Kępa Polska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kępa Polska
Państwo  Polska
Województwo mazowieckie
Powiat płocki
Gmina Bodzanów
Strefa numeracyjna (+48) 24
Tablice rejestracyjne WPL
SIMC 0560390
Położenie na mapie gminy Bodzanów
Mapa lokalizacyjna gminy Bodzanów
Kępa Polska
Kępa Polska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kępa Polska
Kępa Polska
Ziemia 52°26′09″N 19°57′46″E/52,435833 19,962778

Kępa Polskawieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płockim, w gminie Bodzanów. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa płockiego.

W Kępie Polskiej znajduje się stacja pomiarowa Wisły Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej.


Etymologia nazwy[edytuj | edytuj kod]

Kępą nazywano zwykle część wybrzeża rzeki, oderwanego od lądu przez wytworzenie się jej bocznego korytarza lub też wyspę powstałą przez nagromadzenie się piasku i mułu. Wisła i wpadające do niej rzeki tworzą dużo kęp, noszących nazwy od przyległych wiosek i osad.

Historia wsi[edytuj | edytuj kod]

Wieś w posiadaniu rodziny Kępskich h.Jastrzębiec[edytuj | edytuj kod]

Wieś była gniazdem rodziny Kępskich herbu Jastrzębiec z przydomkiem Bolesna. W 1408 roku z Kępy pisał się Bolesta z Kępy, kasztelan wyszogrodzki[1]. Pozostawił on Kępę synowi Piotrowi, podkomorzemu gostynińskiemu, zmarłemu po 1445 roku. Po Piotrze odziedziczył Kępę z podziału dóbr z bratem Sędkiem w 1488 roku jeden z synów Krzysztof,cześnik płocki. Krzysztof zmarł w 1493 roku jako wojewoda płocki, a Kępę odziedziczył syn Jan, którego z kolei syn Mikołaj był dziedzicem Kępy w latach 1530-55. Po śmierci Mikołaja, około 1567 roku synowie Jan i Krzysztof podzielili Kępę po połowie. W Kępie osiadł Krzysztof, który wkrótce zmarł przed 1581 rokiem, pozostawiając na dożywociu wdowę Annę Radziejowską z sześciorgiem nieletnich dzieci. Wdowa żyła jeszcze w 1631 roku. Po dojściu do pełnoletności dobra w Kępie w 1601 roku objęli synowie Jan i Paweł, a następnie po szybkiej śmierci Jana - sam Paweł. W 1622 roku Paweł, będąc bezdzietny, odstąpił dobra Adamowi Kossobudzkiemu[2].

Wieś w posiadaniu rodziny Lasockich h. Dołęga[edytuj | edytuj kod]

Adam wszedł jednak, jak się zdaje, w posiadanie Kępy dopiero po śmierci dożywotniczki Anny, wdowy po Pawle. W 1639 roku gospodarował tu jako zastawnik lub dzierżawca Walenty Lasocki z żoną Anną Cybulską. Po Adamie Kossobudzkim dobra miał objąć syn jego Jan. Jednak w 1634 w czasie zjazdu elekcyjnego w Warszawie Jan poranił Kazimierza Sapiehę, wojewodzica nowogródzkiego i skazany został przez sąd marszałkowski na ścięcie i konfiskatę dóbr. Król nadał Kępę Marcjanowi Chełmskiemu, podkomorzemu krakowskiemu, którego syn Jan, łowczy krakowski, odstąpił ją ówczesnemu posesorowi, wymienionemu wyżej Walentemu Lasockiemu, sędziemu ziemskiemu wyszogrodzkiemu. Po Walentym dziedziczą tam kolejno Adam, Władysław i Michał Lasoccy. W 1658 roku Władysław otrzymał prawo założenia w Kępie miasta, co jednak nie doszło do skutku. W 1662 roku Kępa liczyła 63, a w 1673 roku 91 poddanych. W 1694 roku Michał Lasocki, podkomorzy wyszogrodzki, odstąpił Kępę z częścią Białobrzegów Wojciechowi Żółtowskiemu, podsędkowi ziemi zawkrzańskiej i sędziemu grodzkiemu płockiemu, ale w następnym roku Żółtowski zastawił Kępę z powrotem Lasockiemu. W 1701 roku Żółtowskiemu sprzedał Kępę z Nakwasinem i Białobrzegami Stefanowi Janowskiemu, łowczemu ziemi rórzańskiej. Ani Stefan, ani jego syn Kasper, podczaszy chełmiński nigdy, jak się zdaje, w Kępie bezpośrednio nie gospodarowali, gdyż od 1704 roku Kępa była znów w zastawie u Wojciecha Żółtowskiego, a następnie w 1731 roku u jego syna, też Wojciecha. W 1711 roku w Kępie we dworze mieszkało 5 osób, a na wsi 109 poddanych[2].

Wieś w posiadaniu rodziny Nakwaskich h. Prus[edytuj | edytuj kod]

Od 1763 właścicielem majątku Kępa Polska był Klemens Nakwaski właściciel majątków Nakwasin, Mała Wieś, Gałki, Liwin, Wilkanowo. Klemens Nakwaski h. Prus zajmował stanowisko pisarza ziemskiego i podkomorzego wyszogrodzkiego, był również posłem naSejm Rzeczypospolitej, ufundował kościół w Kępie Polskiej pod wezwaniem św. Klemensa (ok. 1785 lub 1783) Spadkobiercą dóbr w Kępie Polskiej był syn Klemensa Jan Paweł – stolnik, a później cześnik wyszogrodzki. Od ok 1825 właścicielem majątku był, Henryk Henryk Nakwaski majątek przekazał mu testamentem zmarły bezpotomnie stryj Jan Paweł. Po powstaniu listopadowym majątek uległ konfiskacie na rzecz państwa. A jego właściciel Mirosław Henryk zdecydował się na emigrację. W kilka lat potem rodzina Nakwaskich rękami Anny Nakwaskiej z Krasickich - matki Henryka wykupiła dobra Kępa Polska. Nakwaski już nigdy nie zobaczył ojczyzny, na wiele lat zamieszkał we Francji, gdzie czynnie uczestniczyli w życiu polskiej tzw. Wielkiej Emigracji. W Kępie gospodarowali jego rodzice, którzy po konfiskacie Kępy w 1831roku natychmiast dobra z powrotem wykupili od rządu. Majątek Kępa- Białobrzegi liczył wtedy około 200 ha gruntów ornych, a ponadto Kępa Niemiecka miała 60 ha, wyspy zaś na Wiśle zwane Zajączki i Parzyca po 35 ha. W dobrach było wtedy 29 dymów i gorzelnia. W 1852 roku po babce odziedziczyła Kępę jedna z córek, Henryka i Karoliny z Potockich - Karolina, żona Cypriana Waleskiego bibliografa i zamiłowanego kolekcjonera zabytków piśmiennictwa polskiego. Karolina Walewska odziedziczyła po dziadkach Nakwaskich ich dobra, ale ok. 1859r. odstąpiła ich część swojemu bratu Bolesławowi, który został właścicielem Kępy Polskiej i Nakwasina. Na starość Bolesław przeniósł się do Warszawy i w 1889 roku część dóbr sprzedał Stanisławowi Lasockiemu, synowi Leonarda, pozostałą zaś większą część dóbr w Kępie sprzedał w 1893 roku Jerzemu Bogusławskiemu, synowi Henryka. Po Stanisławie Lasockim w 1895 roku odziedziczył dzieci, a 1898 roku od rodzeństwa dobra wykupił syn Stanisława Tadeusz Lasocki. Jerzy Bogusławski był bezdzietny i w testamencie w 1914 roku otrzymał po Bolesławie Nakwaskim dobra wdowie po Bolesławie - Jadwidze[3].

Wieś w posiadaniu Szymanowskich h. Ślepowron[edytuj | edytuj kod]

Jadwiga z Korwin-Szymanowskich, córka Feliksa, dyrektora Banku Polskiego, oficera napoleońskiego w roku 1865 poślubiła Bolesława. Pozostawała ona właścicielką dóbr Kępa Polska, a także Nakwasin do 1937, po śmierci pochowana u boku męża w kościele w Kępie Polskiej. Po jej odejściu, majątek liczący już tylko 101 ha przeszedł na rzecz Marii z Korwin-Szymanowskich. Cezurę istnienia majątku jako samodzielnego bytu gospodarczego stanowi rok 1945 i wprowadzenie reformy rolnej. Pozostałości dóbr Kępa Polska przeszły na własność Teodora Szymanowskiego[3].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Założenie dworskie[edytuj | edytuj kod]

Do dzisiejszego dnia zachowały się w centrum wsi pozostałości założenia parkowego z przełomu XVIII i XIX wieku w tym blisko 60-metrowa aleja lipowa kończąca się letnim domem właścicieli. Dom drewniany dwukondygnacyjny, zbudowanym w latach 30. XX wieku na miejscu dawnego dworu. Z tego samego okresu co dom drewniana plebania przy kościele.

Kościół św. Klemensa[edytuj | edytuj kod]

Według legendy, około 1700 roku w jednym z domów położonych nad samą Wisłą ukazała się Matka Boska. Niedługo potem mieszkańcy wioski wyłowili z nurtu rzeki obraz Matki Boskiej, który w cudowny sposób sam płynął w górę rzeki. Na pamiątkę tych wydarzeń dom zamieniony został w kaplicę i tam też umieszczono obraz. Malowidło pochodzące z początku XVII wieku przedstawia scenę Zwiastowania. Po kilku latach, po wybudowaniu nowej, drewnianej kaplicy w 1728 roku, obraz przeniesiono. W podziękowaniu za łaski w 1735 roku wizerunek Matki Boskiej przystrojony został srebrną sukienką ufundowaną przez Walentego Żółtowskiego opata klasztoru benedyktynów w Płocku. Kolejna zmiana miejsca cudownego obrazu wiązała się z wybudowaniem nowego, tym razem murowanego kościoła w 1785 roku. Fundatorem nowej świątyni był podkomorzy wyszogrodzki Klemens Nakwaski. Ołtarz główny jest neobarokowy z fragmentami snycerskimi i rzeźbami oraz obrazem Zwiastowania NMP z XVII w,. Na zasuwie jest obraz Św. Klemensa z końca XVIII w. Wewnątrz kościoła umieszczone zostały klasycystyczne nagrobki zmarłych z rodu fundatorów świątyni. Długi czas świątynia była pod zarządem właściciela, a nie proboszcza parafii. Dziedzic utrzymywał przy kościele specjalnego kapelana. Nie doszło również nigdy do urzędowego kościelnego stwierdzenia dziejących się tam uzdrowień. Wyposażenie kościoła w większości pochodzi z końca XVII w. Obok kościoła, na miejscu domu, w którym miały być objawienia w 1700 r., stoi drewniana kapliczka[4].

Przypisy

  1. Szlachta województwa płockiego
  2. 2,0 2,1 http://www.historiabodzanow.pl/puzzlehist/kepa.html
  3. 3,0 3,1 http://www.gimmw.website.pl/n.html
  4. Materiały do dziejów ziemi Płockiej, część 2 , Płock 1982, ss.204-221

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]