Juvénal Habyarimana

Juvénal Habyarimana
Juvénal Habyarimana (1980)
Data i miejsce urodzenia	8 marca 1937 Gaisizi (Rambura?)
Data i miejsce śmierci	6 kwietnia 1994 Kigali
Prezydenci Rwandy
Okres urzędowania	od 5 lipca 1973 do 6 kwietnia 1994
Poprzednik	Grégoire Kayibanda
Następca	Agathe Uwilingiyimana (p.o.)
Odznaczenia
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Juvénal Habyarimana (ur. 8 marca 1937 w Gasizi lub w Rambura, zm. 6 kwietnia 1994 w Kigali) – rwandyjski polityk i wojskowy, faktyczny dyktator w latach 1973-1994.

Pochodził z plemienia Hutu. Służył w armii rwandyjskiej od lat 60. XX w. Piastował w niej wiele wysokich stanowisk (między innymi w latach 1963-1965 pełnił funkcję szefa sztabu). W 1965 objął tekę ministra obrony i policji. Opowiadał się za pokojowym rozstrzygnięciem konfliktów między Hutu a Tutsi. W wyniku przeprowadzonego przez siebie zamachu stanu w 1973 został najpierw przewodniczącym Komitetu Przywrócenia Pokoju i Jedności Narodowej, później zaś prezydentem kraju (wybierany na to stanowisko ponownie w latach 1978, 1983 i 1988). Zlikwidował wszystkie partie opozycyjne, a także (na krótko) zniósł przepisy prawne dotyczące przynależności etnicznej. Obsadzając stanowiska w administracji państwowej faworyzował polityków pochodzących z północy Rwandy. Doprowadziło to do pojawienia się w kraju sporów na tle regionalnym. Pod naciskiem opinii międzynarodowej w 1989 przyjął plan naprawczy dla gospodarki. W 1990, korzystając z pomocy władz Zairu oraz francuskich i belgijskich spadochroniarzy, odparł inwazję Tutsi z Ugandy. W obliczu niezdolności wyparcia partyzantów z kraju, zdecydował się na rozpoczęcie rozmów z opozycją. W czerwcu 1991 wraz z uchwaleniem nowej konstytucji przywrócono wolność słowa i system wielopartyjny. W kwietniu 1992 prezydent zrezygnował z wszystkich pełnionych funkcji wojskowych. W wyniku zawartego w 1993 porozumienia z opozycją ogłosił plan demokratyzacji kraju. Rok później stanął na czele koalicyjnego rządu tymczasowego.

Zginął 6 kwietnia 1994 w katastrofie lotniczej. Wraz z nim śmierć poniósł prezydent Burundi, Cyprien Ntaryamira. Odpowiedzialni za zamach byli prawdopodobnie żołnierze Hutu z gwardii prezydenckiej. W chwili śmierci – wedle konstytucji Rwandy – rozpoczęła pełnić obowiązki premier Rwandy Agathe Uwilingiyimana, jednak została zabita rankiem następnego dnia.

Bibliografia

• A. Dziubiński, B. Nowak, Encyklopedia Historyczna • Świata Afryka, t. XII, Kraków 2002
• Encyklopedia WIEM – Juvénal Habyariman
• Słownik najnowszej historii świata 1900-2007, t. 5, Prószyński i S-ka, Warszawa 2008, red. nauk. P. M. Majewski
• Nowy Leksykon PWN, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998, red. A. Dyczkowski
• rulers.org
• Encyklopedia Wojskowa, t. 1, Wydawnictwo Naukowe PWN i Dom Wydawniczy Bellona Warszawa 2007, red. A. Krupa
• Atlas historyczny, PWN 2004