Kacap (określenie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Kacap[a] (z ukr. кацап) – nacechowana negatywnie albo humorystyczna nazwa Rosjanina w języku polskim i innych językach środkowej i wschodniej Europy. W XIX wieku nazywano tak rosyjskich chłopów bez- lub małorolnych. Etymologia tego słowa nie jest do końca jasna. Prawdopodobnie zapożyczone zostało do polszczyzny z języka ukraińskiego.

Jednym z wytłumaczeń genezy tego słowa może być określenie, jakim Ukraińcy obdarzali mieszkańców Wielkiego Księstwa Moskiewskiego. Słowo kacap miało być złączeniem rosyjskiego как i ukraińskiego цап (jak kozioł), oznaczających kozie brody bojarów moskiewskich i innych ludzi z Księstwa Moskiewskiego, którzy zgodnie ze starymi kanonami bizantyjskimi mieli nosić kozie brody (stary obrządek).

Wedle ukraińskich naukowców, akademika D. Jawornyckego oraz profesora E. Onackego słowo «kacap» - pochodzi z języków tureckich. W języku arabskim słowo «kasab» (qaşşăb) oznacza «rzeźnika», «ten, kto zabija bydło». Ukraińscy naukowcy zwracają również uwagę na następujące wyrażenia w tureckich językach: «adam kassaby» oznacza «zły człowiek», «despota», wyrażenie «kassap odlu» - «hochsztapler»; w języku karaimskim «kassapczy» oznacza «oprawca»; «hassap» w języku krymskich Tatarów oznacza «rzeźnik», «hycel» itp.

W jednej z wersji, nazwa «rzeźnik» utrwaliła się po zdobyciu tatarskiego Kazania. Tatarom (mieszkańcom Kazania - stolicy współczesnego Tatarstanu) obiecano, że jeżeli oddadzą miasto bez walki, zostanie im wszystkim darowane życie. Jednak, gdy Tatarzy oddali broń i otworzyli bramę, wojska Iwana IV Groźnego zmasakrowały prawie całe miasto.

W gwarze lwowskiej słowo kacap oznacza głupca. Na Podlasiu nazwa funkcjonuje jako negatywne określenie osoby wyznania prawosławnego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. W wypadku deprecjonujących, lekceważących lub żartobliwych nazw członków narodowości [...] poleca się pisownię małą literą, choć rozpowszechniony zwyczaj pozwala pisać je wielkąNazwy członków narodów, ras i szczepów