Kałmucy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Хальмгуд (Chalmgud)
Kałmucy
Чаепитие калмыков.jpg
Kałmucy w strojach narodowych
Liczebność ogółem
ok. 250 tysięcy
Regiony zamieszkania
Kałmucja (Rosja)
Rosja
Języki
kałmucki
Główne religie
buddyzm, prawosławie
Pokrewne grupy etniczne
Buriaci, Ojraci, Mongołowie
Portret Annuszki - kałmuckiej dziewczynki, wychowanicy rosyjskich arystokratów, Warwary i Piotra Szeremietiewów, mal. Iwan Argunow (1767)
Modelka kałmucka
Wikimedia Commons

Kałmucy (nazwa własna Хальмгуд Chalmgud) – naród mongolski z grupy ojrackiej, liczący ok. 250 tys. osób.

Używają języka kałmuckiego, należącego do języków ałtajskich. Zamieszkują w południowo-wschodnim skrawku Europy, nad Morzem Kaspijskim – głównie w rosyjskiej Kałmucji, gdzie stanowią ponad 50% ludności, oraz na terenach ościennych (Kraj Stawropolski, obwody astrachański i wołgogradzki).

Kałmucy w większości wyznają buddyzm, ponadto pewna ich liczba wyznaje prawosławie.

Kałmucy wciąż kultywują tradycje rodzimej sztuki ludowej, wyrażające się m.in. we wzornictwie i zdobnictwie. Jeszcze do niedawna w użyciu był strój narodowy. Żywe są także tradycje literackie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kałmucy wywodzą się od części Ojratów, która nie wyemigrowała z imperium mongolskiego do sułtanatu Egiptu i Syrii, tylko została w Azji Środkowej i przyjęła buddyzm. Do początków XVII wieku zamieszkiwali na terenach zachodnich Chin (Dżungaria) i częściowo Mongolii. W latach dwudziestych XVII w. część Ojratów wywędrowała z dawnej ojczyzny na zachód i w latach trzydziestych dotarła nad Morze Kaspijskie. Kałmucy wyparli z okolic dolnej Wołgi tureckich Nogajów i zajęli stepowe obszary między rzekami Don i Jaik (dzisiejszy Ural), a następnie na terenach tych utworzyli Chanat kałmucki.

W 1685 roku wspomagali wojska polskie dowodzone przez Jana III Sobieskiego przeciwko wojskom turecko-tatarskim[1][2]. W 1771 r., pod naporem rosyjskim większość Kałmuków postanowiła wrócić do dawnej ojczyzny; w czasie tej wędrówki znaczna część zginęła, natomiast ok. 13 tys. rodzin pozostało na terenie Kałmucji i podporządkowało się rosyjskiemu gubernatorowi.

Do początku XX w. Kałmucy wiedli koczowniczy tryb życia, zajmując się hodowlą, głównie bydła; następnie zaczęli stopniowo przechodzić na życie osiadłe, trudniąc się m.in. rybołówstwem. W okresie radzieckim wszyscy Kałmucy zostali zmuszeni do życia osiadłego.

W 1920 r. Kałmucy otrzymali autonomię w ramach Związku RadzieckiegoKałmucki Obwód Autonomiczny, przekształcony w 1935 r. w Kałmucką Autonomiczną Socjalistyczną Republikę Radziecką.

Pod koniec 1943 r. Kałmucka ASRR została rozwiązana a w 1944 r. Kałmuków wysiedlono do Kraju ałtajskiego i krasnojarskiego oraz obwodów: omskiego i nowosybirskiego. Przyczyną tego był fakt, iż w czasie gdy część ziem Kałmuków zajęta była przez wojska niemieckie, ok. 5 tys. Kałmuków dobrowolnie zgłosiło się do służby we wspomagającej Niemców kałmuckiej kawaleryjskiej formacji wojskowej – Korpusie Kawalerii Kałmuckiej.

Do Kałmucji wysiedleni mogli powrócić dopiero po 1957 r.

Przypisy

  1. http://kadrinazi.blogspot.co.uk/2014/01/ostrza-ich-zelaza-i-trafne-strzay-ich.html
  2. "S. Wojeński, Comendiosa e veridica relazione di quanto ha operato nella scorsa campagna l'armata del de ri Polonia a pro della santa lega contro quelle de'Turchi e Tartari nella Podolia, Bologna, po 20 I 1685 [Jan III do Innocentego XI, obóz nad Dniestrem 6 XI 1684]. Za: Marek Wagner, Kampania żwaniecka 1684 roku

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]