Juliusz Rómmel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Juliusz Rómmel
Juliusz Karol Wilhelm Józef
Juliusz Rómmel
generał dywizji generał dywizji
Data i miejsce urodzenia 3 czerwca 1881
Grodno
Data i miejsce śmierci 3 września 1967
Warszawa
Przebieg służby
Siły zbrojne Lesser Coat of Arms of Russian Empire.svg Armia Imperium Rosyjskiego
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Orzeł LWP.jpg LWP
Stanowiska inspektor 1 Armii,
d-ca Armii „Łódź”,
d-ca Armii „Warszawa”
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
wojna polsko-bolszewicka,
II wojna światowa
kampania wrześniowa
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Virtuti Militari Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Order Krzyża Grunwaldu II klasy Krzyż Walecznych (czterokrotnie) Krzyż Walecznych Złoty Krzyż Zasługi Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918-1921 Medal za Warszawę 1939-1945 Wielki Oficer Legii Honorowej (Francja) Komandor Legii Honorowej (Francja) Kawaler Legii Honorowej (Francja) Order Świętego Włodzimierza IV klasy (Imperium Rosyjskie) Order św. Jerzego – IV klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny II klasy (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Świętego Stanisława II klasy (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Świętego Stanisława III klasy (Imperium Rosyjskie) Order Wojskowy Lāčplēsisa (Order Zabójcy Niedźwiedzia) (Łotwa)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Grób państwa Rómmlów na Powązkach

Juliusz Karol Wilhelm Józef Rómmel vel Rummel (ur. 3 czerwca 1881 w Grodnie, zm. 3 września 1967 w Warszawie) – pułkownik artylerii konnej Armii Imperium Rosyjskiego, generał dywizji Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Karola Aleksandra Rummla, pułkownika, dowódcy XXVI Brygady Artylerii w Grodnie (26 DP)[1], i Marii z Marcinkiewiczów oraz bratem Karola, Wilhelma, Waldemara i Jana, również oficerów armii rosyjskiej.

Pochodził z jednego z najstarszych rodów szlacheckich pochodzenia niemieckiego, posiadającego własny herb. Protoplasta rodu, rycerz Zakonu Kawalerów Mieczowych Mateusz Henryk von Rummel w 1332 przybył do Kurlandii z zamku Getzingen hrabstwa Julich w Westfalii wraz z żoną, hrabianką Gertrudą Elżbietą von der Osten Sacken, właścicielką zamków Durben, Ilmayen i Pormzaten[2]. Juliusz był luteraninem.

W 1918 przeforsował zmianę pisowni nazwiska z Rummel na Rómmel. Zmiana ta, mimo sprzeciwu dwóch członków linii drugiej, została niestety przyjęta. Jedynie Wilhelm nie poddał się naciskowi i pozostał przy pisowni prawidłowej. Nowo przyjęta zmieniła we wszystkich językach, poza polskim, nazwisko Rummel na nie istniejące w Almanachu gotajskim i "Kurlandzkich rodowodach" nazwisko Rommel. Jest to już dzisiaj sprawa nieistotna, lecz przykra dla członków rodziny o tak starych tradycjach[3].

Absolwent Korpusu Kadetów w Pskowie i Konstantynowskiej Szkoły Artylerii w Petersburgu. Od 1903 oficer zawodowy rosyjskiej artylerii. Pułkownik z 1916. Brał udział w I wojnie światowej na froncie austriackim jako dowódca 1 Brygady Artylerii. Od września 1917 w II Korpusie Polskim - styczeń - luty 1918 dowódca oddziału polskiego w Kijowie, luty - czerwiec 1918 dowódca dywizjonu artylerii konnej. Potem dowódca Lekkiej Brygady III Korpusu Polskiego. Internowany przez Austriaków.

Okres międzywojenny[edytuj | edytuj kod]

W Wojsku Polskim od listopada 1918 roku. Do grudnia 1918 roku dowódca Obozu Artylerii w Rembertowie. 17 grudnia 1918 roku wyznaczony został na stanowisko dowódcy 8 Pułku Artylerii Polowej. Pod koniec lutego 1919 roku objął dowództwo II Brygady Artylerii Legionów, która w maju tego roku przemianowana została na I Brygadę Artylerii Legionów. W czerwcu i lipcu 1920 roku pełnił obowiązki dowódcy 1 Dywizji Piechoty Legionów. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Od lipca 1920 roku do 17 lipca 1921 roku dowodził 1 Dywizją Jazdy. W międzyczasie, września do listopada 1920 roku dowodził także Korpusem Jazdy. Dowodził w bitwie pod Komarowem 31 sierpnia 1920.

Od 1 czerwca 1921 roku jego oddziałem macierzystym był 6 Dywizjon Artylerii Konnej[4]. 17 lipca 1921 roku został mianowany inspektorem jazdy przy Inspektorze Armii Nr 1 w Wilnie[5]. 3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu generała brygady ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku i 60. lokatą w korpusie generałów[6]. 1 czerwca 1924 roku został mianowany dowódcą 1 Dywizji Kawalerii w Białymstoku[7]. 11 września 1926 roku mianowany został generałem do prac przy Generalnym Inspektorze Sił Zbrojnych[8]. 1 stycznia 1928 roku został awansowany na generała dywizji ze starszeństwem z 1 stycznia 1928 roku i 1. lokatą w korpusie generałów[9]. 27 września 1929 roku został mianowany inspektorem armii z siedzibą w Warszawie[10]. 23 marca 1939 wyznaczony został na stanowisko dowódcy Armii „Łódź” z zachowaniem stanowiska inspektora armii.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Na początku kampanii wrześniowej przebywał w Kwaterze Głównej Armii, w Łodzi przy ulicy Zgierskiej 133 - pałac Heinzla w parku Julianowskim. Wieczorem 5 września Naczelny Wódz wydał zgodę na wycofanie armii z pozycji głównej, a następnie nakazał jej wycofanie za Wisłę, na południe od Warszawy, przez mosty w Górze Kalwarii i Otwocku. 6 września 1939, w godzinach rannych, pałac Heinzla został zbombardowany przez Luftwaffe, a on sam kontuzjowany. Tego dnia około godz. 9.20 wyjechał z I rzutem KG Armii do Mszczonowa przez Zgierz-Łowicz-Skierniewice. Do Mszczonowa przybył około godz. 10.00 i ulokował się wraz ze sztabem w budynku poczty. Tu sztab armii był także bombardowany przez Luftwaffe. Przebywał też w pobliskim majątku Grzegorzewice. 8 września pojawił się w Warszawie, choć miał możliwość powrotu do swojej Armii (przez Sochaczew).

Jako najstarszy rangą oficer w oblężonym mieście podawał się później za dowódcę obrony Warszawy, mimo że faktycznie obowiązki te pełnił gen. Walerian Czuma. Rómmel był natomiast dowódcą Armii „Warszawa”, której częścią był garnizon stolicy. Zarzuca mu się, że - jakoby wbrew uzgodnieniom z gen. Tadeuszem Kutrzebą - nie zgodził się na uderzenie siłą jednej dywizji na pomoc wycofującej się Armii „Poznań”. Zapomina się jednak, że siły te były potrzebne do powstrzymania zbliżającego się ataku na wschodnie dzielnice miasta. Po wyczerpaniu środków walki kapitulował. Powołał, przed kapitulacją, ruch oporu z gen. Michałem Tokarzewskim-Karaszewiczem na czele - Służba Zwycięstwu Polski. Po ataku wojsk sowieckich na Polskę 17 IX Rómmel bezprawnie rozkazał radiodepeszą traktowanie sił bolszewickich jako "oddziały sprzymierzone". Po upadku Warszawy wzięty do niewoli (m. in. jeniec obozu VII A Murnau), gdzie przebywał do końca wojny.

Lata powojenne[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu II wojny światowej Juliusz Rómmel przebywał przez pewien czas we Francji. Jako jeden z nielicznych generałów II RP porozumiał się z władzami komunistycznymi. Formalnie przyjęty do Ludowego Wojska Polskiego i przeniesiony w stan spoczynku. Zamieszkał w Warszawie. Przez cały okres PRL zapisy cenzorskie zabraniały publikowania w prasie jakichkolwiek krytycznych ocen na temat jego zachowania podczas II wojny światowej. Pochowany z honorami na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie. W pogrzebie udział wziął ówczesny minister spraw wewnętrznych, prezes ZG ZBoWiD Mieczysław Moczar oraz wiceminister obrony narodowej gen. dyw. Grzegorz Korczyński.

Autor wspomnień Za honor i ojczyznę, Iskry, Warszawa 1958.

Awanse[edytuj | edytuj kod]

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Aleksander Rummel, Wśród zmian i przemian s. 13, natomiast Piotr Stawecki, Słownik biograficzny ... s. 285 podaje, że ojcem generała był Alfons Rummel.
  2. Aleksander Rummel, Wśród zmian i przemian s. 9.
  3. Aleksander Rummel, Wśród zmian i przemian s. 14.
  4. Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r. Dodatek do Dziennika Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 37 z 24 września 1921 roku, s. 326, 846.
  5. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 31 z 6 sierpnia 1921 roku, poz. 1286.
  6. Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Załącznik do Dziennika Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 8 czerwca 1922 roku, Zakłady Graficzne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1922, s. 25.
  7. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 53 z 5 czerwca 1924 roku, s. 309.
  8. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 38 z 20 września 1926 roku, s. 307.
  9. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 1 z 2 stycznia 1928 roku, s. 1.
  10. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 11 z 6 lipca 1929 roku, s. 176.
  11. Dekret Wodza Naczelnego L. 3101 z 30 czerwca 1921 r. Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 27, poz. 1087
  12. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 15 z 11 listopada 1928 r., s. 401.
  13. M.P. z 1947 r. Nr 25, poz. 176
  14. 17 marca 1930 „za zasługi na polu organizacji i wyszkolenia wojska” M.P. z 1930 r. Nr 98, poz. 143
  15. M.P. z 1946 r. Nr 26, poz. 43
  16. Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 1717 z 28 maja 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 29, poz. 1208)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Grzelak G.(red.): Warszawa we wrześniu 1939 roku - obrona i życie codzienne. Oficyna Wydawnicza Rytm, Warszawa 2004
  • Piotr Stawecki, Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918-1939, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1994, ISBN 83-11-08262-6
  • Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione
  • H.P. Kosk, Generalicja polska, t. 2, Oficyna Wydawnicza "Ajaks", Pruszków 2001
  • Janusz Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943-1990 t. III:M-S, Toruń 2010
  • Aleksander Rummel, Wśród zmian i przemian, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1986, wyd. I, ISBN 83-11-07265-5
  • Cezary Leżeński / Lesław Kukawski: O kawalerii polskiej XX wieku. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1991, s. 138. ISBN 83-04-03364-X.
  • Lista oficerów Wojska Polskiego z lat 1914-1939. Juliusz Rómmel. officersdatabase.appspot.com. [dostęp 21 maja 2014].