K-162

K-162
Klasa	okręt podwodny
Typ	projekt 661
Historia
Stocznia	Zakład 402, Siewierodwińsk projekt konstrukcji: SKB-143
Położenie stępki	28 grudnia 1963
Wodowanie	21 grudnia 1968
WMF ZSRR
Wejście do służby	31 grudnia 1969
Wycofanie ze służby	1989
Los okrętu	pocięty na złom
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność • na powierzchni • w zanurzeniu	5280 ton 6320 ton
Długość	106,9 metra
Szerokość	11,5 metra
Zanurzenie testowe	400 metrów
Rodzaj kadłuba	dwukadłubowy
Materiał kadłuba	stop tytanu, stal
Prędkość • na powierzchni • w zanurzeniu	16 węzłów 42 węzły (44,7 węzła osiągnięte podczas testów)
Załoga	75 oficerów i marynarzy
Napęd
2 reaktory PWR typu VM-5, 2 turbiny parowe (80.000 KM), 2 wały napedowe, 2 śruby
Wyrzutnie torpedowe	torpedowe: 4 × 533 milimetry
Uzbrojenie
12 torped, 10 pocisków rakietowych P-70 lub P-120
Multimedia w Wikimedia Commons

K-162 – radziecki unikatowy myśliwski okręt podwodny z napędem atomowym, którego kadłub sztywny zbudowano ze stopu tytanu. Okręt określany był w nomenklaturze radzieckiej jako jednostka projektu 661 z oznaczeniem Anczar, w nomenklaturze zachodniej zaś jako typ Papa. Mimo niezwykłych osiągów tego okrętu – zwłaszcza bardzo wysokiej, przekraczającej 42 węzły, prędkości podwodnej – jego istotne wady, w tym bardzo wysoki poziom generowanego przez układ napędowy hałasu, zdecydowały o tym, że budowa jednostek tego typu nie była kontynuowana, zaś K-162 pozostał jedynym przedstawicielem tego projektu.

Opis

Podobnie jak dla marynarki wojennej Stanów Zjednoczonych, ważnym dla radzieckiej marynarki wojennej parametrów okrętów podwodnych była prędkość podwodna. W przypadku radzieckim, jednym z najważniejszych zadań było zwalczanie amerykańskich i brytyjskich lotniskowców. Już w 1958 roku, kiedy wypłynął w morze pierwszy radziecki okręt podwodny z napędem atomowym, Rada Ministrów ZSRR zatwierdziła wstępne wymagania wobec nowych szybkich okrętów następnej generacji. Podstawowymi założeniami nowego projektu miały być:

• dwukrotne zwiększenie prędkości (względem okrętów projektu 629A)
• półtora krotne zwiększenie głębokości zanurzenia
• wyposażenie w mały reaktor jądrowy oraz małą turbinę
• wyposażenie w odpalany z zanurzenia system rakietowy o niewielkich rozmiarach, przy jednocześnie dużym zasięgu
• kontrola okrętu za pomocą systemów w pełni zautomatyzowanych oraz możliwość użycia systemów bojowych okrętu przy pełnej prędkości
• zwiększenie ochrony okrętu przeciwko minom, torpedom oraz pociskom rakietowym
• zmniejszenie ogólnej wyporności okrętu oraz jego wymiarów
• ulepszone warunki bytowe załogi
• użycie nowych rodzajów materiałów.

Próbę realizacji tych niezwykle ambitnych założeń powierzono biurom konstrukcyjnym w Leningradzie oraz w Gorkim, co doprowadziło do budowy szybkich okrętów podwodnych – projektu 661 (kod NATO: Papa) oraz 705 (NATO: Alfa). Największym problemem w realizacji radzieckich zamierzeń, był wybór właściwych do budowy okrętów spełniających tak wyśrubowane wymagania materiałów. Rozważano w tym zakresie użycie stopów aluminium, tytanu bądź też stali. Największe możliwości stwarzało użycie do budowy nowych jednostek stopu tytanu, który charakteryzuje się dużą lekkością i niezwykłą wytrzymałością i niską podatnością na korozję, jest także niemagnetyczny. Zastosowanie go przy budowie okrętów mogło zapewnić redukcję wagi ich struktury, zwiększyć żywotność ("cykl życia") kadłuba, umożliwiał tez osiągnięcie większej testowej głębokości zanurzenia. Niemagnetyczne właściwości stopu tytanu zwiększały natomiast ochronę przeciwko minom z zapalnikami magnetycznymi i detektorami anomalii magnetycznych (Magnetic Anomaly Detection – MAD). Wykorzystanie stopu tytanu do budowy okrętów podwodnych zaaprobowano w 1959 roku, wymagało to jednakże budowy odpowiedniej infrastruktury. Przy produkcji tych okrętów natknięto się na wiele problemów, związanych zwłaszcza ze specjalnymi warunkami niezbędnymi do spawania elementów z tego materiału. Tytan spawany był w atmosferze nasyconej argonem, przez pracowników w specjalnych nie przepuszczających powietrza kombinezonach – co miało zapobiec zanieczyszczeniu spawów. Niezbędna była w tym celu budowa specjalnych hal z kontrolowanym składem powietrza i temperatury w ich wnętrzu, specjalnymi farbami pokrywającymi je od wnętrza i specjalnymi podłogami. Wykorzystanie stopu tytanu, który wykorzystywano do tej pory jedynie do produkcji niewielkich elementów konstrukcji samolotów, niezmiernie zwiększało również koszt budowy okrętów, jednakże w Związku Radzieckim tego czynnika nie brano pod uwagę.

Po zakończeniu skomplikowanego procesu konstrukcji i budowy, pierwszy okręt projektu 661 z oznaczeniem taktycznym K-162 wszedł do służby w 1969 roku. Testy tej jednostki wykazały jej niezwykłą charakterystykę. Już w trakcie jej testów, osiągnęła prędkość podwodną 42 węzłów przy wykorzystaniu zaledwie 90% mocy, podczas gdy specyfikacja projektowa "gwarantowała" prędkość 37 do 38 węzłów. W roku 1970, przy wykorzystaniu maksymalnej mocy siłowni, okręt ten osiągnął prędkość 44,7 węzłów – największą kiedykolwiek osiągniętą przez załogowy pojazd podwodny. Jednostka ta miała jednak istotne wady, które zadecydowały nie tylko o jej losie, lecz także o nie kontynuowaniu produkcji następnych okrętów tego projektu. Jedną z nich była bardzo duża hałaśliwość. Już bowiem przy prędkości 35 węzłów, natężenie generowanego przez maszynownię dźwięku przekraczało 100 dB, co było wartością nieakceptowalną w jednostkach operacyjnych. Okręt został wiec ostatecznie wycofany ze służby, po czym w latach 1993-1994 pocięty na złom.

Przypisy

Bibliografia

• Norman Polmar: Cold War Submarines, The Design and Construction of U.S. and Soviet Submarines. K. J. More. Potomac Books, Inc, 2003, s. 136-146. ISBN 1-57488-530-8.