Julian Kornhauser

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Julian Kornhauser
Data i miejsce urodzenia 20 września 1946
Gliwice
Narodowość polska
Małżeństwo Alicja Wojna-Kornhauser
Dzieci Agata Kornhauser-Duda, Jakub Kornhauser
Krewni i powinowaci Andrzej Duda (zięć)
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi

Julian Kornhauser (ur. 20 września 1946 w Gliwicach) – polski poeta, prozaik, krytyk literacki, autor książek dla dzieci, znawca i tłumacz literatury serbskiej i chorwackiej, współtwórca grupy literackiej "Teraz", profesor emeritus Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jest jednym z najbardziej znanych przedstawicieli poetyckiej Nowej Fali z lat 70. XX wieku.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn krakowskiego Żyda Jakuba Kornhausera (1913-1972), więźnia obozów w Płaszowie, Natzweiler, Neckarelz oraz Dachau[1][2] i pochodzącej z Chorzowa Ślązaczki Małgorzaty Glombik (1914-1987)[3]. Absolwent V Liceum Ogólnokształcącego w Gliwicach. Magisterium zdobył na Uniwersytecie Jagiellońskim (1970) (serbistyka i kroatystyka). W 1975 r. uzyskał doktorat, w 1982 r. habilitację, a tytuł naukowy profesora w roku 1996.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Julian Kornhauser jest żonaty z polonistką Alicją Wojną-Kornhauser i posiada dwójkę dzieci. Córka Juliana Kornhausera, Agata, jest żoną Andrzeja Dudy[4]. Jego synem jest dr Jakub Kornhauser - literaturoznawca, pracownik naukowy Uniwersytetu Jagiellońskiego, tłumacz, poeta[5].

Kariera zawodowa[edytuj | edytuj kod]

Prowadził m.in. warsztaty poetyckie w Studium Literacko-Artystycznym. W latach 1987-1988 i 1990-1991 wicedyrektor, a w latach 1993-2002 dyrektor Instytutu Filologii Słowiańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego. W latach 1991-1993 kierownik Zakładu Literatur Słowiańskich w IFS UJ, a w latach 1997-2010 kierownik Katedry Filologii Chorwackiej, Serbskiej i Słoweńskiej w IFS UJ. Ponadto w latach 2002-2005 kierował Katedrą Slawistyki w Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu Opolskiego[6].

Był bądź jest członkiem kilku Komisji PAN i PAU, a także wiceprzewodniczącym Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN i członkiem Komitetu Słowianoznawstwa PAN. Od 2001 roku jest redaktorem naczelnym "Pamiętnika Słowiańskiego". W latach 2002-2005 był członkiem Senatu Uniwersytetu Jagiellońskiego, w latach 2005-2008 pełnił funkcję kierownika Studiów Doktoranckich przy Wydziale Filologicznym UJ[6]. W latach 2006-2013 był jurorem Nagrody Literackiej Europy Środkowej Angelus[7].

Represje w okresie PRL-u[edytuj | edytuj kod]

Tom poezji "Zabójstwo" z 1973 roku Juliana Kornhausera, który zawierał wiersze odrzucone przez cenzurę, był jednym z pierwszych polskich samizdatów[8]. W 1975 roku był sygnatariuszem Listu 59, protestu polskich intelektualistów przeciw zmianom w konstytucji PRL, zwłaszcza o wpisaniu do niej kierowniczej roli PZPR i wieczystego sojuszu z ZSRR[9].

Był rozpracowywany w ramach SOR "Myśliciel" KR 14382 z powodu sygnowania "listu 59", publikacji swoich tekstów w drugim obiegu i ich kolportażu, jak również utrzymywania kontaktów ze środowiskami tworzącymi KOR. SB utrudniała publikacje jego utworów oraz awans na uczelni. Po ogłoszeniu stanu wojennego był internowany (w dniach 15-24 grudnia 1981)[9].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Debiut Juliana Kornhausera miał miejsce na łamach miesięcznika Poezja i w Almanachu młodych "Iskier" w 1967 roku. Od 1968 do 1975 roku był członkiem grupy poetyckiej Teraz. W latach 1981-1983 współredagował miesięcznik Pismo, następnie był autorem drugoobiegowego czasopisma "NaGłos" http://www.dziennikpolski24.pl/artykul/2637616,naglos-przeciw-zmowie-milczenia,id,t.html?cookie=1. W latach 90. ogłaszał eseje i recenzje na łamach "Gazety Wyborczej" oraz "Tygodnika Powszechnego", w latach 2000. publikował również w "Dzienniku Polska-Europa-Świat" i "Rzeczpospolitej". Stale współpracował z prasą kulturalną i literacką, jest członkiem zespołu redakcyjnego "Kwartalnika Artystycznego", był członkiem redakcji "Dekady Literackiej", a szkice krytycznoliterackie, wiersze i przekłady publikował m. in. w "Twórczości", "Odrze", "Literaturze na Świecie", "Tekstach Drugich" i in. Julianowi Kornhauserowi poświęcono m. in. numer monograficzny czasopisma literackiego "Topos" (nr 3/2006) http://katalog.czasopism.pl/index.php/Topos_3_%2888%29_2006
Jego twórczość poetycka była publikowana w wielu antologiach XX-wiecznej poezji polskiej wydawanych w Polsce i za granicą. Wiele jego książek zostało przetłumaczonych na języki obce[10][11], m.in.:

  • na język angielski:
    • Been and Gone (polsko-angielski wybór wierszy) (Michigan, Marick Press), 2009
  • na język bułgarski:
    • Osa za stykłoto (Wybór wierszy) (Sofia, AngoBoy), 1997
  • na język chorwacki:
    • Kuća, san i djecje igre (Dom, sen i gry dziecięce) (Lublana, Egzil ABC), 1996
  • na język niderlandzki:
    • Poetri, Rotterdam: Rotterdamse Kunststichtung, 1986
  • na język niemiecki:
    • Zuhause, Traum und Kinderspiele (Dom, sen i gry dziecięce) (Potsdamer, Deutsches Kulturforum Östliches Europa), 2003
  • na język serbski:
    • Nacelne teskoće (wybór wierszy) (Vršac, Književna Opstina), 1989
    • Kamicak i senka (Kamień i cień) (Belgrad, Pismo), 1998
    • Signalizam (Sygnalizm) (Nisz, Prosveta) 1998.
  • na język węgierski:
    • Otthon, álmok, gyermekkori játékok. Szentimentális történet (Dom, sen i gry dziecięce) (Budapeszt, Gondolat), 2008

Wybrana bibliografia[12][edytuj | edytuj kod]

Poezja[edytuj | edytuj kod]

  • Nastanie święto i dla leniuchów (Warszawa, Wydawnictwo „Iskry”), 1972
  • W fabrykach udajemy smutnych rewolucjonistów (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 1973
  • Zabójstwo (Kraków, wyd. własne poza cenzurą), 1973
  • Stan wyjątkowy (Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy), 1978
  • Zjadacze Kartofli (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 1978
  • Zasadnicze trudności (Warszawa, „Czytelnik”), 1979
  • Każdego następnego dnia (Kraków, ABC), 1981
  • Hurrraaa! (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 1982
  • Inny porządek: 1981-1984 (Kraków, Oficyna Literacka), 1985
  • Za nas, z nami (Warszawa, Czytelnik), 1985
  • Wiersze z lat osiemdziesiątych (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 1991
  • Kamyk i cień (Poznań, a5), 1996
  • Było minęło (Warszawa, Nowy świat), 2001
  • Origami (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 2007

Proza[edytuj | edytuj kod]

  • Kilka chwil (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 1975
  • Stręczyciel idei (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 1980
  • Dom, sen i gry dziecięce. Opowieść sentymentalna. (Kraków, Znak), 1995

Eseje, krytyka literacka[edytuj | edytuj kod]

  • Świat nie przedstawiony wraz z Adamem Zagajewskim (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 1974
  • Od mitu do konkretu. Szkice o modernizmie i awangardzie w poezji chorwackiej (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 1978
  • Współczesna poezja jugosłowiańska (1941-1970) (Wrocław, Zakład Narodowy im. Ossolińskich), 1980
  • Sygnalizm - propozycja serbskiej poezji eksperymentalnej (Kraków, UJ), 1981
  • Wspólny język (Jugoslavica) (Katowice, Śląsk), 1983
  • Światło wewnętrzne (Kraków-Wrocław, Wydawnictwo Literackie), 1984
  • Strategie liryczne serbskiej awangardy (Kraków, Universitas), 1991
  • Międzyepoka. Szkice o poezji i krytyce. (Kraków, Baran i Suszczyński), 1995
  • Postscriptum. Notatnik Krytyczny. (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 1999
  • Uśmiech Sfinksa. O Poezji Zbigniewa Herberta. (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 2001
  • Świadomość regionalna i mit odrębności. O stereotypach w literaturze serbskiej i chorwackiej (Kraków, „Scriptum”), 2001
  • Poezja i codzienność (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 2003

Literatura dla dzieci[edytuj | edytuj kod]

  • Tyle rzeczy niezwykłych. Wiersze dla Agatki. (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 1981
  • Księżyc jak mandarynka (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 2003

Przekłady[edytuj | edytuj kod]

  • Marko Ristić, Wiersze (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 1977
  • Dušan Matić, Tajny płomień (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 1980
  • Slavko Mihalić, Sen w świetle (Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy), 1980
  • Tragarze zdań. Antologia młodej poezji serbskiej (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 1983
  • Josip Osti, Wszystkie flagi są czarne (Sejny, Pogranicze), 1995
  • Lament nad Sarajewem. Siedmiu poetów z Bośni: Antologia poezji bośniackiej (Szczecin-Sejny, Pogranicze), 1996

Nagrody i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Julian Kornhauser: Dom, sen i gry dziecięce. Opowieść sentymentalna. Kraków: Znak, 1995, s. 15-16. ISBN 83-7006-457-4.
  2. Anna Szulc, Michał Krzymowski. Duda Gracz. „Newsweek”, s. 20, 2015-03-16. 
  3. Julian Kornhauser: Dom, sen i gry dziecięce. Opowieść sentymentalna. Kraków: Znak, 1995, s. 9-14. ISBN 83-7006-457-4.
  4. To rodzina najważniejszego przeciwnika Komorowskiego w wyborach. Po raz pierwszy w blasku fleszy. gazeta.pl, 2 lutego 2015. [dostęp 7 lutego 2015].
  5. Kornhauser: Publikacja "Newsweeka" nie jest antysemicka. 2015-03-17. [dostęp 2015-03-18].
  6. 6,0 6,1 Sylwetka prof. dr hab. Juliana Kornhauser w serwisie "W poszukiwaniu nowego kanonu reinterpretacja tradycji kulturalnej w państwach postjugosłowiańskich po 1995 roku". [dostęp 2015-03-18].
  7. Jury nagrody Angelus. 2011-11-29. [dostęp 2015-03-18].
  8. Od słowa do słowa. [dostęp 2015-03-17].
  9. 9,0 9,1 Dane osoby z katalogu osób rozpracowywanych. BIP Instytut Pamięci Narodowej. [dostęp 2015-03-17].
  10. Julian Kornhauser. Instytut Książki. [dostęp 2015-03-17].
  11. Instytut Książki: Bibliografia Juliana Kornhausera. [dostęp 2015-03-20].
  12. Culture.pl: Bibliografia Juliana Kornhausera. [dostęp 2015-03-20].
  13. M.P. z 1999 r. Nr 32, poz. 493

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]