John Tuzo Wilson

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
John Tuzo Wilson
Data i miejsce urodzenia 24 października 1908
Ottawa, Ontario
Data i miejsce śmierci 15 kwietnia 1993
Toronto, Ontario
Zawód geofizyk, pedagog
Narodowość kanadyjska
Alma Mater University of Toronto (BA), University of Cambridge (BSc), Princeton University (PhD), New Jersey
Uczelnia University of Toronto,
York University
Stanowisko profesor, rektor
Małżeństwo Isabel Dickson

John Tuzo Wilson (ur. 24 października 1908 w Ottawie, Ontario, zm. 15 kwietnia 1993 w Toronto, Ontario) – kanadyjski geofizyk, pionier badań w dziedzinie tektoniki płyt, pedagog, profesor University of Toronto, rektor York University (1983–1986)[1][2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Studiował geofizykę w University of Toronto (I stopień, BA), University of Cambridge (II stopień, BSc, 1932) i Princeton University (III stopień, PhD, 1936). Po studiach pracował w Geological Survey of Canada, a następnie brał udział w II wojnie światowej. Po wojnie, w roku 1946 został profesorem geofizyki University of Toronto (zastępując swojego swojego profesora, fizyka Lachlina Gilchrista). Prowadzone wówczas badania geofizyczne były związane z odkryciem w Leduc pola naftowego (1947). Wilson kierował opracowywaniem pierwszych map lodowców Kanady; był pionierem stosowania zdjęć lotniczych w kartografii geologicznej; poszukując nieznanych arktycznych wysp dokonał – jako drugi kanadyjczyk – przelotu nad Biegunem Północnym (1946).

W latach 1958–1964 był członkiem National Research Council[1][2]. Pełnił funkcję przewodniczącego Royal Society of Canada (1972–1973) i American Geophysical Union (1980–1982)[2]. Po przejściu na emeryturę w 1974 r. wykładał w University of Toronto jako profesor emeritus; w latach 1983–1986 był rektorem York University oraz dyrektorem Ontario Science Centre (do 1985)[1][2].

Tematyka badań i publikacje[edytuj | edytuj kod]

Jego najbardziej cenione prace naukowe dotyczyły tektoniki płyt – artykuł A New Class of Faults and their Bearing on Continental Drift (1965; w wolnym przekładzie – „Nowa klasa uskoków i ich wpływ na dryf kontynentów”; zob. uskok transformacyjny) jest uznawana za przełomową w tej dziedzinie[1][2]. Wśród innych publikacji wymieniane są m.in.[2]:

  • A Revolution in Earth Science (1967),
  • Continents Adrift and Continents Aground (1977),

oraz książki na temat Chin, które ułatwiły poprawę stosunków tego kraju z krajami zachodnimi[1][2]:

  • One Chinese Moon (1959),
  • Year of the New Moons (1961),

Odznaczenia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

Cykle superkontynentalne Wilsona
Mapa Tuzo Wilson Seamounts

Upamiętnieniem Johna Tuzo Wilsona jest m.in. nazwanie jego imieniem cyklu superkontynentalnego oraz gór na Antarktydzie i podwodnej góry – wygasłego wulkanuTuzo Wilson Seamounts w pobliżu wybrzeża Kolumbii Brytyjskiej[3]. Na jego cześć ustanowiono „J. Tuzo Wilson Medal”, przyznawany kanadyjskim naukowcom za wyjątkowe osiągnięcia w dziedzinie geofizyki. W procesie selekcji kandydatów jest brany pod uwagę poziom badań naukowych lub technicznych, osiągnięcia w zakresie instrumentów badawczych, możliwość zastosowania wyników badań w praktyce oraz osiągnięcia dydaktyczne. Pierwszy Medal otrzymał J. Tuzo Wilson w roku 1978[4].

John Tuzo Wilson otrzymał również[1]:

  • Fellow, Royal Society of Canada, 1968
  • Penrose Medal of the Geological Society of America, 1968
  • Vetlesan gold medal, 1978
  • Walter H. Bucher Medal of the American Geophysical Union, 1968
  • Honorary Membership in the Society of Exploration Geophysicists, 1973
  • John J. Carty Medal (National Academy of Sciences), 1975
  • Vetlesen Prize (Columbia University), 1978
  • Wollaston Medal (Geological Society of London), 1978
  • Huntsman Award (Bedford Institute of Oceanography), 1981
  • Maurice Ewing Medal (Society of Exploration Geophysicists i American Geophysical Union)

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 John Tuzo Wilson (ang.). W: The Best Source for Canadian Science [on-line]. Science.ca. [dostęp 2012-07-07].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 J. Tuzo Wilson (ang.). W: Encyclopedia Britannica [on-line]. ww.britannica.com. [dostęp 2012-07-07].
  3. 3,0 3,1 Tuzo Wilson Seamounts: Undersea Features (ang.). W: Geographical Names (SOURCE: National Geospatial-Intelligence Agency, Bethesda, MD, USA) [on-line]. www.geographic.org. [dostęp 2012-07-07].
  4. 4,0 4,1 J. Tuzo Wilson Medal (ang.). W: www Canadian Geophisical Union (CGU) [on-line]. www.cgu-ugc.ca. [dostęp 2012-07-07].