Boeing 747
| Boeing 747 | |
 Boeing 747-100B irańskich narodowych linii lotniczych Iran Air podczas lądowania na lotnisku Heathrow |
|
| Dane podstawowe | |
| Państwo |  Stany Zjednoczone |
| Producent | Boeing |
| Typ | pasażerski |
| Załoga | 2-3 (zależy od wersji) |
| Historia | |
| Data oblotu | 9 lutego 1969 |
| Lata produkcji | 747-100: 1970-1986 747-200: 1971-1990 747SP: 1976-1989 747-300: 1983-1990 747-400: 1989-2009 747-8: 2010- trwa |
| Egzemplarze | 1422 wszystkich wersji,
793 aktywne (stan na sierpień 2011) [56%][1] |
| Liczba wypadków • w tym katastrof |
68 47 |
| Dane techniczne | |
| Napęd | Pratt & Whitney JT9D,
General Electric GEnx (zależy od wersji) |
| Wymiary | |
| Rozpiętość | 59,6 – 68,5 m (zależy od wersji) |
| Długość | 70,6 – 76,4 m (zależy od wersji) |
| Wysokość | 19,4 m |
| Powierzchnia nośna | 520,25 m² (wersja -400) |
| Masa | |
| Własna | 162 400 kg (wersja -100),
174 000 kg (wersja -200B), 178 100 kg (wersja -300), 178 756 kg (wersja -400), 184 600 kg (wersja -400ER), 185 972 kg (wersja -8) |
| Startowa | 333 390 – 439 985 kg (zależy od wersji) |
| Zapas paliwa | 183 380 – 243 120 l |
| Osiągi | |
| Prędkość maks. | 0,89 Ma (945 km/h) – 0,92 Ma (977 km/h) |
| Prędkość przelotowa | 0,84 Ma (895 km/h) – 0,855 Ma (918 km/h) |
| Pułap praktyczny | 13 000 m (wersja -400) |
| Zasięg | 9800 – 14 815 km (zależy od wersji) |
| Rozbieg | 3090 -3 320 m (zależy od wersji) |
| Dane operacyjne | |
| Liczba miejsc | |
| 366 – 524 (zależy od wersji) | |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
_-_Boeing_747.jpg&filetimestamp=20101204155244)
Boeing 747 – samolot pasażerski szerokokadłubowy dalekiego zasięgu, produkowany przez Boeing Company, potocznie nazywany Jumbo Jet[2] – ustępując Airbusowi A380 i An-225 jest jednym z największych samolotów odrzutowych na świecie, mogącym zabrać na pokład, w zależności od wersji i konfiguracji, od 366 do 568 pasażerów. Istnieją także wersje towarowe (ang.: cargo), nie zabierające pasażerów, oraz wersje pół-pasażerskie zabierające duży ładunek i 220 pasażerów. Jest to samolot czterosilnikowy (certyfikowany do lotu - w razie awarii - na tylko trzech silnikach), a jego cechą charakterystyczną jest "garb", w którym mieści się górny pokład samolotu.
Pierwszy lot Boeinga 747 odbył się 9 lutego 1969 roku, a wprowadzony został do służby w 1970 na amerykańskich liniach Pan Am. Do 2006 wyprodukowano 1375 sztuk tego samolotu we wszystkich wersjach.
Spis treści |
[edytuj] Wersje samolotu
[edytuj] Seryjnie produkowane
[edytuj] 747-100
Pierwsza wersja samolotu, w służbie od 1971 roku, ostatni dostarczony egzemplarz w 1986.[3] Wczesne Boeingi 747 z serii 100 były budowane z sześcioma okienkami na górnym pokładzie. W opcji oferowano dziesięć okien. Niektóre 747-100 zostały przerobione do nowej konfiguracji. Ogółem wybudowano 167 Boeingów 747 serii 100. Boeing nigdy nie wybudował żadnego 747-100 w wersji transportowej, chociaż przerabiano samoloty z konfiguracji pasażerskiej na transportową. Linie lotnicze Pan American World Airways były głównym odbiorcą Boeinga 747 serii 100. Firma Boeing oferowała również opcjonalnie zamontowanie silników Rolls-Royce RB 211 lub General Electric CF6, lecz tylko Saudia (obecnie Saudi Arabian Airlines) wybrała silniki Rolls-Royce'a.
- Boeing 747-122
[edytuj] 747-200
Wersja w służbie od 1971, ostatni dostarczony egzemplarz (200F) w 1990; miała szereg podwersji, w tym:
- Boeing 747-200A
- Boeing 747-200B
- Boeing 747-2G4B – wersja używana przez prezydenta Stanów Zjednoczonych Ameryki.
- Boeing 747-200C – wersję pasażersko-towarową.
- Boeing 747-200D
- Boeing 747-200F – wersję towarową.
- Boeing 747-200M – wersję pasażersko-towarową.
[edytuj] 747SP
747SP (ang.: Special Performance, Przystosowanie Specjalne) to krótsza o blisko 15 metrów wersja o wydłużonym zasięgu. Zabierała mniej pasażerów niż wersje 100 i 200 (maksymalnie 440 pasażerów, normalnie około 290), ale zasięgiem dorównywała obecnym samolotom 747-400 (12 325 kilometrów). W służbie od 1976, ostatni egzemplarz dostarczony w 1989. Ogółem wybudowano 45 Boeingów 747SP. Pierwszy egzemplarz rozpoczął służbę w liniach PanAm 4 lutego 1976 roku. To właśnie linie Pan American World Airways były jego głównym odbiorcą.
[edytuj] 747SR
747SR – (ang.: Shortened Range, Skrócony Zasięg) wersja krótkiego zasięgu.
[edytuj] 747-300
Najkrócej produkowana wersja samolotów 747, w służbie od 1983; ostatni egzemplarz dostarczony w 1990.
[edytuj] 747-400
Najpopularniejsza seria tych samolotów. W służbie od 1989. Wyróżnia je dłuższy górny pokład (garb), oraz winglety na końcach skrzydeł. Podobnie, jak wersja 200, ma wiele pod-wersji, w tym:
- Boeing 747-400F – (ang.: Freight, Fracht) wersję towarową, z krótkim górnym pokładem.
- Boeing 747-400D – (ang.: Domestic, Krajowy) wersję o krótkim zasięgu, przygotowaną na rynek japoński, bez wingletów.
- Boeing 747-400M (czasem nazywaną Combi) – wersję pół pasażerską – pół towarową (tylną połowę głównego pokładu zajmuje przestrzeń towarowa), wyposażoną w duże boczne drzwi towarowe zaraz za lewym skrzydłem.
- Boeing 747-400ER – (ang.: Extended Range, Przedłużony Zasięg) wersję o przedłużonym zasięgu.
- Boeing 747-400BCF – (ang.: Boeing Converted Freighter) wersję towarową przerobioną z wersji pasażerskiej (B747-400) w autoryzowanych zakładach Boeinga, z długim pokładem górnym.
Produkcja serii 747-400 została zakończona w roku 2009. Ostatnim egzemplarzem był 747-4HQERF (rejestracja 9K-DAB), przeznaczony dla linii LoadAir Cargo.
[edytuj] 747-8
Boeing oficjalnie ogłosił wersję pod tą nazwą w 2005.
- Boeing 747-8F – wersja transportowa
- Boeing 747-8I – wersja pasażerska
[edytuj] Inne wersje
[edytuj] Wersje specjalne
- Boeing 747 SCA – (Shuttle Carrier Aircraft, Statek Powietrzny do Transportu Wahadłowca) – Wersja wykorzystywana przez NASA do przenoszenia promów kosmicznych z miejsca lądowania (np. z bazy lotniczej Edwards w Kalifornii) z powrotem do Centrum Lotów Kosmiczych im. Kennedy'ego na Florydzie. Są to dwie zmodyfikowane maszyny – 747-100 oraz 747-100SR. Od zwykłych 747-100 różni je to, że zawierają mocowania dla orbitera (jedno z przodu, dwa z tyłu), wzmocnienia w miejscach mocowań, wyposażenie do kontroli elektroniki orbitera oraz oczywiście to, że nie mają miejsc pasażerskich. Dla zwiększenia stabilności posiadają dodatkowe, mniejsze stateczniki pionowe na końcówkach stateczników poziomych.
- C-25 – wersja transportowa dla VIP-ów powstała w 1990. Modyfikacja 747-200B o zmienionym wnętrzu.
- VC-25A – popularnie nazywany Air Force One (chociaż faktycznie nazwą Air Force One oznaczany jest jakikolwiek statek latający US Air Force, na pokładzie którego aktualnie przebywa prezydent USA). Są to zmodyfikowane C-25. Mają rozbudowane i unowocześnione wyposażenie nawigacyjne i komunikacyjne. Posiadają także urządzenia do tankowania w locie.
- E-4 – zmilitaryzowana wersja 747-200. Samoloty te mogą służyć jako mobilne centra dowodzenia w sytuacjach kryzysowych. Również posiadają wyposażenie do tankowania w czasie lotu. Samoloty te są wyposażone w osłony przeciw efektom wybuchów jądrowych, między innymi przeciwko impulsom elektromagnetycznym (EMP). Występuje w dwóch podwersjach:
- E-4A
- E-4B
- LCF – wersja wyolbrzymiona, przystosowana do przewożenia części kadłuba nowego Boeinga 787. Podobnie do Belugi, środkowa część jego kadłuba ma znacznie większą średnicę, pozwalająca na przewóz dużo większych ładunków.
- SOFIA – Stratosferyczne Obserwatorium Astronomii Podczerwonej zbudowane na bazie Boeing 747SP.
[edytuj] Dane Techniczne
| Typ | 747-100 | 747-200B | 747-300 | 747-400 747-400ER |
747-8I |
|---|---|---|---|---|---|
| Załoga | Trzy osoby | Dwie osoby | |||
| Standardowa ilość siedzeń | 452 (2-klasy) 366 (3-klasy) |
496 (2-klasy) 412 (3-klasy) |
524 (2-klasy) 416 (3-klasy) |
467 (3-klasy) | |
| Długość | 70.6 m | 76.3 m | |||
| Rozpiętość skrzydeł | 59.6 m | 64.4 m | 68.5 m | ||
| Wysokość | 19.3 m | 19.4 m | 19.4 m | ||
| Masa własna | 358,000 lb (162,400 kg) |
383,000 lb (174,000 kg) |
392,800 lb (178,100 kg) |
393,263 lb (178,756 kg) ER: 406,900 lb (184,600 kg) |
472,900 lb (214,503 kg) |
| Maksymalna masa startowa | 735,000 lb (333,390 kg) |
833,000 lb (377,842 kg) |
875,000 lb (396,890 kg) ER: 910,000 lb (412,775 kg) |
975,000 lb (442,253 kg) |
|
| Prędkość przelotowa (na wysokości 35,000 ft) |
Mach 0.84 (555 mph, 893 km/h, 481 kt ) |
Mach 0.85 (567 mph, 913 km/h, 493 kt) ER: Mach 0.855 (570 mph, 918 km/h, 495 kt) |
Mach 0.855 (570 mph, 918 km/h, 495 kt) |
||
| Prędkość maksymalna | Mach 0.89 (594 mph, 955 km/h, 516 kt) |
Mach 0.92 (614 mph, 988 km/h, 533 kt) |
|||
| Maksymalny zasięg | 5,300 Mm (9,800 km) |
6,850 Mm (12,700 km) |
6,700 Mm (12,400 km) |
7,260 Mm (13,450 km) ER: 7,670 Mm (14,205 km) |
8,000 Mm (14,815 km) |
| Pojemność zbiorników | 183,380 L | 199,158 L | 216,840 L ER: 241,140 L |
243,120 L | |
| Dostępne silniki | PW JT9D-7A RR RB211-524B2 |
PW JT9D-7R4G2 GE CF6-50E2 RR RB211-524D4 |
PW JT9D-7R4G2 GE CF6-80C2B1 RR RB211-524D4 |
PW 4062 GE CF6-80C2B5F RR RB211-524G/H ER: GE CF6-80C2B5F |
GEnx-2B67 |
| Ciąg (pojedynczej jednostki) | PW 46,500 lbf (207 kN) RR 50,100 lbf (223 kN) |
PW 54,750 lbf (244 kN) GE 52,500 lbf (234 kN) RR 53,000 lbf (236 kN) |
PW 54,750 lbf (244 kN) GE 55,640 lbf (247 kN) RR 53,000 lbf (236 kN) |
PW 63,300 lbf (282 kN) GE 62,100 lbf (276 kN) RR 59,500/60,600 lbf (265/270 kN) ER: GE 62,100 lbf (276 kN) |
66,500 lbf (296 kN) |
[edytuj] Statystyki produkcji
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 25 | 31 | 27 | 19 | 15 | 13 | 14 | 16 | 12 | 8 |
| 1990 | 1991 | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 |
| 70 | 64 | 61 | 56 | 40 | 25 | 26 | 39 | 53 | 47 |
| 1980 | 1981 | 1982 | 1983 | 1984 | 1985 | 1986 | 1987 | 1988 | 1989 |
| 73 | 53 | 26 | 22 | 16 | 24 | 35 | 23 | 24 | 45 |
| 1970 | 1971 | 1972 | 1973 | 1974 | 1975 | 1976 | 1977 | 1978 | 1979 |
| 92 | 69 | 30 | 30 | 22 | 21 | 27 | 20 | 32 | 67 |
| 1960 | 1961 | 1962 | 1963 | 1964 | 1965 | 1966 | 1967 | 1968 | 1969 |
| 4 |
[edytuj] Użytkownicy
Największymi użytkownikami modelu 747 są*:
| Linie lotnicze | 747-100 | 747-200 | 747-300 | 747-400 | 747SP | RAZEM |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Atlas Air | 6 | 16 | 22 | |||
| British Airways | 9 | 2 | 57 | 68 | ||
| Cathay Pacific | 7 | 43 | 50 | |||
| China Airlines | 2 | 33 | 35 | |||
| Kalitta Air | 4 | 37 | 7 | 48 | ||
| KLM | 2 | 26 | 28 | |||
| Korean Air | 6 | 1 | 41 | 48 | ||
| Lufthansa | 1 | 4 | 34 | 39 | ||
| Qantas | 4 | 4 | 30 | 2 | 40 | |
| Saudi Arabian Airlines | 11 | 3 | 15 | 14 | 3 | 46 |
| United Airlines | 10 | 4 | 30 | 7 | 51 |
Największym użytkownikiem B747 w historii, były linie Pan American World Airways (w skrócie Pan Am), mające w swojej flocie 72 sztuki tych samolotów w wersjach -100/-200/SP.
(*-liczba samolotów jest całkowitą liczbą 747, które były używane przez dane linie lotnicze od roku 1970)
Przypisy
- ↑ Boeing 747 Production summary | Airfleets aviation
- ↑ Po angielsku: Wielgachny Odrzutowiec. Jumbo, co oznacza słoń w jednym z afrykańskich języków, było imieniem słynnego wielkiego słonia pokazywanego w amerykańskim cyrku P. T. Barnuma (ang.). Dzięki Jumbo i ówczesnej natarczywej promocji Barnuma, słowo to dawno temu przyjeło się jako oznaczające bardzo duży egzemplarz danego rodzaju. (Tragiczna) historia słonia Jumbo jest opisana tu: [1]. (ang.)
- ↑ About the 747 family (ang.). www.boeing.com. [dostęp 7 lipca 2011].
- ↑ "Orders and Deliveries search page", The Boeing Company – opublikowane 17 stycznia 2008.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Boeing 747 (strona producenta)
- VC-25A
- E-4B
- W serwisie Airliners.net istnieje ogromny zbiór zdjęć samolotów pasażerskich, w tym:
|
|||||||||||
