Josef Gočár

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Młyny Winternitza w Pardubicach
Gimnazjum – Hradec Králové
Muzeum miejskie - Jaroměř
Gočárův Pavilon (Dom Zdrojowy) - Lázně Bohdaneč

Josef Gočár (ur. 13 marca 1880 w Seminie, zm. 10 września 1945 w Jičínie) – jeden z najwybitniejszych czeskich architektów i urbanistów XX wieku. Jego najważniejsze dzieła związane były z czeskim kubizmem i modernizmem. Miał ogromny wpływ na przebudowę wielu czeskich miast (np. Hradec Králové).

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie piwowarskiego słodownika. W 1891 rodzina przeprowadziła się do Lázně Bohdaneč. Od roku 1892 studiował w Pardubicach, a od 1903 w Pradze (na Wyższej Szkole Wzornictwa – atelier Jana Kotěry).

Legiobanka - Praga
Kościół św. Wacława - Praga

Wczesne realizacje[edytuj | edytuj kod]

Od 1905 zaczął projektować pierwsze dzieła, m.in. domy ze sgraffitami w Hradcu Králové. Po ukończeniu studiów usamodzielnił się. W latach 19091910 zrealizował pierwsze większe projekty: schody kościoła Panny Marii w Hradci Králové (beton), dom towarowy Wenke w Jaromierzu i żelbetonowa wieża wodna w Lázně Bohdaneč. V latach 19091910 powstała także znacząca budowla w Pardubicach – zespół młynów automatycznych Winternitza, w malowniczym miejscu, na prawym brzegu rzeki Chrudimki. Ten zespół architektoniczny istnieje do dziś i stanowi ważną dominantę w panoramie miasta.

Kubizm[edytuj | edytuj kod]

W następnych latach artysta stworzył najwybitniejsze dzieła swojego okresu kubistycznegoDom pod Czarną Madonną w Pradze oraz Dom Zdrojowy – Gočárův Pavilon w Lázně Bohdaneč. W latach 19161919 służył w armii. W latach 20. XX wieku zaczął się czas rondokubizmu (czechosłowackiej odmiany modernizmu). W latach 19211923 była realizowana na tych zasadach budowa Legiobanku w Pradze (Na Poříčí).

Urbanistyka – Hradec Králové[edytuj | edytuj kod]

Na początku lat 20. XXw. architekt podjął intensywne działania na terenie Hradca Králové – tutaj Gočár opracował ogólny plan miasta, uregulował nabrzeża, postawił gmachy szkolne Gimnazjum J. K. Tyla i przemodelował centrum miasta (dziś Ulrichovo náměstí). Plany zakładały także budowę wewnętrznego ringu komunikacyjnego z promienistymi ulicami, rozchodzącymi się z centrum oraz klinami zieleni (podobne rozwiązanie zastosowano w międzywojennym Poznaniu pod kierownictwem prof. Adama Wodziczki). W roku 1924 został mianowany profesorem na Akademii Wzornictwa Przemysłowego w Pradze. Do 1932 był rektorem tej uczelni.

Funkcjonalizm[edytuj | edytuj kod]

W latach 19271928 przebiegały prace przy kościele św. Wacława w Pradze (Vršovice – plac. Svatopluka Čecha) – jednej z najważniejszych budowli czeskiego funkcjonalizmu. Potem nadszedł okres konstruktywizmu. Gočár nadal pracował nad przebudową Hradca Králové. W latach 19271932 był realizowany budynek Zarządu Kolei Państwowych – potężna żelbetowa konstrukcja. Prace w mieście zostały uwieńczone budową Powiatowego Urzędu Skarbowego w latach 19311936. Do tego okresu twórczości należy też budowa Grandhotelu – Domu Powiatowego w Pardubicach (1927 – 1931). Wielofunkcyjny, 4-piętrowy, funkcjonalistyczny pałac, zajmujący większą część zachodniej strony obecnego pl. Republiki, miał dużą ilość sal, kawiarni, barów, pokoi hotelowych, biur, a także kino. W końcu XXw. obiekt został przebudowany na Dom Handlowy.

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons