Julian Ochorowicz
Julian Leopold Ochorowicz (ur. 23 lutego 1850 w Radzyminie, zm. 1 maja 1917 w Warszawie) – polski psycholog, filozof, wynalazca, poeta i publicysta i fotografik. Teoretyk pozytywizmu. Badacz psychologii eksperymentalnej w zakresie zjawisk mediumicznych. Stworzył podstawy teorii ideoplastii. Jest uważany za polskiego pioniera psychologii eksperymentalnej i hipnologii, który stworzył polskie laboratorium psychologiczne w Wiśle.
Spis treści |
[edytuj] Życiorys
Był synem Juliana i Jadwigi z domu Sumińskiej. Studiował w Szkole Głównej, następnie na Uniwersytecie Warszawskim, który ukończył w 1871 roku. W roku 1874 otrzymał tytuł doktora na Uniwersytet w Lipsku po przedstawieniu dysertacji O warunkach świadomości, współpracując w zespole naukowym z prof. Wilhelmem Wundtem. W okresie rozbioru Polski po powrocie do Warszawy, w latach 1874–1875 był redaktorem naczelnym pisma „Niwa”. Od roku 1881 był docentem na wydziale psychologii i filozofii przyrody w Uniwersytecie Lwowskim w roku 1882 habilitował się, przedstawiając rozprawę zatytułowaną Rozwój filozoficznych i chemicznych pojęć o atomach. W 1882 roku wysłany do Paryża, przebywał tam kilka lat. Później powrócił do Warszawy, od 1900 był prezesem Kasy Literackiej.
[edytuj] Nauka
Jako przedstawiciel nauki psychologicznej, dr hab. Julian Ochorowicz – wywarł istotny wpływ na kształtowanie poglądów przedstawicieli „starszej” polskiej szkoły filozofii medycyny[1]. W miejscowości Wisła w „Ochorowiczówce” założył prywatne laboratorium psychologiczne, gdzie powadził indywidualną praktykę psychologiczną. Wspierał psychologicznie wielu ludzi nauki i kultury będących znamienitymi gośćmi pensjonatów wypoczynkowych w Wiśle, min.: Bolesława Prusa, Władysława Reymonta, Maria Konopnicka i inni.
Julian Ochorowicz twierdził, że pozytywistą można nazwać każdego, czyje oświadczenia poparte są dającymi się sprawdzić faktami – człowieka, który nie dyskutuje nad sprawami wątpliwymi bez należytych kwalifikacji i który nigdy nie mówi o rzeczach niedostępnych. Ochorowicz prowadził psychologiczne i parapsychologiczne badania empiryczne. Badał zagadnienia z dziedziny hipnotyzmu, telepatii, także mediumizmu – wiele wyrażonych przez niego poglądów, chociaż nie zostały one systematycznie wyłożone w formie dopracowanej teorii, pozwala zaliczać Ochorowicza do prekursorów koncepcji psychologii nieświadomości wyprzedzających idee Freuda[2].
[edytuj] Wynalazczość
W 1877 r. opracował teoretyczne zagadnienie telewizji monochromatycznej (ekran zbudowany z żarówek, które wyświetlają nadawany obraz zamieniony na zbiór punktów). W 1885 kilkakrotnie prezentował udoskonalony przez siebie telefon (w Paryżu – połączył budynek Ministerstwa Poczty i Telegrafów z gmachem Opery Paryskiej oddalonym o 4 km, na Wystawie Powszechnej w Antwerpii połączył się z oddaloną o 45 km Brukselą, a w Petersburgu – z oddalonym o 320 km Bołogoje). Oprócz rozważań filozoficznych podejmował szereg interesujących badań, głównie technicznych (wynalazki mikrofonów, aparatów do przenoszenia na odległość dźwięku i światła itp., stąd uważany jest za prekursora radia i telewizji) oraz z zakresu psychologii, które prowadził w laboratorium psychologicznym w Wiśle.
[edytuj] Publikacja
Publikował swe prace psychologii wychowania do działu pedagogiki w Encyklopedii Wychowawczej tym samym wniósł cenny wkład naukowy w polską pedagogikę. W okresie rozbioru Polski publikował w „Przeglądzie Tygodniowym” pod pseudonimem „Julian Mohort”, ze względu na cenzurę i pozbawienie ludności polskiej praw publicznych, poprzez wprowadzenie germanizacji i rusyfikacji w szkołach oraz urzędach administracji zaborczych do 1918 r..
[edytuj] Honorowy mieszkaniec Wisły
Julian Ochorowicz po raz pierwszy odwiedził Wisłę w roku 1899 jako miejscowość małą, poszukiwał weny twórczej, pisał wówczas o „Wiedzy tajemnej w Egipcie”. Następnie wspólnie z Bogdanem Hoffem architektem i etnografem zbudował kilka willi-pensjonatów: „Maja”, „Sokół”, „Placówka”, a murowana „Ochorowiczówka” istnieje do dnia dzisiejszego przy ul. Ochorowicza (na Dzielnicach). Julian Ochorowicz fotografował Wisłę i jej okolice, ponadto propagował jej walory wypoczynkowe wśród społeczeństwa. Zapraszał znamienitych gości m.in. Bolesława Prusa [to na jego cześć, jedną z czterech willi nazwał „Placówką”, pojawił się także w postaci Juliana Ochockiego w „Lalce” Bolesława Prusa (z którym się przyjaźnił)]. Odwiedzał Ochorowicza Władysław Reymont (pod jego wpływem psychologicznym w Wiśle napisał Reymont pierwszy tom „Chłopów”). Krótko, bo na jeden dzień w roku 1908, odwiedziła Juliana Ochorowicza, pisarka Maria Stanisława Konopnicka. W 1905, razem z ks. bp. Bursche i Bogumiłem Hoffem i innymi był współzałożycielem Towarzystwa Miłośników Wisły. Rozwój Wisły jako miasta wypoczynkowego były między innymi również zasługą Juliana Ochorowicza.
Mieszkając i pracując społecznie w Wiśle, nie przerywał swojej pracy naukowej – w specjalnie wybudowanym laboratorium psychologicznym przeprowadzał szereg doświadczeń z zakresu psychologii eksperymentalnej i hipnologii.
[edytuj] Wybrane publikacje
Szereg publikacji książkowych Juliana Ochorowicza, zachowały się po okresie zaborczym i wojennym w prywatnych zbiorach książkowych emigrantów z II Rzeczypospolitej.
- Jak należy badać duszę? Czyli o metodzie badań psychologicznych (1869)
- Miłość, zbrodnia, wiara i moralność. Kilka studiów z psychologii kryminalnej (1870)
- Wstęp i pogląd ogólny na filozofię pozytywną (1872)
- Z dziennika psychologa (1876)
- O twórczości poetyckiej ze stanowiska psychologii (1877)
- O sugestii myślowej (jedna z pierwszych i najszerzej cytowanych książek polskiego autora z zakresu parapsychologii) (1887)
- Wiedza tajemna w Egipcie (opowiadanie historyczno-przyrodnicze); Istota bytu (legenda historyczno-filozoficzna) (1898)
- Układ genetyczny pierwiastków (1911)
- Zjawiska mediumiczne (1913)
- Psychologia, pedagogika, etyka. Przyczynki do usiłowań naszego odrodzenia narodowego (1917)
W Muzeum w Wiśle zachowały się tylko niektóre publikacje Juliana Ochorowicza, pozostałe książki autora przyczynowo usunięto na terenie PRL-u po 1945 roku, ze względu na filozofię systemu komunistycznego, ponieważ stanowiły poważne zagrożenie dla systemu totalitarnego, min.: wydana w roku 1917 „Psychologia, pedagogika, etyka. Przyczynki do usiłowań naszego odrodzenia narodowego”
Przypisy
- ↑ J. Zamojski, Dlaczego wciąż warto badać polską myśl filozoficzno-lekarską, [w:] Polska szkoła filozofii medycyny. Przedstawiciele i wybrane teksty źródłowe, pod redakcją Michała Musielaka i Jana Zamojskiego, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu, Poznań 2010, s. 11.
- ↑ Bartłomiej Dobroczyński: Idea nieświadomości w polskiej myśli psychologicznej przed Freudem. Kraków: Universitas, 2005, s. 294; s. 200 i n.. ISBN 83-242-0539-X.
- Polski Słownik Biograficzny. T. 23. s. 499-505.
- Orlikowska C.: Wszechświat 1963. s. 239-241.
- Bobrowska-Nowak W.. Julian Ochorowicz na drogach i bezdrożach psychologii. „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki 1971”. S. 67-85.
[edytuj] Bibliografia
- Ochorowicz, Julian Leopold, Polski słownik biograficzny, cz. 23, s. 499–505.
- T. Cienciała, „Julian Ochorowicz (1850-1917)”, Kalendarz Cieszyński 2002, Cieszyn, 2001, s. 222–224.
- Ochorowicz Julian, Encyklopedia Polski, Kraków, Wydawnictwo Ryszard Kluszczyński, 1996, s. 453.
- Krystyna Tokarzówna, Stanisław Fita, Bolesław Prus 1847-1912 Kalendarz życia i twórczości, Zygmunt Szweykowski, Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1969, s. 445–530.
- Stanisław Fita, Wspomnienia o Bolesławie Prusie, Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1962.
- Władysław Tatarkiewicz, Historia filozofii, tom 3, Warszawa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1978.
