Johann Christian Metzig

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Johann Christian Heinrich Metzig
Johann Christian Heinrich Metzig
Data i miejsce urodzenia 20 maja 1804
Królestwo Prus Skwierzyna, Królestwo Prus
Data i miejsce śmierci 1 października 1868
Flag of Wien.svg Leszno, Wielkie Księstwo Poznańskie
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Johann Christian Heinrich Metzig (ur. 20 maja 1804 w Skwierzynie, zm. 1 października 1868 w Lesznie) – niemiecki lekarz, poseł, jeden z "ojców" higieny wojskowej, wielki przyjaciel Polaków.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Metzig urodził się 20 maja 1804 roku w Skwierzynie, dzisiaj mieście polskim, znajdującym się w województwie lubuskim. Wówczas była to miejscowość zamieszkana w większości przez Niemców, nosząca nazwę Schwerin an der Warthe. Johann Christian Metzig był synem osiadłych w Skwierzynie mieszczan: Johanna Ernesta Wilhelma Metziga i Friderike Wilhelmine z Kottwitz.

W 1826 roku ukończył medycynę na jednym z berlińskich uniwersytetów. Następnie był lekarzem wojskowym w Berlinie w latach 1826-1831. Pracował jako lekarz garnizonowy w Strzałkowie, niedaleko Wrześni. Tam wziął ślub z Polką, Emilią Barbarą Schäfer, z którą miał ośmioro dzieci, z których przeżyło tylko troje. Były wychowywane przez matkę w duchu polskości. Emilia była spokrewniona z Fryderykiem Chopinem. W Strzałkowie Metzig przebywał tylko niecały rok. Został następnie przeniesiony do Leszna, gdzie także otrzymał posadę lekarza wojskowego. Oprócz pracy naukowej w zawodzie (opracował nowe metody leczenia ciężkich ran wojennych), zajął się także ulepszaniem umundurowania, za co został udekorowany przez władze Prus Orderem Czerwonego Orła IV klasy, a później także został uszlachcony.

W roku 1848 po raz pierwszy publicznie okazał swoje polonofilskie poglądy, gdy zaproponował utworzenie na terenie Wielkopolski samodzielnego księstwa polskiego, posiadającego własny sejm, konstytucję i uniwersytet, z królem pruskim jako władcą. Oprócz przemówień, Metzig w następnych latach propagował swoje pomysły także za pomocą wydawanych przez siebie pism i broszur. Jedno z jego wystąpień zakończyło się burdą i zdemolowaniem domu lekarza, było to dziełem Niemców nie zgadzających się z przyjazną Polakom postawą doktora. W czasie zamieszek Metziga usiłowano zastrzelić.

Przyjaźń ukazywana Polakom była bardzo nie na rękę władzom wojskowym, które zdecydowały się przenieść lekarza do Głogowa. Odmówił jednak przeniesienia się i rozpoczął w Lesznie prywatną praktykę, zakładając m.in. stowarzyszenie lekarzy Sentin-Verein. Jeszcze silniej zaangażował się w działalność polityczną, m.in. uczestnicząc w założeniu w 1849 roku Ligi Polskiej w Kórniku, a także zostając radnym (jego kandydatura została zgłoszona przez miejscowych obywateli narodowości polskiej). Utrzymywał także kontakty z polskimi działaczami niepodległościowymi, m.in. Karolem Marcinkowskim i Gustawem Potworowskim.

Wraz z wybuchem wojny krymskiej dr Metzig coraz częściej opowiadał się za koniecznością ustanowienia wolnego, niepodległego państwa polskiego. Upatrywał ku temu szansę w zawirowaniach wojennych. Odezwa w tej sprawie do dyplomatów europejskich zwierała m.in. jego książka "Suum cuique" ("Każdemu swoje"), którą wydał w 1856 roku. Wiadomo, iż dzięki znajomości Metziga z dr Sauerem, jego pisma znalazły się w otoczeniu cesarza Wilhelma I.

W roku 1862 dr Metzig wydał kolejną publikację, "Die Wiederherstelung Polens" ("Ponowne Powstanie Polski"), w której postulował m.in. zwołanie kongresu mającego zadecydować o utworzeniu państwa polskiego i zaprzestanie prób germanizacyjnych.

W 1863 roku został posłem. Gros głosów na niego oddali Polacy zamieszkujący powiat krobsko-wschowski. Dr Metzig był bardzo entuzjastycznie nastawiony do swojej przyszłej roli, jednak wkrótce rozczarowały go drwiny i szyderstwa posłów, którzy nawet traktowali go jak zdrajcę.

16 stycznia 1864 rozgoryczony Metzig stanął jeszcze w obronie czterech posłów oskarżonych o udział w powstaniu styczniowym, po czym w roku następnym złożył swój mandat, postanawiając skupić się na pracy zawodowej. W tamtym czasie był członkiem wielu stowarzyszeń lekarskich, m.in. Towarzystwa Naukowego w Krakowie (członek-korespondent), towarzystw w Warszawie, Brukseli, Pradze, Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk (członek honorowy), Towarzystwa Pomocy Naukowej w powiecie wschowskim. Pomimo poświęcenia się medycynie, w 1867 roku, tuż przed śmiercią opublikował jeszcze ostatnie swoje dzieło polityczne, pt. "Vive la Pologne! Ein Weckeruf an das traumbefangene Europa" ("Niech żyje Polska! Odezwa w celu zbudzenia uśpionej Europy").

Grób w Lesznie

W latach 1861-1868 był członkiem honorowym Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.[1]

Dr Johann Metzig zmarł 1 października 1868 roku, w wieku 64 lat. Został pochowany w Lesznie, na znajdującym się przy tamtejszym Kościele Świętego Krzyża cmentarzu. Spoczywał tam do 1950 roku. Gdy cmentarz zlikwidowano prochy lekarza przeniesiono do nawy głównej kościoła. Na ścianie krypty umieszczono napis głoszący: "Filantrop – lekarz, dr Jan Metzig ur. 20 V 1804, zm. 1 X 1868 r. Wielki przyjaciel Polaków".

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Bolesław Erzepki, Spis członków Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu, Poznań 1896, s. 3.