Juan de Valdés Leal
| Juan de Valdés Leal | |
 Juan de Valdés Leal |
|
| Data i miejsce urodzenia | 4 maja 1622 w Sewilli |
| Data i miejsce śmierci | 25 października 1690 tamże |
| Narodowość | Hiszpania |
| Dziedzina sztuki | Malarstwo |
| Styl | Barok |
| Ważne dzieła | Finis gloriae mundi, In ictu oculi, Klęska Maurów pod murami Azis |
 Galeria w Wikimedia Commons |
|
Juan de Valdés Leal, właśc. Juan de Nisa (ur. 4 maja 1622 w Sewilli, zm. 25 października 1690 tamże) – hiszpański malarz i rytownik okresu baroku reprezentujący szkołę sewilską, rywalizujący z Murillem.
Był synem portugalskiego złotnika Fernanda de Nisa. Nazwisko przejął od matki Andaluzyjki. Uczył się u Antonia del Castilla. Działał głównie w Sewilli, Kordobie i Madrycie. W 1647 poślubił malarką Isabellę de Carasquilla. Obok Murilla i Pedra de Camprobina był współzałożycielem Akademii Rysunku i Malarstwa w Sewilli w 1660.
Tworzył obrazy o tematyce religijnej, alegorycznej i batalistycznej. Realizował wiele zamówień dla kościołów i klasztorów Sewilli i Kordoby. Zajmował się też rzeźbą i złotnictwem. Jego dzieła odznaczają się ciepłym kolorytem, dramatycznym napięciem, silnymi kontrastami światłocieniowymi oraz upodobaniem do makabrycznych motywów. Odwoływał się do dzieł Caravaggia, stosując jeszcze dramatyczniejsze efekty świetlne i bardziej niestabilne układy kompozycyjne. W przeciwieństwie do Murilla, który precyzyjnie odtwarzał postacie i detale, stosował technikę mniej staranną: ledwie naszkicowane kształty i urywane pociągnięcia pędzla. Malował też dzieła typu vanitas – poświęcone medytacji nad śmiercią i marnością życia doczesnego (dwa malowidła o tematyce wanitatywnej dla sewilskiego Szpitala Miłosierdzia). Był autorem polichromii wielkiego ołtarza Pedra Roldana w kościele przy Szpitalu Miłosierdzia w Sewilli. Sworzył kilka cykli malarskich: Historia św. Klary (1653-54) dla konwentu klarysek w Carmona, Życie św. Ignacego, założyciela zakonu jezuitów (1674-76), Życie św. Hieronima (1657) oraz Historia proroka Eliasza dla kościoła karmelitanów w Kordowie (1654-58).
Nie pozostawił żadnych uczniów, ale jego dzieci: Lucas, Juan, Maria i Laura de Valdés również zajmowały się malarstwem.
Wybrane dzieła[edytuj]
- Alegoria próżności lub Zagadka marności - 1660, 130 x 99 cm, Wadsworth Atheneum, Hartford
- Atak Saracenów na klasztor San Damiano - Museo de Bellas Artes, Sewilla
- Biczowanie św. Hieronima - 1656-57, 222 x 247 cm, Museo de Bellas Artes, Sevilla
- Brat Diego de Jerez - 1656-57, 249 x 130 cm, Prado, Madryt
- Brat Vasco Portugalski - 1656-58, 249 x 127,5 cm, Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie
- Chrystus i św. Weronika - 161 x 212 cm, Prado, Madryt
- Chrystus obsługiwany przez aniołów - 1663-64, 200 x 358 cm, Muzeum Goi w Castres
- Chrzest św. Hieronima - 1657, 220 x 225 cm, Museo de Bellas Artes, Sevilla
- Don Miguel Mañara - 1679, 100 x 90 cm, Hospital de la Caridad, Sevilla
- Droga na Kalwarię - 1657-60, 209 x 160 cm, Prado, Madryt
- Droga na Kalwarię - 1661, 144 x 144 cm, The Hispanic Society of America, Nowy Jork
- Droga na Kalwarię - ok. 1661, 167 x 145 cm, Prado, Madryt
- Finis gloriae mundi (Koniec chwały tego świata) - 1670-72, 220 x 216 cm, Hospital de la Santa Caridad, Sewilla
- Głowa kobiety - ok. 1658, 44 x 43 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg
- In octu oculi (W mgnieniu oka) lub Alegoria śmierci - 1670-72, 220 x 216 cm, Hospital de la Santa Caridad, Sewilla
- Jezus wśród uczonych w Piśmie - 1686, 200 x 215 cm, Prado, Madryt
- Kalwaria - 1659-60, 410 x 252 cm, Kościół św. Magdaleny, Sewilla
- Klęska Maurów pod murami Azis - 1652-53, 330 x 325 cm, Museo de Bellas Artes, Sewilla
- Kuszenie św. Hieronima - ok. 1657, 224 x 126 cm, Museo de Bellas Artes, Sewilla
- Madonna Złotników - 1654, Museo de Bellas Artes, Kordoba
- Matka Boska ukazująca się św. Ignacemu - 1660-64, 217 x 169 cm, Museo de Bellas Artes, Sevilla
- Michał Archanioł - 1654-56, 205 x 109 cm, Prado, Madryt
- Narodziny Marii - 1680-85, 50 x 65 cm, Museo Nacional de Bellas Artes, Buenos Aires
- Niepokalane Poczęcie - 1682, 208 x 143 cm, Meadows Museum, Dallas
- Niepokalane Poczęcie - 1670-72, 319 x 201 cm, Museo de Bellas Artes, Sewilla
- Niepokalane Poczęcie z dwoma donatorami - ok. 1661, 189 x 205 cm, National Gallery w Londynie
- Portret arcybiskupa - 1680-85, 104 x 89 cm, Mead Art Museum, Amherst (Massachusetts)
- Śmierć św. Ignacego - 1674-75, 272 x 370 cm, Kosciół San Pedro, Lima
- Św. Hieronim - 1657-60, 211 x 131 cm, Prado, Madryt
- Św. Jan i trzy Marie poszukujący Jezusa - Museo de Bellas Artes, Sewilla
- Św. Jan Ewangelista - 1675-79, 70 x 33 cm, Museo de Arte de Cataluña, Barcelona
- Uczta u Szymona - 1660, 24 x 34 cm, Luwr, Paryż
- Uwolnienie św. Piotra - 1675-79, 83 x 92 cm Katedra w Sewilli
- Wesele w Kanie - 1660, 24 x 34 cm, Luwr, Paryż
- Wniebowstąpienie - 1680-85, 36 x 54 cm, Museo de Bellas Artes, Sevilla
- Wniebowzięcie Marii - 1665-69, 215 x 156 cm National Gallery of Art, Waszyngton
Bibliografia[edytuj]
- Barok, Łódź: Galaktyka, 1999, ISBN 83-87914-03-7
- Wendy Beckett, 1000 arcydzieł, Warszawa: Arkady, 2001, ISBN 83-213-4218-3
- Julian Gallego, Gudiol Ricart, Barok Hiszpanii, [w:] Sztuka świata, t. 7, Warszawa: Arkady, 1994, ISBN 83-213-3680-9
- Historia sztuki świata, t. 5, Warszawa: Muza SA, 2000, ISBN 83-720027-661-7
- Brigitte Hintzen-Bohlen, Andaluzja. Sztuka i architektura, Warszawa: h.f. ullmann, 2008, ISBN 978-3-8331-5106-4.
- Muzeum Prado. Arcydzieła malarstwa, Warszawa: Arkady, 2011, ISBN 978-83-213-4421-8
- Sztuka baroku, red. Rolf Toman, Köln: Könemann, 1997, ISBN 3-8290-1748-0
- Sztuka świata, t. 13, Leksykon L-Z, Warszawa: Arkady, 2000, ISBN 83-213-4135-7
- Stefano Zuffi, Wielki słownik malarzy, t. 4, Warszawa: HPS, 2006, ISBN 83-60688-18-4
