Jurków (powiat brzeski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jurków
Jurków widoczny ze wzniesienia w Piaskach Drużków
Jurków widoczny ze wzniesienia w Piaskach Drużków
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat brzeski
Gmina Czchów
Liczba ludności ({{{rok}}}) 1300
Strefa numeracyjna (+48) 14
Kod pocztowy 32-860
Tablice rejestracyjne KBR
SIMC 0817020
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Jurków
Jurków
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jurków
Jurków
Ziemia 49°51′05″N 20°41′14″E/49,851389 20,687222
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Kościół parafialny w Jurkowie
Droga krajowa nr 75 we wsi
Poeksploatacyjne kąpielisko Chorwacja

Jurkówwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie brzeskim, w gminie Czchów.

Wieś Jurków leży w dolinie Dunajca we wschodniej części strefy fliszowej Pogórza Wiśnickiego[1]. Jest to typowy pejzaż Karpackiego Pogórza. Wieś administracyjnie leży w centrum gminy Czchów, w województwie małopolskim. Przeciętna szerokość Wsi dochodzi do 4km, długość do 5km. Powierzchnia geodezyjna miejscowości wynosi 501,47 ha. Obecnie liczy 1300 mieszkańców.

W Jurkowie znajduje się Rondo, jest to główny węzeł komunikacyjny gminy: krzyżują się tu drogi Kraków- Krynica i Jurków- Tarnów.

W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa tarnowskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy wymieniona w dokumentach pochodzących z 1215 r. Wtedy to biskup krakowski Wincenty Kadłubek przyznaje Katedrze Krakowskiej dziesięcinę snopową między innymi z Jurkowa. Pierwszymi udokumentowanymi właścicielami wsi byli Wielogłowscy herbu Stary Koń.

W roku 1401 wieś jest własnością Anny, wdowy po Żegociewłaścicielu Jurkowa i Wielogłów. Od 1436 roku w źródłach historycznych jako właściciel pojawia się jej syn Mikołaj i jego żona Anna z Jeżowa. W ich posiadaniu były również wsie Kaliszany i Tymowa. W latach 1448-67 dziedzicem Jurkowa był syn Mikołaja- Najko. We wsi było 9 łanów kmiecnych, zagrody, dwór szlachecki z rolami folwarcznymi, karczma i młyn o jednym kole na Dunajcu.

Brat Najki, Żegota Wielogłowski występuje w dokumentach z lat 1467 do 1496 jako właściciel Jurkowa, Wielogłów, Sieprawia, Zawady- parafia Siepraw, Kawęcina i Pogwizdowa. W latach 1489-1518 dziedzicem Jurkowa zostaje Stanisław syn Nanajki, bratanek Żegoty. Brat Stanisława, Andrzej jest kolejnym właścicielem do roku 1526. Synowie Stanisława: Sebastian Nanajko, Henryk i Kasper zawierają umowę w roku 1527 w sprawie dóbr Tworkowej, Jurkowa i Tymowej. Jeśli któryś z zawierających umowę umrze bez potomka męskiego, wówczas spadkobiercą jego dóbr będą inni członkowie umowy mający potomstwo męskie.

W roku 1530 Kasper Wielogłowski, dziedzic Jurkowa jest także właścicielem Tworkowej, Tymowej, Dogalina, Zwoli, Morawin Wielkich i Małych oraz Sokolej Góry. Kasper zmarł w 1564 roku. W kościele parafialnym w Czchowie znajdują się dwa nagrobki renesansowe Kaspra i jego żony ze stojącymi postaciami zmarłych. Wykonawstwo tych rzeźb przypisywane jest Hieronimowi Canavesiemu z Florencji. Miejsce pochówku dowodzi, że Wielogłowscy mieszkali w Jurkowie.

Na cmentarzu dolnym w Czchowie znajdują się pomniki nagrobne ostatnich właścicieli Jurkowa. Tablica na jednym z nich jest jeszcze czytelna i głosi:

Tytus Saryusz

Dobrzyński

Właściciel Jurkowa

1815-1881

córki

Maria 1855-1871

Florentyna 1860-1883

Drugi nagrobek ostatniego właściciela obszaru dworskiego, którym był hrabia Marasse. Napisy są już nieczytelne. Rodzina Marassych była pochodzenia węgierskiego, a ich dwór znajdował się pod wzgórzem Dąbrowa nad obecną stacją benzynową. Dwór rodzinny Marasse spłonął po I wojnie światowej.

W Jurkowie szkołę zorganizowano w 1901 roku. Pierwszym nauczycielem był Józel Zgłobisz z Tarnowa. Samodzielna parafia Jurków istnieje od 21. XII. 1979 roku. W Jurkowie natrafiono na ślady osadnictwa prasłowiańskiego, które potwierdzają pogląd, że tereny doliny Dunajca należały do obszarów najwcześniej zasiedlanych na ziemi polskiej. Podobne ślady osadnictwa napotkano między innymi w Czchowie.

Na cmentarzu znajdują się mogiły żołnierzy poległych w walce z Niemcami 6 września 1939 roku. Wśród poległych Jan Schaffer, kapitan Wojska Polskiego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Pomniki Pamięci Narodowej z dni walk i męczeństwa na terenie województwa tarnowskiego; Oprac.: R. Hycnar, A. Pietrzykowa, F. Turzański, St. Wróbel, K. Głomb; wydawcy: ZBoWiD Zarząd wojewódzki w Tarnowie, Tarnów 1984.