Johann Joseph Fux

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Johann Joseph Fux

Johann Joseph Fux (ur. 1660 w Hirtenfeld, zm. 13 lutego 1741 w Wiedniu) – austriacki kompozytor, teoretyk muzyki i pedagog, przedstawiciel stylu późnego baroku .Skomponował wiele mszy, oratoriów, oper i psalmów jednak najbardziej jest znany jako teoretyk muzyki i nauczyciel innych kompozytorów a także jako autor podręcznika kompozycji-rozprawy o kontrapunktcie z 1725 roku: Gradus ad Parnassum, w którym dokładnie omówił kontrapunkt w technice renesansowego mistrza Palestriny i innych kompozytorów wcześniejszych.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Fux urodził się w Hirtenfeld w Styrii w rodzinie chłopskiej. Stosunkowo niewiele wiemy o czasach jego młodości. Prawdopodobnie wyruszył do pobliskiego Grazu by otrzymać wykształcenie muzyczne. W 1680 roku zaakceptowali go jako studenta na tamtejszym uniwersytecie, gdzie mógł się wykazać jako muzyk. Później uczył się też w Ingolstadt (1683 do 1687) Szybko został organistą w Sankt Moritz i pozostał nim do roku 1688. W tych czasach odwiedził Włochy, gdzie na jego styl duży wpływ wywarł Arcangelo Corelli i kompozytorzy bolońscy.

Johann Joseph Fux

Około roku 1690 był w Wiedniu, gdzie cesarz Leopold I wyraził się pochlebnie o stworzonych przez kompozytora mszach. Od tego momentu cesarz popierał karierę muzyczną Fuxa. W 1698 roku Fux został nadwornym kompozytorem, ale dopiero w 1711 roku został oficjalnym Musikdirektor des Hofes. Fuz znów pojechał do Włoch w 1700 by studiować w Rzymie. Tam poznał dzieła renesansowego mistrza Palestriny, którego podziwiał odtąd przez całe życie. Większość życia Fux jednak spędził w Wiedniu, gdzie pracował w katedrze św. Szczepana (od 1701 roku)i na cesarskim dworze.

Jego najsłynniejsza opera Costanza e Fortezza została w roku 1723 wystawiona w Pradze z okazji koronacji Karola VI na króla Czech.

Fux służył dwóm następcom Leopolda Józefowi I, i Karolowi VI, Karol VI powierzał mu wysokie stanowiska na dworze. Pod koniec życia widział, ze muzyka barokowa ustępuje początkom pre-klasycyzmu. Jednak jego dzieło teoretyczne Gradus ad Parnassum (1725) było chwalone przez kompozytorów wiedeńskiego klasycyzmu. Korzystali z niego. Haydn, który polecił je Beethovenowi, sam Beethoven i Mozart, który posiadał własny egzemplarz dzieła.

Bezpośrednio muzyki Fux nauczał takich kompozytorów jak Georg Christoph Wagenseil, Gottlieb Muffat i Jan Dismas Zelenka. Gradus ad Parnassum był właśnie podręcznikiem stosowanym przez mistrza w czasie lekcji kompozycji. Lorenz Christoph Mizler uczeń Bacha i słynny saski pisarz przetłumaczył w 1745 roku traktat muzyczny Fuxa z łaciny na niemiecki.

Po tym jak 8 czerwca 1731 roku zmarła żona Fuxa (z którą się ożenił w 1696) poświęcił się komponowaniu muzyki religijnej. Fux zmarł 13 lutego 1741 roku w Wiedniu.

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

Muzyka kościelna[edytuj | edytuj kod]

  • Missa,Kyrie cum Gloria, Credo, Sanctus et Agnus
  • Missa canonica,Kyrie cum Gloria, Credo, Sanctus et Agnus
  • Missa Beatissimae Virginis Immaculatae conceptionis, Kyrie cum Gloria, Credo, Sanctus et Agnus
  • Missa pro solemn. fest. Kyrie cum Gloria, Credo, Sanctus et Agnus
  • Missa canonica,Kyrie cum Gloria, Credo, Sanctus et Agnus
  • Missa brevis, Kyrie cum Gloria, Credo, Sanctus et Agnus
  • Missa pro defunctis (1697)
  • Requiem skompozowane na pogrzeb żony Lepolda I cesarzowej Eleonory.
  • Keiserrequiem (oratorium - Wiedeń 1720)
  • Motet ad te, Dominem, levari animam mea,
  • psalm II confitebor tibi, Domine a quattro voci, due violini, due oboi, due viole, violoncello e organo.
  • Missa in contrappunto nel terzo tono:
  • Libera me, Domine
  • Salve Regina
  • Missa col titolo d'alternazione a quattro voci ed organo (Fux zamieścił partyturę w Gradus ad Parnassum)
  • Missa de vicissitudinis quatuor vocum et organo (Fux zamieścił partyturę w Gradus ad Parnassum)
  • Missa in fletu solatium quatuor vocum et organo
  • Missa credo in unum Deo quatuor vocum et organo
  • Missa Constantiae" a quattro voci, due violini, viole, tre tromboni ed organo
  • Ave Maria a quattro voci, senz'organo
  • La deposizione della croce di Gesù Cristo (oratorio, 1728)

Opery[edytuj | edytuj kod]

Muzyka instrumentalna[edytuj | edytuj kod]

  • concentum musico-instrumentalem w 7 partitas divisus (Norymberga, 1701)
  • Sei ouvertures per due violini, viola, basso, due oboi e un contrabbasso
  • Trii per due violini e basso

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Article Johann Joseph Fux, in The New Grove Dictionary of Music and Musicians, ed. Stanley Sadie. 20 vol. London, Macmillan Publishers Ltd., 1980. ISBN 1-56159-174-2
  • Johann Joseph Fux, The Study of Counterpoint (Gradus ad Parnassum). Tr. Alfred Mann. New York, W.W. Norton & Co., 1965. ISBN 0-393-00277-2
  • Knud Jeppesen, Counterpoint: The Polyphonic Vocal Style of the Sixteenth Century. New York, Dover Publications, 1992 (Original 1931). ISBN 0-486-27036-X

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg