Julian Kornhauser

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Julian Kornhauser
Data i miejsce urodzenia 20 września 1946
Gliwice
Narodowość polska
Małżeństwo Alicja Wojna-Kornhauser
Dzieci Agata Kornhauser-Duda, Jakub Kornhauser
Krewni i powinowaci Andrzej Duda (zięć)
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi

Julian Kornhauser (ur. 20 września 1946 w Gliwicach) – polski poeta, prozaik, krytyk literacki, eseista, autor książek dla dzieci, znawca i tłumacz literatury serbskiej i chorwackiej, współtwórca grupy literackiej „Teraz”, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jest jednym z najbardziej znanych przedstawicieli poetyckiej Nowej Fali z lat 70. XX wieku.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn krakowskiego Żyda Jakuba Kornhausera (1913-1972), więźnia obozów w Płaszowie, Natzweiler, Neckarelz oraz Dachau[2][3] i pochodzącej z Chorzowa Ślązaczki Małgorzaty Glombik (1914-1987)[4]. Absolwent V Liceum Ogólnokształcącego w Gliwicach. Magisterium zdobył na Uniwersytecie Jagiellońskim (1970; serbistyka i kroatystyka). Tam też w 1975 uzyskał doktorat, w 1982 habilitację (na podstawie książki Sygnalizm: propozycja serbskiej poezji eksperymentalnej), a tytuł naukowy profesora został mu nadany przez Prezydenta RP w 1996 roku.

Julian Kornhauser jest żonaty z polonistką Alicją Wojną-Kornhauser i ma dwoje dzieci. Córka Agata w 1994 została żoną Andrzeja Dudy[5][6]. Syn, dr Jakub Kornhauser, jest literaturoznawcą, pracownikiem naukowym Uniwersytetu Jagiellońskiego, tłumaczem i poetą[7].

W konsekwencji przebytego w 2008 roku krwotocznego udaru mózgu prof. Julian Kornhauser cierpi na afazję i paraliż prawej strony ciała. Wycofał się z pracy zawodowej i twórczej oraz życia publicznego[8][9].

Kariera zawodowa[edytuj | edytuj kod]

Zatrudniony w Instytucie Filologii Słowiańskiej UJ od 1970 roku, kolejno na stanowisku asystenta (1970-1972), starszego asystenta (1972-1977), adiunkta (1977-1984), docenta (1984-1993), profesora nadzwyczajnego UJ (1993-1996), profesora nadzwyczajnego (1997-2001) i profesora zwyczajnego od 2002 do przejścia na emeryturę w 2010 roku. W latach 1987-1988 i 1990-1991 wicedyrektor, a w latach 1993-2002 dyrektor Instytutu Filologii Słowiańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego. W latach 1991-1993 kierownik Zakładu Literatur Słowiańskich w IFS UJ, a w latach 1997-2010 kierownik Katedry Filologii Chorwackiej, Serbskiej i Słoweńskiej w IFS UJ. Prowadził także warsztaty poetyckie w Studium Literacko-Artystycznym. Ponadto w latach 2002-2005 kierował Katedrą Slawistyki w Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu Opolskiego[10].

Był bądź jest członkiem kilku Komisji PAN i PAU, a także wiceprzewodniczącym Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN i członkiem Komitetu Słowianoznawstwa PAN. Od 2001 roku jest redaktorem naczelnym „Pamiętnika Słowiańskiego”. W latach 2002-2005 był członkiem Senatu Uniwersytetu Jagiellońskiego, w latach 2005-2008 pełnił funkcję kierownika Studiów Doktoranckich przy Wydziale Filologicznym UJ[10]. W latach 2006-2013 był jurorem Nagrody Literackiej Europy Środkowej Angelus (w latach 2008-2013 w obradach jury zastępował go Jakub Kornhauser)[11]. Członek SPP i PEN Clubu.

Specjalizuje się w literaturo- i kulturoznawstwie chorwackim i serbskim XX wieku, historii literatury polskiej po 1945 roku oraz w zagadnieniach przekładoznawstwa i komparatystyki (głównie poezja i życie literackie). Jest autorem ponad trzystu publikacji (w tym 14 monografii naukowych i tomów szkiców krytycznoliterackich). Wypromował sześcioro doktorów nauk humanistycznych[12].

Represje w okresie PRL-u[edytuj | edytuj kod]

Tom poezji „Zabójstwo” z 1973 roku Juliana Kornhausera, który zawierał wiersze odrzucone przez cenzurę, był jednym z pierwszych polskich samizdatów[13]. W 1975 roku był sygnatariuszem Listu 59, protestu polskich intelektualistów przeciw zmianom w konstytucji PRL, zwłaszcza o wpisaniu do niej kierowniczej roli PZPR i wieczystego sojuszu z ZSRR[14].

Był rozpracowywany w ramach SOR „Myśliciel” KR 14382 z powodu sygnowania „listu 59”, publikacji swoich tekstów w drugim obiegu i ich kolportażu, jak również utrzymywania kontaktów ze środowiskami tworzącymi KOR. SB utrudniała publikacje jego utworów oraz awans na uczelni. Po ogłoszeniu stanu wojennego był internowany w dniach 15-24 grudnia 1981[14].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Debiut Juliana Kornhausera miał miejsce na łamach miesięcznika Poezja i w Almanachu młodych „Iskier” w 1967 roku. Od 1968 do 1975 roku był członkiem grupy poetyckiej Teraz. W latach 1981-1983 współredagował miesięcznik Pismo, następnie był współautorem drugoobiegowego czasopisma „NaGłos”, gdzie publikował swoją prozę oraz interpretował swoją poezję[15]. W latach 90. ogłaszał eseje i recenzje na łamach „Gazety Wyborczej” oraz „Tygodnika Powszechnego”, w latach 2000. publikował również w ”Dzienniku Polska-Europa-Świat” i ”Rzeczpospolitej”. Stale współpracował z prasą kulturalną i literacką, jest członkiem zespołu redakcyjnego „Kwartalnika Artystycznego”, był członkiem redakcji „Dekady Literackiej”, a szkice krytycznoliterackie, wiersze i przekłady publikował m.in. w ”Twórczości”, „Odrze”, „Literaturze na Świecie”, „Tekstach Drugich” i in. Julianowi Kornhauserowi poświęcono m.in. numer monograficzny czasopisma literackiego „Topos” (nr 3/2006)[16]. Jego twórczość poetycka była publikowana w wielu antologiach XX-wiecznej poezji polskiej wydawanych w Polsce i za granicą. Wiele jego książek zostało przetłumaczonych na ponad 20 języków obcych[17][18], m.in.:

  • na język angielski:
    • Been and Gone (polsko-angielski wybór wierszy; Michigan, Marick Press), 2009
  • na język bułgarski:
    • Osa za stykłoto (Wybór wierszy; Sofia, AngoBoy), 1997
  • na język chorwacki:
    • Kuća, san i djecje igre (Dom, sen i gry dziecięce; Lublana, Egzil ABC), 1996
  • na język niderlandzki:
    • Poetri, Rotterdam: Rotterdamse Kunststichtung, 1986
  • na język niemiecki:
    • Zuhause, Traum und Kinderspiele (Dom, sen i gry dziecięce; Potsdamer, Deutsches Kulturforum Östliches Europa), 2003
  • na język serbski:
    • Nacelne teskoće (wybór wierszy; Vršac, Književna Opstina), 1989
    • Kamicak i senka (Kamień i cień; Belgrad, Pismo), 1998
    • Signalizam (Sygnalizm; Nisz, Prosveta) 1998.
  • na język węgierski:
    • Otthon, álmok, gyermekkori játékok. Szentimentális történet (Dom, sen i gry dziecięce; Budapeszt, Gondolat), 2008

Wybrana bibliografia[19][edytuj | edytuj kod]

Poezja[edytuj | edytuj kod]

  • Nastanie święto i dla leniuchów (Warszawa, Wydawnictwo „Iskry”), 1972
  • W fabrykach udajemy smutnych rewolucjonistów (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 1973
  • Zabójstwo (Kraków, wyd. własne poza cenzurą), 1973
  • Stan wyjątkowy (Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy), 1978
  • Zjadacze Kartofli (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 1978
  • Zasadnicze trudności (Warszawa, ”Czytelnik”), 1979
  • Każdego następnego dnia (Kraków, ABC), 1981
  • Hurrraaa! (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 1982
  • Inny porządek: 1981-1984 (Kraków, Oficyna Literacka), 1985
  • Za nas, z nami (Warszawa, Czytelnik), 1985
  • Wiersze z lat osiemdziesiątych (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 1991
  • Kamyk i cień (Poznań, a5), 1996
  • Było minęło (Warszawa, Nowy świat), 2001
  • Origami (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 2007

Proza[edytuj | edytuj kod]

  • Kilka chwil (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 1975
  • Stręczyciel idei (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 1980
  • Dom, sen i gry dziecięce. Opowieść sentymentalna. (Kraków, Znak), 1995

Eseje, krytyka literacka[edytuj | edytuj kod]

  • Świat nie przedstawiony wraz z Adamem Zagajewskim (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 1974
  • Od mitu do konkretu. Szkice o modernizmie i awangardzie w poezji chorwackiej (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 1978
  • Współczesna poezja jugosłowiańska (1941-1970; Wrocław, Zakład Narodowy im. Ossolińskich), 1980
  • Sygnalizm – propozycja serbskiej poezji eksperymentalnej (Kraków, UJ), 1981
  • Wspólny język (Jugoslavica; Katowice, Śląsk), 1983
  • Światło wewnętrzne (Kraków-Wrocław, Wydawnictwo Literackie), 1984
  • Strategie liryczne serbskiej awangardy (Kraków, Universitas), 1991
  • Międzyepoka. Szkice o poezji i krytyce. (Kraków, Baran i Suszczyński), 1995
  • Postscriptum. Notatnik Krytyczny. (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 1999
  • Uśmiech Sfinksa. O Poezji Zbigniewa Herberta. (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 2001
  • Świadomość regionalna i mit odrębności. O stereotypach w literaturze serbskiej i chorwackiej (Kraków, „Scriptum”), 2001
  • Poezja i codzienność (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 2003

Literatura dla dzieci[edytuj | edytuj kod]

  • Tyle rzeczy niezwykłych. Wiersze dla Agatki. (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 1981
  • Księżyc jak mandarynka (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 2003

Przekłady[edytuj | edytuj kod]

  • Marko Ristić, Wiersze (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 1977
  • Dušan Matić, Tajny płomień (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 1980
  • Slavko Mihalić, Sen w świetle (Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy), 1980
  • Tragarze zdań. Antologia młodej poezji serbskiej (Kraków, Wydawnictwo Literackie), 1983
  • Josip Osti, Wszystkie flagi są czarne (Sejny, Pogranicze), 1995
  • Lament nad Sarajewem. Siedmiu poetów z Bośni: Antologia poezji bośniackiej (Szczecin-Sejny, Pogranicze), 1996

Nagrody i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Culture.pl: Bibliografia Juliana Kornhausera. [dostęp 2015-03-20].
  2. Julian Kornhauser: Dom, sen i gry dziecięce. Opowieść sentymentalna. Kraków: Znak, 1995, s. 15-16. ISBN 83-7006-457-4.
  3. Anna Szulc, Michał Krzymowski. Duda Gracz. „Newsweek”, s. 20, 2015-03-16. 
  4. Julian Kornhauser: Dom, sen i gry dziecięce. Opowieść sentymentalna. Kraków: Znak, 1995, s. 9-14. ISBN 83-7006-457-4.
  5. Andrzej to mój najlepszy przyjaciel. andrzejduda.pl. [dostęp 2015-05-25]. s. 2-3.
  6. To rodzina najważniejszego przeciwnika Komorowskiego w wyborach. Po raz pierwszy w blasku fleszy. gazeta.pl, 2 lutego 2015. [dostęp 7 lutego 2015].
  7. Kornhauser: Publikacja „Newsweeka” nie jest antysemicka. 2015-03-17. [dostęp 2015-03-18].
  8. Jarosław Klejnocki: Komentarze do "Zwodnicza siła towarzyskiej anegdoty". klejnocki.wydawnictwoliterackie.pl, 2008. [dostęp 2015-05-28].
  9. Adam Wiedemann: Filtry. Warszawa: Staromiejski Dom Kultury, 2008. ISBN 83-8949-235-8.
  10. 10,0 10,1 Sylwetka prof. dr hab. Juliana Kornhauser w serwisie „W poszukiwaniu nowego kanonu reinterpretacja tradycji kulturalnej w państwach postjugosłowiańskich po 1995 roku”. [dostęp 2015-03-18].
  11. Jury nagrody Angelus. 2011-11-29. [dostęp 2015-03-18].
  12. prof. dr hab. Julian Kornhauser, nauka-polska.pl. [dostęp 2015-05-28].
  13. Od słowa do słowa. [dostęp 2015-03-17].
  14. 14,0 14,1 Dane osoby z katalogu osób rozpracowywanych. BIP Instytut Pamięci Narodowej. [dostęp 2015-03-17].
  15. Cecylia Kuta: „NaGłos” przeciw zmowie milczenia. Dziennik Polski Polska Press Sp. z o.o., 2009-08-25. [dostęp 2015-05-06].
  16. Topos 3 (88) 2006. Fundacja Otwarty Kod Kultury. [dostęp 2015-05-06].
  17. Julian Kornhauser. Instytut Książki. [dostęp 2015-03-17].
  18. Instytut Książki: Bibliografia Juliana Kornhausera. [dostęp 2015-03-20].
  19. Culture.pl: Bibliografia Juliana Kornhausera. [dostęp 2015-03-20].
  20. M.P. z 1999 r. Nr 32, poz. 493

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]