Kaiserpfalz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy ogólnej nazwy zamków i pałaców w Świetym Cesarstwie Rzymskim. Zobacz też: gmina Kaiserpfalz.
Kaiserpfalz w Goslarze

Kaiserpfalz lub Königspfalz (z niem. Pałac cesarski) – ogólna nazwa dla wszystkich zamków i pałaców (oraz wczesnośredniowiecznych palatiów) w Świętym Cesarstwie Rzymskim, które spełniały rolę siedziby i miejsca wykonywania władzy cesarza. Siedziby te miały za zadanie utrzymywać ekonomicznie cesarza i jego orszak, w czasie jego pobytu w danym miejscu. Zarząd Kaiserpfalzami sprawowali palatyni.

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Kaiserpfalz jest słowem niemieckim, które składa się z dwóch innych: Kaiser oznaczającego cesarz i Pfalz czyli pałac. Obydwa słowa z kolei wywodzą się z łaciny, odpowiednio: caesar i palatium. Pierwotnie jednak słowo Pfalz miało nieco inne znaczenie niż obecnie: nie oznaczało miejsca stałego zamieszkania władcy, a jedynie czasowe (najczęściej rezydowano w nim krócej niż rok) − było więc wiele Kaiserpfalzów. Oprócz tego, w średniowieczu do zostania cesarzem wymagane było uzyskanie namaszczenia od papieża. Do tego czasu − jeżeli w ogóle – władca dysponował jedynie tytułem króla niemieckiego, ale jednocześnie mógł korzystać z cesarskich pałaców, stąd alternatywna nazwa – Königspfalz (pałac królewski).

Plan i znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Niemal każdy Kaiserpfalz był kompleksem architektonicznym, który składał się z przynajmniej trzech głównych części: właściwego pałacu (lub analogicznej budowli), kaplicy pałacowej i gospodarstwa rolno-hodowlanego (wraz z siedzibami służby, chłopów, itp). Część z siedzib cesarskich znajdowała się w dużych miastach miastach (np. w Akwizgranie, Magdeburgu, czy Frankfurcie nad Menem), były więc pozbawione gospodarstw. Bardzo często wznoszono je też w pobliżu stolic biskupich lub klasztorów.

Rekonstrukcja siedziby cesarskiej w Akwizgranie

Od czasów Merowingów władcy objeżdżali swoje państwo. Miało to znaczenie polityczne (władcy nie mogli pozwolić sobie na zbytnie usamodzielnienie się swoich wasali), administracyjne (rozpatrywanie postulatów poddanych, wydawanie praw i przywilejów) i ekonomiczne (ciężar utrzymania dworu monarchy ponosił każdy region, a nie tylko stolica i okolice). Po wskrzeszeniu Cesarstwa Rzymskiego taką rolę na terenie Rzeszy odgrywały właśnie Kaiserpfalze.

Ranga Kaiserpfalzów[edytuj | edytuj kod]

Każda rezydencja cesarska sama w sobie była ważna, ale wśród wszystkich siedzib władcy do najważniejszych należały te, w których spędzał on zimę[1] oraz te, w których przebywał podczas Wielkanocy[2]. Z tych powodów do ważniejszych zaliczamy m.in. siedziby cesarskie w: Akwizgranie, Goslarze, Wormacji i Merseburgu.

Przypisy

  1. Trudności w komunikacji, spowodowane śniegiem i niską temperaturą zmuszały władców do przezimowania w jednym lub dwóch miejscach podczas całej zimy, więc byli tam dłużej dostępni;
  2. Było to najważniejsze święto.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Binding Günther, Deutsche Königspfalzen, Von Karl dem Großen bis Friedrich II. (765–1240), Darmstadt 1996;
  2. Fenske Lutz, Deutsche Königspfalzen: Beiträge zu ihrer historischen und archäologischen Erforschung, Zentren herrschaftlicher Repräsentation im Hochmittelalter: Geschichte Architektur und Zeremoniell, Göttingen 1963.