John McCain

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
John Sidney McCain III
John McCain official portrait 2009.jpg
John McCain (signature).svg
Data i miejsce urodzenia 29 sierpnia 1936
Coco-Solo, Strefa Kanału Panamskiego
Starszy Senator Stanów Zjednoczonych z Arizony
Przynależność polityczna Partia Republikańska
Okres urzędowania od 6 stycznia 1987
Poprzednik Barry Goldwater
Odznaczenia
Srebrna Gwiazda Officer of the Legion of Merit Brązowa Gwiazda Purple Heart Distinguished Flying Cross (Stany Zjednoczone) Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi RP Order Zwycięstwa Świętego Jerzego (Gruzja)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

John Sidney McCain III (ur. 29 sierpnia 1936 w Coco-Solo w Strefie Kanału Panamskiego) – amerykański senator Partii Republikańskiej z Arizony, kandydat Partii Republikańskiej w wyborach prezydenckich w 2008.

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

John McCain jako student Akademii Marynarki Wojennej w Annapolis, około 1954

Pochodzi z rodziny oficerów wojskowych. Jego dziadek, John S. McCain, Sr. i ojciec, John S. McCain, Jr. byli admirałami Marynarki Wojennej USA. John S. McCain III urodził się w Bazie Lotniczej Coco-Solo na terenie kontrolowanej przez Stany Zjednoczone Strefy Kanału Panamskiego. W związku z kolejnymi przydziałami służbowymi Johna McCaina, Jr. rodzina często zmieniała miejsce zamieszkania. Młody John McCain wychowywał się m.in. w New London w Connecticut, Pearl Harbor na Hawajach oraz w wielu bazach wojskowych na Oceanie Spokojnym. Jego ojciec brał udział w walkach na Pacyfiku z flotą japońską jako dowódca okrętu podwodnego. Po zakończeniu II wojny światowej rodzina McCainów osiadła w Północnej Wirginii, gdzie John McCain uczęszczał do szkoły. W 1951 rozpoczął naukę w Episcopal High School w Alexandrii (Wirginia), a w 1954 wstąpił do Akademii Marynarki Wojennej w Annapolis.

Służba wojskowa[edytuj | edytuj kod]

John McCain (pierwszy z prawej) na tle samolotu treningowego T-2 Buckeye, 1965

Po ukończeniu studiów w 1958 został powołany do służby w stopniu chorążego w bazach lotnictwa Marynarki Wojennej w Pensacola na Florydzie i Corpus Christi w Teksasie, gdzie odbywał szkolenie. Pilotował samoloty szturmowe A-1 Skyraider. Szkolenie ukończył w 1960, uzyskując stopień pilota lotnictwa szturmowego Marynarki Wojennej.

Służył na lotniskowcach USS "Intrepid" i USS "Enterprise" na Morzu Karaibskim, m.in. w trakcie kryzysu kubańskiego w 1962[1]. Następnie pracował jako instruktor w bazie lotniczej w Meridian (Missisipi). Od 1966 służył jako pilot samolotów A-4 Skyhawk w załodze lotniskowca USS "Forrestal" na Morzu Śródziemnym i Oceanie Atlantyckim.

Wojna w Wietnamie[edytuj | edytuj kod]

Od wiosny 1967 USS "Forrestal" brał udział w operacji "Rolling Thunder" podczas wojny wietnamskiej. Celem operacji było zniszczenie infrastruktury, zaplecza przemysłowego i obrony przeciwlotniczej Wietnamu Północnego. McCain brał udział w nalotach na obiekty wojskowe i przemysłowe. Został ranny w katastrofie, do której doszło 29 lipca 1967 na pokładzie USS "Forrestal", w wyniku przypadkowego odpalenia rakiety przez jeden z przygotowujących się do startu samolotów. Na czas remontu lotniskowca McCain zgłosił się do służby w eskadrze szturmowej lotniskowca USS "Oriskany".

Jeniec wojenny[edytuj | edytuj kod]

26 października 1967, gdy McCain brał udział w nalocie na elektrociepłownię w centrum Hanoi, jego samolot został zestrzelony. W wyniku trafienia McCain złamał obie ręce i nogę. Katapultował się i wylądował w jeziorze Truc Bach. Wietnamczycy pojmali rannego McCaina i zatrzymali w miejscowym więzieniu. Mimo ciężkich przesłuchań McCain nie ujawnił niczego poza swoim nazwiskiem, stopniem, numerem i datą urodzenia. Dopiero gdy okazało się, że jest synem amerykańskiego dowódcy wysokiej rangi (John McCain, Jr był wówczas dowódcą Sił US Navy w Europie), został poddany leczeniu w szpitalu, a informacja o jego pojmaniu została ujawniona stronie amerykańskiej. W grudniu 1967 trafił do obozu jenieckiego. Początkowo przebywał w celi z dwoma innymi Amerykanami, zaś od marca 1968 przez kolejne dwa lata był zamknięty w izolatce. Gdy jego ojciec został w lipcu 1968 mianowany dowódcą Sił Amerykańskich na Pacyfiku (CINCPAC), władze północnowietnamskie zaoferowały młodemu McCainowi możliwość zwolnienia. Wobec braku zgody Wietnamczyków na uwolnienie innych jeńców amerykańskich, McCain odmówił[2]. Od sierpnia 1968 poddawany był ciężkim torturom. W międzyczasie zachorował na dyzenterię. W czasie pobytu w obozie miał przeżyć próbę samobójczą. W wyniku tortur zmuszono go do podpisania oświadczenia, w którym przyznawał się do rzekomych zbrodni wojennych. Po odmowie podpisania kolejnego oświadczenia był ponownie poddany torturom. Jak sam stwierdza, przy życiu trzymała go modlitwa. Więzienie stało się miejscem, gdzie umocniła się jego wiara[3].

W grudniu 1969 został przeniesiony do więzienia Hỏa Lò, w następnych latach był przenoszony do kolejnych obozów jenieckich, a warunki, w których przetrzymywano jeńców, poprawiły się. W związku z podpisaniem 27 stycznia 1973 w Paryżu porozumień pokojowych między stronami walczącymi w wojnie wietnamskiej, McCain został 15 marca 1973 zwolniony i powrócił do USA.

Powrót do Stanów Zjednoczonych[edytuj | edytuj kod]

John McCain podczas wywiadu po powrocie do kraju, 24 kwietnia 1973

Po powrocie do Stanów Zjednoczonych McCain stał się bohaterem mediów. Spotkał się z prezydentem Richardem Nixonem, publikowano o nim artykuły w prasie. Poddał się także intensywnej rehabilitacji z myślą o powrocie do czynnej służby. W latach 1973-1974 uczęszczał do National War College w Waszyngtonie. W 1974 objął stanowisko dowódcy eskadry samolotów w bazie lotnictwa Marynarki Wojennej koło Jacksonville na Florydzie.

W 1976 McCain rozważał możliwość startu w wyborach do Izby Reprezentantów. Jednak z rekomendacji ówczesnego dowódcy Marynarki Wojennej Jamesa Hollowaya został w 1977 oficerem łącznikowym US Navy w Senacie. Nawiązał szereg znajomości z wpływowymi politykami obu partii. W 1981 odszedł ze służby w Marynarce w stopniu komandora.

Kariera polityczna[edytuj | edytuj kod]

Izba Reprezentantów[edytuj | edytuj kod]

Po przeprowadzce do Phoenix w Arizonie pracował jako wiceprezydent ds. public relations w kompanii piwnej należącej do jego teścia, zyskując zaufanie i poparcie lokalnego establishmentu. Zwyciężywszy wcześniej w prawyborach o uzyskanie nominacji z ramienia Republikanów, w listopadzie 1982 wygrał wybory do Izby Reprezentantów. Zasiadał m.in. w Komitecie Spraw Wewnętrznych, przewodniczył republikańskiemu zespołowi ds. Indian. Wspierał politykę prezydenta Ronalda Reagana. W 1984 w kolejnych wyborach do Izby uzyskał reelekcję. Mimo swego poparcia dla prezydenta, w 1985 głosował za odrzuceniem weta Reagana wobec Aktu Przeciwko Apartheidowi nakładającego sankcje na RPA. W tym samym roku odbył wraz z dziennikarzem CBS Walterem Cronkitem pierwszą od czasu uwolnienia podróż do Wietnamu.

Senat[edytuj | edytuj kod]

Senator John McCain przemawiający w Pentagonie, 19 września 1997

W związku z przejściem na polityczną emeryturę wieloletniego senatora republikańskiego z Arizony Barry'ego Goldwatera, w 1986 McCain zdecydował się ubiegać o funkcję senatora. Nominację wewnątrzpartyjną uzyskał bez konkurencji w prawyborach, a w wyborach powszechnych pokonał demokratycznego oponenta Richard Kimballa. Mandat objął 6 stycznia 1987. Został członkiem Komisji Sił Zbrojnych, Komisji Handlu, Nauki i Transportu oraz Komisji ds. Indian. W latach 1992, 1998 i 2004 ponownie wygrywał wybory, deklasując rywali. W dotychczasowej senackiej karierze był przewodniczącym Komisji ds. Indian (1995-1997 i ponownie 2005-2007), przewodniczącym Komisji Handlu, Nauki i Transportu (1997-2001, 2001, 2003-2005). Obecnie (od 2007) jest liderem mniejszości republikańskiej w Komisji Sił Zbrojnych.

W Senacie sponsorował wraz z Russem Feingoldem ustawę Bipartisan Campaign Reform Act reformującą finansowanie amerykańskich kampanii wyborczych, znaną potocznie jako "McCain-Feingold Bill".

Jest jednym z zaledwie trzech weteranów wojny wietnamskiej (obok Johna Kerry'ego oraz Toma Carpera, demokraty z Delaware), którzy zasiadają obecnie w Senacie, choć jeszcze stosunkowo niedawno było ich więcej (np. Chuck Hagel, Chuck Robb, Max Cleland, Al Gore).

Kandydatura w wyborach prezydenckich[edytuj | edytuj kod]

Senator John McCain ze swoimi zwolennikami w Portsmouth w stanie New Hampshire, 25 kwietnia 2007

Wybory w 2000[edytuj | edytuj kod]

W 2000 ubiegał się o nominację republikanów na urząd prezydenta i wygrał prawybory w stanach New Hampshire, Michigan, Arizona, Rhode Island, Connecticut i Vermont. Nominację jednak uzyskał wówczas gubernator stanu Teksas George W. Bush.

Wybory w 2008[edytuj | edytuj kod]

W głosowaniu 4 listopada 2008 elektorzy popierający McCaina otrzymali łącznie ponad 58 mln głosów (46%). W głosowaniu elektorów 15 grudnia 2008 McCain uzyskał 173 głosy elektorskie, natomiast Barack Obama 365.

4 marca 2008, po wygraniu prawyborów w 21 stanach, zapewnił sobie nominację Partii Republikańskiej na jej kandydata w wyborach prezydenckich w 2008. Był groźnym konkurentem dla kandydata demokratów Baracka Obamy m.in. ze względu na swój dystans wobec niepopularnej administracji Busha.

21 lutego 2008 New York Times opublikował szkalujący McCaina artykuł, który zgromadził wokół niego tych republikanów, którzy wcześniej byli mu nieprzychylni[4].

26 lipca 2008 spotkał się z Dalajlamą XIV i wezwał władze Chin do uwolnienia tybetańskich więźniów politycznych[5].

29 sierpnia 2008 ogłosił, że jeśli wygra wybory, wiceprezydentem zostanie obecna gubernator Alaski Sarah Palin[6].

McCain otrzymał nominację partyjną podczas konwencji w Minneapolis-Saint Paul w Minnesocie, która odbyła się w dniach 1-4 września 2008[7].

Przed wyborami wziął udział w trzech telewizyjnych debatach z Barackiem Obamą. Według większości sondaży i komentatorów wygrał je nieznacznie Obama[8].

W ostatnich sondażach przedwyborczych tracił od kilku do kilkunastu procent w stosunku do Baracka Obamy[9][10].

W noc powyborczą, w oparciu o jednoznacznie niekorzystne dla siebie nieoficjalne wyniki z kluczowych stanów, McCain uznał swoją porażkę i pogratulował zwycięstwa Obamie.

Program wyborczy[edytuj | edytuj kod]

W swoim przemówieniu 15 maja 2008 McCain zapowiedział, że jeśli zostanie prezydentem, to do 2013 obniży podatki i uszczelni granicę z Meksykiem. Obiecał również zakończenie tragicznych wydarzeń w Darfurze, wycofanie do 2013 części wojsk amerykańskich z Iraku oraz powołanie Ligi Państw Demokratycznych[11].

McCain proponował uprościć system podatkowy (dwa niższe progi i znaczne ulgi) dla pobudzenia gospodarki. Był za trwałą obniżką progów przyjętą za pierwszej kadencji prezydenta Busha (inaczej obniżki te znikną w 2010). Wyższa stawka wzrosłaby wtedy do 39,6%. Senator z Arizony proponował też obniżenie z 35 do 25% podatku od firm i zawieszenie latem akcyzy federalnej od benzyny (18,4%) i oleju napędowego (24,4%). Rodzinom z klas średnich chciał obniżyć podatek, podwajając do 7 tys. dol. rocznie sumę zwolnioną z podatku na każdego członka rodziny. Zobowiązał się zrównoważyć w ciągu czterech lat budżet federalny. Uważał, że rządowa pomoc dla sektora bankowego powinna jedynie zapobiegać ryzykom systemowym zagrażającym całemu systemowi finansowemu i gospodarce.

Senator John McCain z (od lewej) Toodem i Sarah Palin oraz ze swoją żoną Cindy w Fairfax w stanie Wirginia, 10 września 2008

McCain proponował również w kampanii wyborczej przeznaczenie 10 mld dol. dla właścicieli domów, aby mogli zmienić warunki spłaty kredytów na korzystniejsze. McCain chciał, by ubezpieczeni sami dokonywali wyboru prywatnego ubezpieczenia, wówczas zwiększyłaby się konkurencja. Był za upowszechnianiem nieopodatkowanych kont oszczędnościowych na dbanie o zdrowie.

McCain zakładał redukcję emisji dwutlenku węgla o dwie trzecie do 2050, nalegał na budowę elektrowni jądrowych i rozwiązanie sporów o składowanie i utylizację odpadów materiałów rozszczepialnych[12].

Zapowiadał również, że będzie dążył jako prezydent do wykluczenia Rosji z grupy G8[13], a także zapewnił, że będzie bronić krajów dawnego bloku sowieckiego przed rosyjskim imperializmem[14]. Przeciwstawiał się wysuwanym m.in. przez Obamę propozycjom dyplomatycznego zaangażowania reżimów wrogich wobec USA, takich jak Kuba czy Iran[15].

Krytyka[edytuj | edytuj kod]

Przeciwnicy McCaina odwołują się zwykle do groźby kontynuacji powszechnie źle ocenianej polityki George'a W. Busha, przede wszystkim w kwestiach gospodarki i sytuacji międzynarodowej. Często wysuwany jest także argument wieku kandydata. W przypadku wygranej John McCain byłby najstarszym prezydentem w momencie wyboru w historii USA (72 lata). W kontekście tego argumentu przeciwnicy kandydata przypominają niekiedy jego wpadki – np. dwie wypowiedzi na temat nie istniejącego już kraju, Czechosłowacji[16].

We wrześniu 2008 McCain został skrytykowany przez sztab Obamy oraz liberalne i konserwatywne media za niejednoznaczne wypowiedzi na temat kryzysu na giełdzie[17].

McCain był także krytykowany za liczne negatywne elementy kampanii wyborczej wobec Obamy[18].

Naraził się również na krytykę zespołu muzycznego Foo Fighters za bezprawne wykorzystanie utworu "My Hero" pochodzącego z ich albumu "Color and the shape" (1997). Muzycy skarżą się, że McCain nie starał się uzyskać zgody na użycie ich utworu w swojej kampanii.

Działalność po 2008 roku[edytuj | edytuj kod]

McCain był w USA głównym zwolennikiem interwencji militarnej w Libii. Powoływał sie na przykłady katastrof humanitarnych w Rwandzie i Bośni w latach 90. XX wieku, gdy USA nie zdecydowały się na interwencje. McCain przekonywał do interwencji już w lutym, a po rezolucji ONZ, gdy demokratyczny prezydent Barack Obama podejmował decyzje o akcji militarnej bez konsultacji z Kongresem, McCain bronił tej decyzji przed parlamentem. Po przekazaniu dowództwa nad operacją libijską w ręce NATO krytykował natomiast wycofanie lotnictwa i pozostawienie działań wyłącznie w rękach europejskich sojuszników i nalegał też na dostarczenie powstańcom broni[19].

Poglądy polityczne[edytuj | edytuj kod]

McCain jest przeciwnikiem aborcji. Oświadczył też, że będzie "prezydentem broniącym życia poczętego"[20] Jest również zwolennikiem wykluczenia Rosji z G8 oraz energetyki jądrowej. Uchodzi za centrowego republikanina[potrzebne źródło].

Wyniki wyborów[edytuj | edytuj kod]

Izba Reprezentantów[edytuj | edytuj kod]

Wybory w 1. kongresowym okręgu w Arizonie.

Senat[edytuj | edytuj kod]

Podano najważniejszych konkurentów.

  • 1986
    • John McCain (R) – 521 850 (60%)
    • Richard Kimball (D) – 340 965 (40%)
  • 1992
    • John McCain (R) – 771 395 (56%)
    • Claire Sargent (D) – 436 321 (32%)
    • Evan Mecham (I-niezależny) – 145 361 (11%)
  • 1998
    • John McCain (R) – 696 577 (69%)
    • Ed Ranger (D) – 275 224 (27%)
  • 2004
    • John McCain (R) – 1 505 372 (77%)
    • Stuart Starky (D) – 404 507 (21%)
  • 2010
    • John McCain (R) – 926 372 (59%)
    • Rodney Glassman (D) – 540 904 (35%)
    • David Nolan (LBT) – 72 993 (5%)

Prawybory Partii Republikańskiej[edytuj | edytuj kod]

Wybory prezydenckie w 2008[edytuj | edytuj kod]

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

John McCain 26 sierpnia 1992 podczas chrztu okrętu USS "John S. McCain" w Bath Iron Works w stanie Maine z (od lewej) matką Robertą, synem Jackiem, córką Meghan i żoną Cindy

W 1965 ożenił się z Carol Shepp i adoptował jej dwóch synów: Douglasa (ur. 1960) i Andrew (ur. 1962). Z tego związku ma także córkę Sidney (ur. 1966). W 1979, gdy jego małżeństwo przechodziło kryzys, poznał swoją obecną żonę Cindy Hensley. Ich wzajemne relacje szybko się rozwijały. W kwietniu 1980 John McCain rozwiódł się ze swoją pierwszą żoną Carol, a 17 maja wziął ślub z Cindy. Ma z nią czwórkę dzieci: córki Meghan (ur. 1984) i adoptowaną z Bangladeszu w 1993 Bridget (ur. 1991) oraz dwóch synów Johna Sidneya IV "Jacka" (ur. 1986) i Jamesa (ur. 1988). Oprócz siedmiorga dzieci ma również czworo wnucząt.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Zagrał epizodyczne role w komedii romantycznej Polowanie na druhny (2005) oraz w 5. sezonie serialu 24 godziny.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
John Jacob Rhodes
Członek Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych
z 1. kongresowego okręgu w Arizonie

1983-1987
Następca
John Jacob Rhodes III
Poprzednik
Barry Goldwater
Senator Stanów Zjednoczonych z Arizony
Klasa 3

od 6 stycznia 1987
Następca
kadencja upływa w 2011
Poprzednik
Daniel Inouye
Przewodniczący Komisji ds. Indian
Senatu Stanów Zjednoczonych

1995-1997
Następca
Ben Nighthorse Campbell
Poprzednik
Larry Pressler
Przewodniczący Komisji Handlu, Nauki i Transportu Senatu Stanów Zjednoczonych
1997-2001
Następca
Fritz Hollings
Poprzednik
Fritz Hollings
Przewodniczący Komisji Handlu, Nauki i Transportu Senatu Stanów Zjednoczonych
2001
Następca
Fritz Hollings
Poprzednik
Fritz Hollings
Przewodniczący Komisji Handlu, Nauki i Transportu Senatu Stanów Zjednoczonych
2003-2005
Następca
Ted Stevens
Poprzednik
Ben Nighthorse Campbell
Przewodniczący Komisji ds. Indian
Senatu Stanów Zjednoczonych

2005-2007
Następca
Byron Dorgan
Poprzednik
Carl Levin
Lider mniejszości
Komisji Sił Zbrojnych Senatu Stanów Zjednoczonych

od 2007
Następca
urzęduje
Poprzednik
George W. Bush
Kandydat Republikanów na urząd Prezydenta USA 2008 (przegrana) Następca
Mitt Romney