Ka-52

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ka-52
Ka-52
Dane podstawowe
Państwo  Rosja
Producent Arseniewskie Zakłady Lotnicze "Progress"
Konstruktor Kamow
Typ Śmigłowiec szturmowy organizowania pola walki
Konstrukcja stalowo-kompozytowa
Załoga 2
Historia
Data oblotu 25 czerwca 1997
Lata produkcji od 2008
Liczba wypadków
 • w tym katastrof

2
Dane techniczne
Napęd dwa silniki turbinowe Klimow TW3-117WK
Moc 2 × 1640 kW
Wymiary
Średnica wirnika 2 × 14,5 m
Długość 16 m
Długość kadłuba 13,53 m
Szerokość kadłuba 7,34 m
Wysokość 4,95 m
Masa
Własna 7700 kg
Startowa 11300 kg
Zapas paliwa 1870 l
Osiągi
Prędkość maks. 302 km/h
Prędkość przelotowa 270 km/h
Prędkość wznoszenia 8 m/s
Pułap praktyczny 5500 m
Pułap zawisu bez wpływu ziemi 3600 m
Zasięg 460 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
Działka: 30mm działko Szipunow 2A42 (240 pocisków), 4 × 23mm działko podwieszane do węzła (940 pocisków)

Rakiety: AT-12 Wichr, R-73, pociski niekierowane S-24 (240 mm), S-13 (122 mm), S-8 (80 mm) Bomby: FAB-500, FAB-250, FAB-120, FAB-100, RBK-500, RBK-250

Użytkownicy
 Rosja
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Ka-52 (ros. Ка-52 Аллигатор, oznaczenie NATO Hokum B) - rosyjski, dwumiejscowy śmigłowiec bojowy, którego projekt powstał w 1987 roku w Związku Radzieckim, znany również pod kryptonimem Aligator. Ka-52 stanowi rozwinięcie jednomiejscowego projektu biura konstrukcyjnego Kamowa Ka-50 o zmodyfikowanym przeznaczeniu - miejsce dla drugiego członka załogi zostało dodane w celu uczynienia z Ka-52 śmigłowca dowodzenia i organizowania pola walki, bez zmniejszania przy tym jego możliwości aktywnego prowadzenia ognia w każdych warunkach pogodowych.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec lat 80. XX wieku, podczas gdy w Związku Radzieckim trwał konkurs na śmigłowiec bojowy nowej generacji, następcę Mi-24, dowództwo Sił Powietrznych ZSRR, wzorując się na rozwiązaniach amerykańskich, zgłosiło zapotrzebowanie na śmigłowiec rozpoznania pola walki, którego zadania skupiałyby się na wyznaczaniu celów dla grupy śmigłowców bojowych. W przeciwieństwie jednak do OH-58 Kiowa, które wypełnia wspomniane funkcje dla AH-64D Apache Longbow, śmigłowiec radziecki miał być w stanie włączyć się do bezpośredniej walki na równi z dowodzonymi przez siebie maszynami grupy. Konstruktorzy z Biura Konstrukcyjnego Kamowa, lansujący w tym czasie koncepcję jednomiejscowego Ka-50 (o znacznym stopniu automatyzacji, bez konieczności korzystania z drugiego pilota/operatora uzbrojenia), doszli do wniosku, że postawione wymagania znakomicie spełniałby wariant dwumiejscowy nowego śmigłowca. Prace nad nową maszyną, która miała dodatkowo przenosić bogatsze wyposażenie i uzbrojenie niż Ka-50, ruszyły z początkiem roku 1987. Projekt oznaczono jako W-80Sz-2, co wyraźnie odnosiło się do trwających już prac nad 'nocną' modyfikacją Ka-50: Ka-50Sz Ночная Акула. Ka-52, w przeciwieństwie do Akuły, był więc już na etapie projektu wstępnego przewidziany jako śmigłowiec zdolny do operowania w nocy.

Po rozpadzie Związku Radzieckiego, z powodu narastającego kryzysu finansowego, prace nad wszystkimi projektami nowych rosyjskich śmigłowców uległy spowolnieniu. Ka-50 i Mi-28 były jednak produkowane w niewielkiej liczbie egzemplarzy, podczas gdy pierwszy prototyp Ka-52 o numerze bocznym 061 (będący przeróbką seryjnego Ka-50 n/b 021) wzniósł się w powietrze dopiero w roku 1997. Intensywne próby na tym egzemplarzu trwały od czerwca 1997. Produkcja seryjna Ka-52 rozpoczęła się w roku 2008. Obecnie istnieje jedynie 10 egzemplarzy tego śmigłowca (stan z października 2008), należy jednak pamietać, że jako śmigłowiec organizowania pola walki nie będzie on równoliczny z innymi rosyjskimi śmigłowcami swojego pokolenia: Ka-50 i Mi-28.

Opis konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

Ka-52 Aligator to ciężki śmigłowiec bojowy, którego maksymalna masa startowa wynosi 11300 kg (a więc plasuje się pomiędzy Ka-50 a Mi-28). Konstrukcja wykorzystuje układ dwóch współosiowych, przeciwbieżnych wirników nośnych (charakterystyczny dla wszystkich śmigłowców z OKB Kamowa), każdy o trzech łopatach z materiału kompozytowego. Śmigłowiec nie posiada śmigła ogonowego. Głowice wirników składają się z elastomerowych elementów skrętnych, co pozwoliło na redukcję liczby przegubów do jednego (przekręceń). W porównaniu do Ka-50 przeprojektowany został jedynie przód kadłuba, dlatego też zgodność konstrukcji Ka-50 i Ka-52 wynosi 80%. W celu uniknięcia nadmiernego wzrostu ciężaru, redukcji w stosunku do Akuły uległo opancerzenie kabiny oraz zapas amunicji do działka (z 460 do 240 naboi). Między innymi z tych samych powodów konstruktorzy zastosowali układ kabiny z miejscami jeden obok drugiego, co upraszcza współdziałanie obydwu pilotów i umożliwia obniżenie masy kabiny w stosunku do układu tandem - część instrumentów jest bowiem wspólna i nie wymaga powielenia dla drugiego członka załogi. Należy jednak podkreślić, że jest to rozwiązanie niestandardowe dla śmigłowców bojowych, a armia rosyjska miała do niego kilka zastrzeżeń. Główną jego wadą jest fakt, że w przypadku rozerwania w kabinie pocisku rażona jest cała załoga śmigłowca.

Ewenementem konstrukcyjnym na skalę światową jest zastosowanie na śmigłowcach rodziny Ka-50/52 foteli wyrzucanych. Jest to model K-37-800 klasy zero-zero, zaprojektowany i produkowany w zakładzie Zwiezda, który od lat dostarcza wysokiej klasy fotele dla rosyjskich myśliwców Su oraz MiG. Wystrzelenie pilotów możliwe jest dzięki systemowi uprzedniego odstrzeliwania łopat wirników, a fotele wykonane są z odpornych na ostrzał materiałów kompozytowych, podobnie zresztą jak łopaty i część kadłuba śmigłowca.

Napęd helikoptera zapewniają dwa silniki turbowałowe Klimow TW7-117WK o mocy 1640 kW każdy, a więc te same, które napędzają model jednomiejscowy. Przy wzroście masy własnej śmigłowca powoduje to spadek osiągów: pułap zawisu zmniejszył się do z 4000 do 3600 m, a prędkość wznoszenia na wysokości 2500 m wynosi 8 m/s (w stosunku do 10 m/s na Ka-50). Nadal jednak, dzięki zastosowaniu układu dwuwirnikowego, śmigłowiec może pochwalić się prędkością lotu poziomego przewyższającą osiągi śmigłowców o układzie klasycznym (w tym AH-64 Apache). Przy projektowaniu usytuowania zespołu napędowego konstruktorzy położyli nacisk na jego niezawodność i odporność na uszkodzenia. Silniki umieszczone są po bokach kadłuba tak, że tylko jeden z nich może ulec zniszczeniu od pojedynczego trafienia. Układ wydechu wyposażony jest w znane z Mi-24 osłony EWU, powodujące przyspieszone mieszanie gazów wylotowych z powietrzem i kierowanie ich w strumień zaśmigłowy wirnika, co utrudnia naprowadzanie pocisków termolokacyjnych. Układ przeniesienia napędu śmigłowca, jako element konstrukcji wrażliwy na ostrzał, zajmuje relatywnie niewielką przestrzeń sekcji dachowej pomiędzy silnikami i przytwierdzony jest do płyty ze stali żarowytrzymałej.

W konstrukcji Ka-52 zastosowano elementy opływowego kadłuba nośnego o przekroju prostokątnym, z dużym statecznikiem pionowym w postaci pojedynczej płetwy oraz skrzydłami z węzłami podwieszeń. Statecznik poziomy umieszczony został mniej więcej w połowie grubej belki ogonowej, która stopniowo zwęża się do płetwy ogonowej. Rozwiązanie takie przeciwdziała interferencji aerodynamicznej wirników nośnych i statecznika. Ma to duże znaczenie na śmigłowcu wysokomanewrowym - oprócz sterowania skokiem okresowym oraz różnicowym skokiem ogólnym wirników konstrukcja Kamowa jest bowiem wyposażona w stateczniki z powierzchniami sterowymi. Należy podkreślić, że układ dwóch wirników Kamowa wymaga dużej pionowej powierzchni ustateczniającej, dlatego też statecznik poziomy zbudowany jest w układzie H (z zakończeniami w postaci pionowych płyt) relatywnie blisko środka masy całej maszyny. Umożliwia to kontynuowanie lotu po odstrzeleniu statecznika pionowego, choć z dużymi utrudnieniami w sterowaniu.

Ka-52 wyposażony jest w podwozie w układzie trójpodporowym z podwójnym kołem przednim oraz pojedynczymi kołami głównymi. Podwozie główne chowane jest w locie w całości do niezakrywanych wnęk kadłubowych; koło przednie chowane jest do połowy, bez owiewki.

Ka-52 na pokazach lotniczych MAKS 2005

Uzbrojenie i systemy awioniczne[edytuj | edytuj kod]

Ka-52 wyposażony jest w najbardziej wyrafinowane systemy uzbrojenia spośród całej rodziny śmigłowców Hokum. Podstawową bronią przeciwczołgową jest rakieta AT-12 Wichr z systemem celowniczym I-251W Szkwał. Pozwala ona skutecznie namierzać i atakować cele z odległości od 5 do 12 km, czyli z docelowego obszaru działania Ka-52 (system Szkwał umożliwia wykrycie czołgu odległego o maksymalnie 10 km, skuteczny zasięg rakiety Wichr wynosi 12 km). Taktyka działania Aligatora zakłada, że nie będzie on operował w promieniu poniżej 5 km od celu, czyli w strefie silnej obrony przeciwlotniczej. To zadanie należeć ma do Ka-50, podczas gdy Ka-52 ma prowadzić rozpoznanie, wskazywać i niszczyć cele z większej odległości.

System aktywnego rozpoznania śmigłowca składa się z radaru dopplerowskiego Miecz-U konstrukcji rosyjskiego Fazotronu oraz stacji optoelektronicznej Samszyt, produkowanej przez UOMZ Jekaterynburg. Miecz-U instalowany na Ka-52 jest rozwinięciem radaru Miecz z Ka-50. Posiada on nie tylko centymetrowy moduł obserwacji przestrzeni powietrznej, ale również radar milimetrowy, służący do obserwacji powierzchni ziemi. Lokator Samszyt jest zbliżony budową do stacji optoelektronicznej KOŁS znanej z MiGa-29: ma formę ruchomej kuli ze stabilizowaną żyroskopowo platformą, na której znaduje się ciepłonamiernik, dalmierz laserowy i laserowy kanał naprowadzania pocisków Wichr.

Awionika układów obronnych zintegrowana jest w systemie Płatan, który instalowany jest również w ramach modernizacji na Ka-50. Łączy on trzy stacje ostrzegawcze, wykrywające opromieniowanie śmigłowca wiązką radarową (L150 Pastel), laserową (L140 Otklik) oraz w podczerwieni (L136 Mak). Spośród systemów aktywnych zintegrowano w Płatanie stacje zakłóceń w podczerwieni oraz zakłóceń radioelektronicznych, a także wyrzutnie pułapek termicznych i radiolokacyjnych UW-26.

Stałym uzbrojeniem śmigłowca jest 30-milimetrowe działko Szipunow 2A42, jedno z najcelniejszych, ale również najcięższych w swojej klasie. Konstruktorzy umieścili je we wnęce na sterburcie, w środku ciężkości kadłuba. Z powodu takiego umiejscowienia działko nie mogło byc jednak obrotowe, co wydawało się być sporym minusem w stosunku do konkurencyjnych Mi-28 i AH-64. Bardzo dobra manewrowość śmigłowca rozwiązała jednak problem, a odpowiednikiem automatycznego namierzania celu z Mi-28 jest system pilotujący śmigłowiec tak, by cel pozostawał w celowniku działka. Pilot może wówczas wykonywać manewry okrążające.

Taktyka użycia Aligatora przewiduje angażowanie się tych śmigłowców w walki powietrzne z innymi śmigłowcami lub samolotami szturmowymi, zwłaszcza w obronie grupy atakujących Ka-50. Do tych celów helikopter może być uzbrojony w kierowane pociski rakietowe krótkiego zasięgu R-73 lub R-74EM (w kodzie NATO AA-11 Archer), a także Igła-B (modyfikacja powietrze-powietrze pocisku 9K38). Ka-52 posiada cztery zewnętrzne węzły podwieszeń podskrzydłowych, pod którymi może również przenosić dodatkowe działka i/lub zasobniki z pociskami niekierowanymi oraz konwencjonalne bomby burzące i kasetowe.

Użycie i przyszłość śmigłowca[edytuj | edytuj kod]

Pomimo licznych przeszkód natury finansowej, jakie stanęły na drodze projektu Ka-52 w latach 90. XX wieku zapoczątkowana niedawno produkcja seryjna oznacza, że z całą pewnością nie podzieli on losów wielu innych interesujących rosyjskich i radzieckich konstrukcji, które nie wyszły poza stadium prototypu. Przed rokiem 2008 przesłanek do optymizmu dotyczącego produkcji Aligatora było niewiele: próby śmigłowca przedłużały się, nie wziął on udziału w żadnym konflikcie czeczeńskim. Podczas, gdy w grudniu 2000 roku pierwszych kilka Ka-50 zostało przebazowanych na lotnisko w Groznym w ramach grupy bojowej BUG (Боевая Ударная Группа) śmigłowcem pełniącym dla nich funkcje rozpoznawcze był zmodernizowany Ka-29. Narzucało się pytanie, czy Ka-52 będzie Rosjanom potrzebny, zwłaszcza że w produkcji był już nowy helikopter Ka-60, którego wersja Ka-60R z radarem Miecz i stacją optoelektroniczną Samszyt mogłaby z powodzeniem wykonywać funkcje, jakie w armii amerykańskiej pełni wspomniany wcześniej OH-58 Kiowa.

Ka-52, jako śmigłowiec bardzo podobny do Ka-50, nie wymagał jednak dużych nakładów technologicznych do uruchomienia jego produkcji, co prawdopodobnie uratowało jego projekt. Ciekawostką jest, że ta cecha miała być ewentualnym ratunkiem całego projektu Ka-50: pomimo że Akuła wygrywała w testach porównanwczych w latach 80. na kolejnych etapach konkursu z konkurencyjnym Mi-28, dowództwo armijne nie chciało odrzucić projektu OKB Mila, którego dodatkowym argumentem było duże doświadczenie w projektowaniu śmigłowców bojowych. Bardzo prawdopodobne jest, że 'kamowcy' upatrywali w Ka-52 szansę na uniknięcie skasowania projektu, któremu poświęcili lata pracy. Ostatecznie okazało się, że na uzbrojenie przyjęte zostały wszystkie trzy śmigłowce.

Na początku listopada 2008 roku pojawiła się zaskakująca wiadomość na temat planów eksportu przez Rosję śmigłowców Ka-52 Aligator w relatywnie dużej liczbie 10-15 sztuk rocznie. Wiadomość tę potwierdził główny konstruktor biura Kamowa Siergiej Michiejew. Nazwy kontrahentów, ani wartości kontraktów nie zostały ujawnione, wiadomo jednak, że ruszyła już produkcja tych śmigłowców w zakładach Progress w pobliżu Władywostoku. Dotychczas próby eksportu helikopterów rodziny Ka-50 ograniczały się do Turcji (dla której skonstruowany został we współpracy z izraelską firmą Israel Aircraft Industries Lahav Division odrębny wariant Ka-50-2 Erdogan z dwoma miejscami w układzie tandem) oraz Korei Południowej (wersja Ka-52K).

Katastrofy śmigłowca[edytuj | edytuj kod]

W dniu 12.03.2012 w obwodzie twerskim około 230 km na północny zachód od Moskwy rozbił się Ka-52 z ośrodka w Torżku (jednostka 62632-D), zginęli obaj członkowie załogi.

29 października 2013 roku na przedmieściach Moskwy rozbił się Ka-52[1]. Dwaj piloci pozostali w maszynie w momencie uderzenia o ziemię, w stanie ciężkim trafili do szpitala[2].

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]