Josipina Turnograjska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Josipina Turnograjska

Josipina Urbančič Turnograjska – słoweńska pisarka i poetka epoki romantyzmu (ur. 9 lipca 1833, zm. 1 czerwca 1854, Graz)

Rys biograficzny[edytuj | edytuj kod]

Josipina Turnograjska (1833-1854) przyszła na świat w mieście Turn w regionie Dolna Kraina. W domu uczyła się muzyki (bardzo dobrze grała na pianinie) oraz łaciny i greki. Była bardzo utalentowana językowo – języka francuskiego nauczyła się sama bez pomocy żadnego nauczyciela. Była bardzo dobrze wykształconą kobietą jak na tamte czasy. Jeden z jej nauczycieli – Lovr Pintarj zaszczepił w niej duch iliryzmu, dzięki niemu Josipina zaczęła pisać po słoweńsku. W roku 1850 zaręczyła się z Lovrem Tomanom – poetą i politykiem, który studiował w Gradcu ( Zagrzebiu) . Ze względu na odległość narzeczeni przez pewien czas mieli ze sobą tylko kontakt listowny. Ich korespondencja zawiera ponad tysiąc listów. W roku 1853 Josipina przeprowadziła się do Gradca, gdzie rok później zmarła z powodu odry i komplikacji przy porodzie. W chwili śmierci miała 21 lat. Została pochowana w Gradcu na cmentarzu świętego Lenarta.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Josipina Turnograjska jest pierwszą słoweńską pisarką. Na jej twórczość duży wpływ miał jej nauczyciela Lovr Pintarj i jej narzeczony Lovr Toman . Pisała po słoweńsku, co w tamtych czasach było rzadkie. Na początku jej twórczość nie została dobrze przyjęta. Janez Trdina w liście do jej narzeczonego napisał: „Kobiety powinny stać przed piecem lub przed kołyską – a nie trzymać długopis! To nie jest dla nich zawód.” Później jednak przyznał, że twórczość Turnograjskiej zasługuje na uznanie. Josipina Turnograjska napisała 38 nowel . Na początku pisała prozę głównie o charakterze moralizatorskim i pouczającym, później jednak zaczęła rozwijać swój warsztat i tworzyła również dzieła o innej tematyce: historycznej, politycznej i społecznej. Swoje dzieła wydawała w "Slovenski čbeli" i "Zori" . Jednym z jej najsławniejszych opowiadań jest Nedolžnost in sila, która opowiada o miłości między mężczyzną z królewskiego rodu i dziewczyną z niższych warstw społecznych. Zachowane zostały trzy wiersze Turnograjskiej, nie napisała ich więcej, gdyż do swojej poezji miała bardzo krytyczny stosunek. Jeden z nich Noč na grobu został zainspirowany wizytą na grobie ojca pisarki.

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

Żadne z jej dzieł jeszcze nie zostało przetłumaczone na język polski.

Proza:

  • Boris
  • Carigrajski Patriarh
  • Cesar v Ljubljani
  • Domoljubje
  • Donava
  • Hoja iz Preddvora na Turn
  • Izdajstvo in sprava
  • Jelen
  • Jesen
  • Kakor bo božja volja, tako pa bo.
  • Katarina, ruska carica
  • Lep izgled ljubezni do sovražnikov
  • Marul
  • Moč vesti
  • Na grobu Prešerna
  • Nedolžnost in sila
  • Nepoznani dvobojnik
  • Nesrečen prepir
  • Nikola Zrinji, največji slavjanski vojak
  • Očetova kletev
  • Petelin
  • Poljski rodoljub
  • Pomlad
  • Popotnik
  • Povračilo
  • Razvaline Pustiga grada
  • Rožmanova Lenčica
  • Slavljanski mučenik
  • Sodba Bretislavova
  • Spitignejev in udova
  • Sprava
  • Svatoboj puščavnik
  • Svoboda
  • Svobodoljubna Slavjanka
  • Trdoslav
  • Vilica
  • Vojvoda Ferdinand Brannšveigovski in francozki v vojski vjeti oficirji
  • Zvestoba do smrti

Poezja:

  • Zmiraj krasna je narava
  • Noč na grobu
  • Smreka

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Głównym źródłem jest słoweńska wersja tego hasła oraz podręcznik:

• Boža Krakar-Vogel, Darinka Ambrož, Vinko Cuderman Branja 2