Jorge Rafael Videla

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jorge Rafael Videla
Tte.Gral. (R) J. Videla.jpg
Jorge Rafael Videla (1976)
Data i miejsce urodzenia 2 sierpnia 1925
Mercedes
Data i miejsce śmierci 17 maja 2013
Marcos Paz
Argentyna 43. Prezydent Argentyny
Przynależność polityczna junta wojskowa
Okres urzędowania od 29 marca 1976
do 29 marca 1981
Poprzednik Isabel Peron
Następca Roberto Eduardo Viola
Odznaczenia
Wielki Mistrz Orderu Wyzwoliciela San Martina (Argentyna) Wielki Mistrz Orderu Maja (Argentyna) Kollana Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania)
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Jorge Rafael Videla Redondo (ur. 2 sierpnia 1925 w Mercedes w Argentynie, zm. 17 maja 2013 w Marcos Paz) – prezydent Argentyny w latach 1976 - 1981 i członek junty wojskowej, która rządziła krajem w latach 80.

Przewrót[edytuj | edytuj kod]

Przewrót miał miejsce w okresie bardzo niespokojnym dla Argentyny. Dochodziło m.in. do licznych zamachów terrorystycznych, za którymi stały marksistowskie bojówki tzw. ERP oraz Montoneros; ich przeciwnikiem był radykalny i prawicowy Argentyński Alians Antykomunistyczny (AAA), który stosował porwania, tortury oraz mordował przeciwników politycznych[potrzebne źródło]. Przedstawiciele junty wykorzystali ten stan rzeczy jako usprawiedliwienie dla przewrotu. Swoją formę rządów nazwali Proceso de Reorganización Nacional (Narodowy Proces Reorganizacji). Pod rządami Videli wojsko otrzymało szerokie uprawnienia, a mianowicie prawo do aresztowania, zatrzymywania, torturowania, a nawet zabijania politycznych przeciwników. W wyniku tego naruszanie praw człowieka było w Argentynie na porządku dziennym[1].

Generał brygadier Jorge Videla został mianowany głównodowodzącym armii przez pełniącą funkcję prezydenta Izabelę Perón w 1974 roku. Perón, była wiceprezydentem przy swoim mężu Juanie. Została prezydentem wkrótce po jego śmierci. Jej autokratyczny i nieefektywny rząd był bardzo niepopularny. Videla stanął więc na czele puczu, który obalił ją 24 marca 1976 roku. Utworzona została wojskowa junta, w skład której Videla wszedł jako przedstawiciel sił lądowych, admirał Emilio Massera jako przedstawiciel marynarki oraz generał brygadier Orlando Ramón Agosti jako reprezentant lotnictwa. Dwa dni po puczu został formalnie mianowany na stanowisko prezydenta.

Łamanie praw człowieka[edytuj | edytuj kod]

Ofiary dyktatury porwane a następnie zabite określa się jako desaparecidos. Ofiarami terroru padali zarówno partyzanci oraz ludzie podejrzani o wrogość wobec reżimu[2]. Szacuje się, m.in. na podstawie archiwów terroru, że ofiarą tzw. "zniknięć" padło przynajmniej 8 tys. osób, a niektórzy mówią nawet o liczbie 30 tys. Większość z nich prawdopodobnie została zamordowana, wielu zaś zostało bezprawnie aresztowanych, zatrzymanych, torturowanych albo zmuszonych do emigracji.

16 września 1976 roku doszło do tzw. nocy ołówków, porwano wówczas grupkę młodzieży prostujących przeciwko podwyżce biletów uczniowskich, część z porwanych w wieku od 16 do 18 lat zaginęła[3][4]. Całość terroru wobec opozycji określana jest jako brudna wojna. Szwadrony śmierci wspólnie z innymi dyktaturami Ameryki Południowej wzięły udział w operacji Kondor[1].

W aspekcie politycznym cała władza ustawodawcza została skoncentrowana w rękach Videli i dziewięciu innych członków junty. Prawie każde znaczące stanowisko w państwie było obsadzone przez lojalnych członków armii. Junta zakazała zrzeszania się w związki zawodowe oraz organizowania strajków, zniosła praktycznie niezawisłe sądownictwo i zawiesiła wszelkie wolności obywatelskie. Pomimo tych nadużyć reżim Videli otrzymał poparcie Kościoła Katolickiego[potrzebne źródło] i mediów lokalnych, przy czym dobrowolność tego wsparcia pozostaje sprawą dyskusyjną[potrzebne źródło]. W dodatku paramilitarne grupy antykomunistyczne, w szczególności AAA, otrzymały wolną rękę w swoich działaniach, co jeszcze bardziej pogłębiało terror panujący w kraju.

Spór z Chile[edytuj | edytuj kod]

W czasie rządów Videli doszło do sporu granicznego w 1977 r. z Chile Pinocheta o trzy wyspy (Picton, Lennox i Nueva) położone w kanale Beagle, na samym południowym krańcu Ameryki Południowej. Wojna wisiała już prawie na włosku, ale dzięki udanej mediacji Jana Pawła II udało się zapobiec konfliktowi.

Konflikt nie został całkowicie załagodzony aż do roku 1984 r., kiedy to podpisano traktat o pokoju i przyjaźni pomiędzy tymi państwami. Sporne wyspy zostały wtedy przyznane Chile.

Polityka gospodarcza[edytuj | edytuj kod]

Polityka gospodarcza została pozostawiona w całości w rękach ministra José Alfredo Martínez de Hoz. W tym czasie ciągle powiększał się dług zagraniczny. Pogłębiały także duże różnice majątkowe pomiędzy poszczególnymi grupami społeczeństwa.

Wizerunek Videli za granicą[edytuj | edytuj kod]

W tym czasie Videla i rządzona w dyktatorski sposób Argentyna stały się przedmiotem ogólnoświatowego bojkotu głównie ze względu na łamanie praw człowieka. W 1980 r. Adolfo Pérez Esquivel, przywódca ruchu o nazwie Służba dla Pokoju i Sprawiedliwości (Servicio Paz y Justicia), został nagrodzony Nagrodą Nobla za ujawnienie całemu światu stanu przestrzegania podstawowych praw człowieka w Argentynie.

Argentyna utrzymywała jedynie przyjazne stosunki z USA za prezydentury Ronalda Reagana, co wiązało się ze współpracą wywiadów obu państw w zakresie zwalczania ruchu komunistycznego.

Późniejsze lata[edytuj | edytuj kod]

Videla zrzekł się władzy na rzecz Roberto Eduardo Violi 29 marca 1981 roku Demokracja została przywrócona w 1983 r. Videla został postawiony przed sądem, uznany za winnego i skazany na dożywotnie więzienie. Zarzuty, jakie mu postawiono, dotyczyły m.in. licznych zabójstw, porwań, tortur i wielu innych przestępstw. W 1990 r. prezydent Carlos Menem ułaskawił byłego dyktatora i wielu innych byłych członków reżimu. Videla wrócił jeszcze na krótko do więzienia w 1998 r., kiedy sąd uznał go za winnego mniej znanych porwań w czasie tzw. brudnej wojny. Jednak, ze względu na stan zdrowia, po 38 dniach odbywania kary, więzienie zamieniono Videli na areszt domowy. 22 grudnia 2010 były dyktator ponownie został skazany na dożywocie. Sąd w Córdobie w środkowej Argentynie uznał go winnym śmierci 31 więźniów politycznych w czasie rządów junty w latach 70. i 80.[5]. Zmarł 17 maja 2013 w więzieniu w Buenos Aires z przyczyn naturalnych w wieku 87 lat.

Argentyński sąd potępił juntę za zbrodnie określone jako ludobójstwa[6].


Poprzednik
Isabel Peron
Prezydent Argentyny
1976 - 1981
Następca
Roberto Eduardo Viola

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]