

Jodek sodu może poprzez dodanie kwasu jodowodorowego lub kwaśnego roztworu jodu do roztworu wodorotlenku sodu lub węglanu sodu, a następnie odparowanie i krystalizację:

NaOH + HI → NaI + H2O

Otrzymany roztwór poddawany jest także filtracji w celu usunięcia zanieczyszczeń[2].

Zastosowanie w medycynie[edytuj | edytuj kod]

Jodek sodu znalazł zastosowanie w lecznictwie jako środek wykrztuśny, źródło jonów jodu oraz w chorobach tarczycy.[9]

Miejscowo w postaci roztworów do zabiegów jonoforezy, w okulistyce - jako krople do oczu, oraz w dermatologii (leczenie zewnętrzne kilaków) - pod postacią 40% maści.[9]

Preparaty[edytuj | edytuj kod]

  • Natrium jodatum subst. do receptury aptecznej 10 g - Pharma Cosmetic Sp.z o.o. Kraków


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Physical constants of inorganic compounds. W: CRC Handbook of Chemistry and Physics. David R. Lide (red.). Wyd. 90. Boca Raton: CRC Press, 2009. ISBN 9781420090840.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 Sodium iodide. W: Pradyot Patnaik: Handbook of Inorganic Chemicals. McGraw-Hill, 2003, s. 871−872. ISBN 0-07-049-439-8.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Jodek sodu (ang.). The Chemical Database. The Department of Chemistry, University of Akron. [dostęp 2013-04-07].
  4. 4,0 4,1 4,2 Jodek sodu (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski.
  5. Jodek sodu – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  6. Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska VIII. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2008, s. 3491. ISBN 978-8388157-53-0.
  7. Komisja Farmakopei Polskiej: Farmakopea Polska IV. Warszawa: Urząd Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1965, s. 1393.
  8. Reiner Novotny. Inorganic scintillators—a basic material for instrumentation in physcs. „Nuclear Instruments and Methods in Physics Research A”. 537, s. 1–5, 2005. doi:10.1016/j.nima.2004.07.221 (ang.). 
  9. 9,0 9,1 Informacje na stronie wytwórcy surowca farmaceutycznego: http://www.pharma-cosmetic.com.pl/?strona,doc,pol,glowna,1341,0,219,1,1341,ant.html