Kalendarium historii Szkocji

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Kalendarium historii Szkocji przedstawia najważniejsze wydarzenia związane ze społeczeństwami i ziemiami dzisiejszej Szkocji.

Spis treści:

IIIIIIIVVVIVIIVIIIIXXXIXIIXIIIXIVXVXVIIXVIIIXIXXXXXI

I wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
80 Rzymski namiestnik Brytanii, Juliusz Agrykola, najeżdża na Kaledonię.
ok. 84 Brytowie pod wodzą Calgacusa ponoszą klęskę w bitwie z Rzymianami pod Mons Graupius.

II wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
121129 Klaudiusz Ptolemeusz opisuje w dziele Geographia najwcześniejszą znaną pisemną wzmiankę o ludach zamieszkujących okolice Dublina, nawiązując do osady zwanej Eblana.
142 Ok. 160 km na północ od Muru Hadriana Rzymianie budują wał Antonina.

III wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
296 Pierwsza wzmianka o Piktach w literaturze łacińskiej.

IV wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
360 Pierwszy rzymski opis ludów Irlandii z użyciem nazwy "Szkoci".
368 Piktowie, Szkoci i Sasi napadają na Londyn.
397 Święty Ninian ląduje w zatoce Galloway, gdzie zakłada pierwszy kościół chrześcijański w Whithorn.

V wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
ok. 410 Rzymianie opuszczają Wyspy Brytyjskie.
460-490 Król Artur, domniemany władca Brytów, wiedzie swą armię złożoną z wyborowych wojowników celtyckich do walki z najeźdźcami saskimi. Być może epizod ten wydarzył się sto lat później, a jego bohaterem jest Aidan, namaszczony przez św. Kolumbę na króla Dalriady.

VI wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
501-503 Szkoci z Irlandii zakładają królestwo Dalriada w Argyll, na zachodnim wybrzeżu dzisiejszej Szkocji.
563 Do Argyll przybywa z Irlandii św. Kolumba; w Szkocji powstają pierwsze kościoły i klasztory (na wyspie Iona).
597 Śmierć św. Kolumby.
600 Bitwa pod Catraeth (Catterick, hrabstwo Yorkshire) – 300 wojów z plemienia Gododdin (z okolic dzisiejszego Edynburga) ginie w walce z anglosaskim władcą NortumbriiEthelfrithem. Sam Ethelfrith zginął w 616, w innej bitwie.

VII wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
po 600 Powstaje pierwszy poemat szkocki "Y Gododdin".
ok. 608 Smierć Aidana, króla Dalriady.
685 Bitwa pod Nechtansmere; Piktowie pod wodzą Brude zwyciężają Anglów i ustanawiają południową granicę Szkocji. Król Piktów wyrzeka się kościoła celtyckiego na rzecz kościoła rzymskokatolickiego.

VIII wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
794 Początek inwazji wikingów norweskich.

IX wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
802 Duńscy wikingowie plądrują Ionę.
843 Kenneth MacAlpin jednoczy Szkotów i Piktów pod swoimi rządami. Powstaje Królestwo Alby, zjednoczone państwo Szkotów i Piktów.

X wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
973 Kenneth II pokonuje duńskich najeźdźców w bitwie pod Luncarty koło Perth.

XI wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
1005 W północnowschodniej Szkocji przychodzi na świat Makbet, syn Finnleacha. Tego samego roku ginie Kenneth III, zamordowany przez swego kuzyna Malcolma z Monzievaird, który obejmuje tron Alby jako Malcolm II.
1018 Malcolm II pokonuje wojowników z Nortumbii w bitwie pod Carham.
1020 Finnleach zostaje zamordowany przez innego Malcolma oraz Gillacomgaina. Młody Makbet przysięga zemstę.
1032 Malcolm umiera, a Makbet wraz z sojusznikami osacza Gillacomgain i jego 50 towarzyszy i pali ich żywcem.
1034 Król Malcolm II zostaje zamordowany w Glamis. Na tron wstępuje Duncan I (ten sam, którego opisuje William Szekspir w Makbecie).
1039 Duncan najeżdża nortumbryjskie Durham, ale wyprawa kończy się klęską, a Duncan musi się salwować ucieczką do Szkocji.
1040 Makbet w bitwie pod Elgin zabija Duncana I i przejmuje tron szkocki.
1057 Śmierć Makbeta w bitwie pod Lumpahan.
1058 Po zamordowaniu syna Makbeta, Lulacha, królem zostaje Malcolm III syn Duncana I. Początek anglicyzacji Kościoła i sądu.

XII wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
1107 Szkocja zostaje podzielona między braci zmarłego króla Edgara. Aleksander I obejmuje północną część kraju i tytuł królewski, a Dawid I – południe (Strathclyde, część Lothian, Cumbria) i tytuł earla Cumbrii.
1124 Dawid I zostaje królem Szkotów.
1138 Porażka Dawida I w bitwie przeciw wojskom norweskim w bitwie pod Northhallerton.

XIII wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
1290 Król Anglii Edward I ogłasza się feudalnym suwerenem Szkocji.
1296 Edward I kradnie kamień koronacyjny królów szkockich, tzw. Kamień Przeznaczenia i umieszcza go w Opactwie Westminsterskim.
1297 William Wallace staje na czele buntu. Porażka Anglików w bitwie pod Stirling.

XIV wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
1305 William Wallace zostaje skazany na śmierć za zdradę przez sąd angielski.
1306 Koronacja Roberta I Bruce.
1314 Bitwa pod Bannockburn.
1320 Papież uznaje pełną niepodległość Szkocji.
1371 Umiera Dawid II Bruce, ostatni król z dynastii Bruce. Początek panowania dynastii Stuartów.

XV wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
1406 Podczas podróży do Francji syn Roberta III, książę Jakub został wzięty do niewoli przez Anglików. Regentem został stryj Jakuba – Robert Stewart, pierwszy diuk Albany.
1420 Wykupienie Jakuba przez Szkotów po śmierci Roberta III.
1424 Koronacja Jakuba I.
1437 Zabójstwo Jakuba I Stewarta.

XVII wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
1603 Unia personalna Anglii i Szkocji.
1639-1640 Wojny biskupie.
1660 Restauracja monarchii przez Karola II Stuarta.
1692 Rzeź w Glencoe.

XVIII wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
1707 Podpisanie Aktu Unii, na podstawie którego królestwo łączy się z królestwem Anglii.
1715 Bitwa pod Sheriffmuir.
1746 Bitwa pod Culloden.

XIX wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
1846-1856 Dziesięcioletnia klęska głodu (Highland Potato Famine) spowodowana zarazą ziemniaczaną.
1879 Katastrofa mostu nad Tay.
1885 Szkocja otrzymuje ministerstwo w rządzie Wielkiej Brytanii.

XX wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
1988 Zamach nad Lockerbie.
1997 Referendum autonomiczne; 74% mieszkańców wypowiedziało się za ponownym utworzeniem własnego parlamentu.
1998 Ukonstytuowanie pierwszego nowego Parlamentu Szkockiego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tomasz Kapitaniak: Historia Szkocji. Łódź: Wydawnictwo Ibidem, 2000. ISBN 83-912403-3-9.
  • Stefan Zabieglik: Historia Szkocji. Gdańsk: Wydawnictwo DJ, 2000. ISBN 83-87227-07-2.
  • Norman Davies: Wyspy. Historia. przekład: Elżbieta Tabakowska. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2012. ISBN 978-83-240-2222-9.