John Montagu, 4. hrabia Sandwich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Lord Sandwich, portret z 1783 r. namalowany przez sir Thomasa Gainsborough

John Montagu, 4. hrabia Sandwich (ur. 3 listopada 1718, zm. 3 kwietnia 1792 w Londynie) – brytyjski arystokrata i polityk, pierwszy lord Admiralicji i minister północnego departamentu. Uważa się, że jako niezbyt sprawny szef marynarki Wielkiej Brytanii przyczynił się do zdobycia niepodległości przez Stany Zjednoczone. Przypisuje mu się wymyślenie kanapek – sandwiczy. Nazwa Wyspy Sandwich (obecnie Hawaje) została nadana przez kapitana Jamesa Cooka na cześć hrabiego[1].

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Wczesne lata życia[edytuj | edytuj kod]

Był synem Edwarda Montagu, wicehrabiego Hinchingbrooke (najstarszego syna 3. hrabiego Sandwich), i Elizabeth Popham, córki Alexandra Pophama. Po śmierci ojca w 1722 r. otrzymał grzecznościowy tytuł "wicehrabiego Hinchingbrooke". Po śmierci dziadka w 1729 r. odziedziczył tytuł 4. hrabiego Sandwich i po osiągnięciu pełnoletności zasiadł w Izbie Lordów.

Wykształcenie odebrał w Eton College oraz w Trinity College na Uniwersytecie Cambridge, jednak opuścił uczelnię bez uzyskania tytułu naukowego[2]. Następnie podróżował po Europie. Zwiedził Francję, Włochy, Grecję i Turcję. Nauczył się nawet języka tureckiego[3].

Po powrocie do Wielkiej Brytanii w 1739 r. Sandwich zajął miejsce w Izbie Lordów. Należał do grona stronników księcia Bedford. Był krytykiem poczynań gabinetu Walpole'a. Wkrótce został jednym z komisarzy przy Admiralicji kierowanej podwóczas przez Bedforda.

Początki kariery politycznej[edytuj | edytuj kod]

Karykatura Jamesa Gillraya przedstawiająca Sandwicha i jego współpracowników

W 1749 r. Sandwich został szefem brytyjskiej delegacji na kongresie w Bredzie. Wziął następnie udział w negocjacjach przed podpisaniem pokoju w Akwizgranie w 1748 r., kończącego wojnę o sukcesję austriacką. Dokonania Sandwicha podczas negocjacji pokojowych zwróciły nań uwagę wpływowego księcia Newcastle, który lobbował w kraju za przyznaniem Sandwichowi jakiegoś rządowego stanowiska.

Na stanowiskach ministerialnych[edytuj | edytuj kod]

Starania Newcastle'a odniosły skutek i w lutym 1748 r. Sandwich otrzymał stanowisko pierwszego lorda Admiralicji. Sandwich pozostał jednak w sojuszu z księciem Bedford, co zraziło doń Newcastle'a. W 1751 r. książę doprowadził do usunięcia Sandwicha z gabinetu. Wówczas w proteście zrezygnował Bedford, który sprawował w rządzie stanowisko ministra południowego departamentu.

Następne lata Sandwich spędził w swoich posiadłościach, nie uczestnicząc czynnie w życiu politycznym, aczkolwiek utrzymując kontakty z Bedfordem i lordem Ansonem. W 1763 r. nowy premier, lord Bute, ponownie mianował Sandwicha pierwszym lordem Admiralicji. Hrabia rychło jednak został przeniesiony na stanowisko ministra północnego departamentu. Na tym stanowisku odpowiadał za oskarżenie Johna Wilkesa o zniesławienie.

Sandwich utracił to stanowisko w 1765 r. Do gabinetu powrócił w 1768 r. jako poczmistrz generalny. W 1770 r. ponownie stanął na czele Północnego Departamentu. W 1771 r. po raz trzeci w karierze objął kierownictwo Admiralicji. Okres jego urzędowania przypadł na czas wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Lord był powszechnie krytykowany w kraju za niekompetencję i obarczany odpowiedzialnością za utratę kolonii.

Poza tym Sandwich był protektorem Jamesa Cooka, który na jego polecenie badał obszar Oceanu Spokojnego. W 1773 r. zorganizował wyprawę Constantine'a Phippsa na biegun północny.

Ostatnie lata[edytuj | edytuj kod]

Martha Ray

Lord Sandwich ostatecznie odszedł z gabinetu w 1782 r. i do śmierci nie angażował się w życie publiczne. Zmarł w 1792 r. Tytuł parowski odziedziczył jego najstarszy syn, John.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

14 marca 1741 r. poślubił Dorothy Fane (22 marca 1717 - 17 lipca 1797), córkę Charlesa Fane'a, 1. wicehrabiego Fane, i Mary Stanhope, córki Alexandra Stanhope'a. John i Dorothy mieli razem jednego syna, Johna. W 1755 r. małżonkowie znaleźli się w separacji. Wkrótce stan zdrowia lady Sandwich pogorszył się i w 1767 r. została ona uznana za niezrównoważoną psychicznie[2].

W 1759 r. Sandwich nawiązał romans z Marthą Ray, późniejszą słynną śpiewaczką operową. Martha urodziła mu pięcioro dzieci, z których największą sławę uzyskał Basil Montagu, prawnik i filantrop. Martha została zamordowana w 1779 r. przez swojego kochanka Jamesa Hackmana.

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Poprzednik
Edward Montagu, 3. hrabia Sandwich
Sandwich E CoA.png Hrabia Sandwich
1729-1792
Sandwich E CoA.png Następca
John Montagu, 5. hrabia Sandwich