KDS

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Komitet Bezpieczeństwa Państwa (bułg. Комитет за държавна сигурност, KDS), określany potocznie jako Държавна сигурност (Bezpieczeństwo państwowe) – bułgarska policja polityczna, działająca w okresie rządów Todora Żiwkowa.

Odznaka KDS

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze struktury odpowiedzialne za bezpieczeństwo państwa utworzono w Bułgarii już w 1925. Na bazie tych struktur w 1944 utworzono specjalny wydział bezpieczeństwa w ramach Dyrekcji Milicji Ludowej (Дирекция на Народната Милиция). Określano go skrótem DS (Държавна сигурност, Bezpieczeństwo państwowe). Zadaniem funkcjonariuszy DS było zdobywanie informacji o charakterze politycznym, ochrona władz partyjno-państwowych i eliminacja tzw. elementów kontrrewolucyjnych. W ramach DS utworzono w 1964 specjalny oddział, pod dowództwem płk Petko Kowaczewa, który miał się zająć eliminacją bułgarskich dysydentów i dezinformacją, co do ich rzeczywistej działalności. Funkcjonariusze DS w latach 80. odegrali kluczową rolę w tzw. procesie odrodzeniowym (bułgaryzacji mniejszości tureckiej). Bułgarskiej policji politycznej przypisywano także zabójstwo pisarza Georgi Markowa na londyńskim Moście Waterloo i udział w zamachu na papieża Jana Pawła II w 1981.

W 1990 DS została podzielona na trzy odrębne struktury, zajmujące się wywiadem, ochroną bezpieczeństwa państwa i ochroną przedstawicieli władz Bułgarii. W 1990, zgodnie z rozkazem gen. Atanasa Semerdżijewa, ówczesnego ministra spraw wewnętrznych, zniszczono ok. 40 % dokumentów, wytworzonych przez DS.

Struktura[edytuj | edytuj kod]

  • Dyrektoriat 1: wywiad zagraniczny
  • Dyrektoriat 2: Kontrwywiad
  • Dyrektoriat 3: Kontrwywiad wojskowy
  • Dyrektoriat 4: Inwigilacja
  • Dyrektoriat 5: Ochrona władz państwowych
  • Dyrektoriat 6: Policja polityczna
    • wydział 1: kontrola środowisk inteligenckich i artystycznych
    • wydział 2: kontrola środowisk uniwersyteckich
    • wydział 3: kontrola duchowieństwa, Żydów, Ormian i "białych" Rosjan
    • wydział 4: kontrola mniejszości tureckiej i macedońskiej
    • wydział 5: kontrola środowisk politycznych (agraryści, socjaldemokraci)
    • wydział 6: obserwacja działalności antypartyjnej, w tym środowisk maoistowskich
    • wydział 7: analiza informacji
  • Dyrektoriat 7: Praca informacyjna

Dowódcy KDS[edytuj | edytuj kod]

Imię i nazwisko Okres pełnienia funkcji
1 Dimo Diczew 1944-1949
2 Iwan Rajkow 1949-1951
3 Georgi Kumbilijew 1952-1960
4 Angeł Sołakow 1960-1969
5 Mirczo Spasow 1969-1973
6 Grigor Szopow 1973-1990

Pokłosie[edytuj | edytuj kod]

Ocalałe dokumenty DS budzą do dziś poważne kontrowersje w Bułgarii. Stan zachowania dokumentów nie pozwala na przeprowadzenie pełnej procedury lustracji. W 2002 gen. Atanas Semerdżijew został uznany winnym zniszczenia 144 235 teczek osobowych, zgromadzonych w archiwach DS.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]