Jurij Łopatynśkyj

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Jurij Łopatynśkyj, ps. „Kałyna”, „Szejk” (ur. 4 grudnia 1906 w Tarnopolu, zm. 16 listopada 1982 w Hunter, stan Nowy Jork) – ukraiński polityk nacjonalistyczny, wojskowy, podpułkownik Ukraińskiej Powstańczej Armii.

Był synem księdza greckokatolickiego Demiana Łopatynśkiego i kolegą szkolnym Romana Szuchewycza. Od samego początku uczestniczył w działaniach Ukraińskiej Organizacji Wojskowej i Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów.

W 1941 był referentem wojskowym OUN oraz jednym z oficerów batalionu „Nachtigall”.

W 1945 przybył do Polski w charakterze kuriera i reprezentanta UHWR i Głównego Sztabu Wojskowego UPA. Jako przedstawiciel UHWR brał udział w rozmowach pomiędzy WiN a Ukraińską Powstańczą Armią, mających na celu doprowadzenie do rozejmu w walkach i nawiązanie współpracy. Jego partnerem w rozmowach ze strony polskiej był Marian Gołębiewski[1].

21 maja 1945 r. doszło do spotkania w przysiółku Żary będącym częścią wsi Lubliniec Nowy. W literaturze przedmiotu często podawana jest błędna informacja, że spotkanie to odbyło się w Rudzie Różanieckiej [2]. Były to najważniejsze rozmowy polskiego i ukraińskiego podziemia spośród wszystkich, które przeprowadzono w latach 1945-46. Ich miejsce i czas ustalono na spotkaniu wstępnym, do którego doszło 2 maja 1945 r. w przysiółku Doliny wsi Żuków. Uczestniczyli w nim por. Marian Warda „Mały”, „Polakowski” i Mykoła Wynnyczuk „Kornijczuk”, „Wyr” [3]. Stronę polską reprezentowała delegacja na czele z kpt. Marianem Gołębiewskim „Sterem”, ze strony ukraińskiej przybyli ppłk Jurij Łopatynśkyj „Szejk” (otrzymał pełnomocnictwa bezpośrednio od Romana Szuchewycza), referent organizacyjny II Okręgu OUN Mykoła Wynnyczuk „Wyr” „Kornijczuk” i Serhij Martyniuk „Hrab”[4]. Porozumienie obejmowało nieagresję, współpracę i pomoc. Dotyczyło powiatów: lubaczowskiego, tomaszowskiego, hrubieszowskiego, biłgorajskiego i chełmskiego. Przetrwało do kwietnia 1947 roku[5].

Po wojnie przebywał na emigracji w USA, przewodniczył związkowi żołnierzy UPA, działał w zarządzie UHWR oraz wydawnictwie „Prołoh”, kierowanym przez Mykołę Łebedia.

Przypisy

  1. Ryszard Torzecki: Polacy i Ukraińcy. Sprawa ukraińska w czasie II wojny światowej na terenie II Rzeczypospolitej, Warszawa 1993 Wyd. PWN, ISBN 83-01-11126-7 s. 304.
  2. Mariusz Moszkowicz, Gdzie w maju 1945 r. kierownictwo Inspektoratu AK-DSZ Zamość prowadziło rozmowy i zawarło porozumienie z OUN-B i UPA?, Cieszanowskie Zeszyty Regionalne, 5/2012, Cieszanów 2012, s.71-86
  3. Konferencja poświęcona 67 rocznicy zawarcia porozumienia w Żarach k. Lublińca Nowego
  4. Mariusz Moszkowicz, Gdzie w maju 1945 r. kierownictwo Inspektoratu AK-DSZ Zamość prowadziło rozmowy i zawarło porozumienie z OUN-B i UPA?, Cieszanowskie Zeszyty Regionalne, 5/2012, Cieszanów 2012, s.71-86
  5. Grzegorz Motyka, Rafał Wnuk – "Pany i rezuny. Współpraca AK-WiN i UPA 1945-1947", Warszawa 1997. Por. również Grzegorz Motyka "Ukraińska partyzantka 1942-1960", Warszawa 2006 Wyd. Instytut Studiów Politycznych PAN, Oficyna Wydawnicza RYTM, ISBN 83-88490-58-3 (ISP PAN,) ISBN 83-7399-163-8 (Rytm), ISBN 978-83-88490-58-3. s. 579-580 i Jewhen Sztendera W poszukiwaniu porozumienia. Podziemie polskie i ukraińskie w latach 1945-1947. Współpraca pomiędzy UPA i WiN, Zeszyty Historyczne, z. 71, Paryż 1985 s. 153-177. wersja elektroniczna

Bibliografia, literatura, linki[edytuj | edytuj kod]

  • Лопатинський Юрій w: Енциклопедія історії України: Т. 6. Редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. НАН України. Інститут історії України. - Київ 2009, Wyd. «Наукова думка». ISBN 966-00-0632-2
  • Encyklopedia UPA
  • Енциклопедія українознавства, tom 4, s. 1377, Lwów 2000, ISBN 5-7707-4048-5