Kałmucy
| Хальмгуд (Chalmgud) Kałmucy |
|
 |
|
| Kałmucy w strojach narodowych | |
| Liczebność ogółem | |
| ok. 250 tysięcy | |
| Regiony zamieszkania | |
| Kałmucja (Rosja) Rosja |
|
| Języki | |
| kałmucki | |
| Główne religie | |
| buddyzm, prawosławie | |
| Pokrewne grupy etniczne | |
| Buriaci, Ojraci, Mongołowie |
Kałmucy (nazwa własna Хальмгуд Chalmgud) – naród mongolski z grupy ojrackiej, liczący ok. 250 tys. osób.
Używają języka kałmuckiego, należącego do języków ałtajskich. Zamieszkują w południowo-wschodnim skrawku Europy, nad Morzem Kaspijskim – głównie w rosyjskiej Kałmucji, gdzie stanowią ponad 50% populacji, oraz na terenach ościennych (Kraj Stawropolski, obwody astrachański i wołgogradzki).
Kałmucy w większości wyznają buddyzm, ponadto pewna ich liczba wyznaje prawosławie.
Kałmucy wciąż kultywują tradycje rodzimej sztuki ludowej, wyrażające się m.in. we wzornictwie i zdobnictwie. Jeszcze do niedawna w użyciu był strój narodowy. Żywe są także tradycje literackie.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Kałmucy wywodzą się od części Ojratów, która nie wyemigrowała z imperium mongolskiego do sułtanatu Egiptu i Syrii, tylko została w Azji Środkowej i przyjęła buddyzm. Do początków XVII wieku zamieszkiwali na terenach zachodnich Chin (Dżungaria) i częściowo Mongolii. W latach dwudziestych XVII w. część Ojratów wywędrowała z dawnej ojczyzny na zachód i w latach trzydziestych dotarła nad Morze Kaspijskie. Kałmucy wyparli z okolic dolnej Wołgi tureckich Nogajów i zajęli stepowe obszary między rzekami Don i Jaik (dzisiejszy Ural), a następnie na terenach tych utworzyli Chanat kałmucki.
W 1771 r., pod naporem rosyjskim większość Kałmuków postanowiła wrócić do dawnej ojczyzny; w czasie tej wędrówki znaczna część zginęła, natomiast ok. 13 tys. rodzin pozostało na terenie Kałmucji i podporządkowało się rosyjskiemu gubernatorowi.
Do początku XX w. Kałmucy wiedli koczowniczy tryb życia, zajmując się hodowlą, głównie bydła; następnie zaczęli stopniowo przechodzić na życie osiadłe, trudniąc się m.in. rybołówstwem. W okresie radzieckim wszyscy Kałmucy zostali zmuszeni do życia osiadłego.
W 1920 r. Kałmucy otrzymali autonomię w ramach Związku Radzieckiego – Kałmucki Obwód Autonomiczny, przekształcony w 1935 r. w Kałmucką Autonomiczną Socjalistyczną Republikę Radziecką.
Pod koniec 1943 r. Kałmucka ASRR została rozwiązana a w 1944 r. Kałmuków wysiedlono do Kraju ałtajskiego i krasnojarskiego oraz obwodów: omskiego i nowosybirskiego. Przyczyną tego był fakt, iż w czasie gdy część ziem Kałmuków zajęta była przez wojska niemieckie, ok. 5 tys. Kałmuków dobrowolnie zgłosiło się do służby we wspomagającej Niemców kałmuckiej kawaleryjskiej formacji wojskowej – Korpusie Kawalerii Kałmuckiej.
Do Kałmucji wysiedleni mogli powrócić dopiero po 1957 r.
