Kalendarium historii Szkocji
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Kalendarium historii Szkocji przedstawia najważniejsze wydarzenia związane ze społeczeństwami i ziemiami dzisiejszej Szkocji.
| Spis treści:
I • II • III • IV • V • VI • VII • VIII • IX • X • XI • XII • XIII • XIV • XV • XVII • XVIII • XIX • XX • XXI |
|---|
I wiek [edytuj]
| Rok | Data | Wydarzenie |
|---|---|---|
| 80 | rzymski namiestnik Brytanii, Juliusz Agrykola, najeżdża na Kaledonię | |
| ok. 84 | Brytowie pod wodzą Calgacusa ponoszą klęskę w bitwie z Rzymianami pod Mons Graupius |
II wiek [edytuj]
| Rok | Data | Wydarzenie |
|---|---|---|
| 121–129 | Klaudiusz Ptolemeusz opisuje w dziele Geographia najwcześniejszą znaną pisemną wzmiankę o ludach zamieszkujących okolice Dublina, nawiązując do osady zwanej Eblana | |
| 142 | ok. 160 km na północ od Muru Hadriana Rzymianie budują wał Antonina |
III wiek [edytuj]
| Rok | Data | Wydarzenie |
|---|---|---|
| 296 | pierwsza wzmianka o Piktach w literaturze łacińskiej |
IV wiek [edytuj]
| Rok | Data | Wydarzenie |
|---|---|---|
| 360 | pierwszy rzymski opis ludów Irlandii z użyciem nazwy "Szkoci" | |
| 368 | Piktowie, Szkoci i Sasi napadają na Londyn | |
| 397 | Święty Ninian ląduje w zatoce Galloway, gdzie zakłada pierwszy chrześcijański kościół w Whithorn |
V wiek [edytuj]
| Rok | Data | Wydarzenie |
|---|---|---|
| ok. 410 | Rzymianie opuszczają Wyspy Brytyjskie | |
| 460-490 | Król Artur, domniemany władca Brytów, wiedzie swą armię złożoną z wyborowych wojowników celtyckich do walki z najeźdźcami saskimi. Być może, że epizod ten wydarza się sto lat później, a jego bohaterem jest Aidan, namaszczony przez św. Kolumbę na króla Dalriady |
VI wiek [edytuj]
| Rok | Data | Wydarzenie |
|---|---|---|
| 501-503 | Szkoci z Irlandii zakładają królestwo Dalriada w Argyll, na zachodnim wybrzeżu dzisiejszej Szkocji | |
| 563 | do Argyll przybywa z Irlandii św. Kolumba; w Szkocji powstają pierwsze kościoły i klasztory (na wyspie Iona) | |
| 597 | śmierć św. Kolumby | |
| 600 | bitwa pod Catraeth (Catterick, hrabstwo Yorkshire) – 300 wojów z plemienia Gododdin (z okolic dzisiejszego Edynburga) ginie w walce z anglosaskim władcą Nortumbrii – Ethelfrithem. Sam Ethelfrith zginął w 616, w innej bitwie |
VII wiek [edytuj]
| Rok | Data | Wydarzenie |
|---|---|---|
| po 600 | powstaje pierwszy poemat szkocki "Y Gododdin" | |
| ok. 608 | śmierć Aidana, króla Dalriady | |
| 685 | bitwa pod Nechtansmere; Piktowie pod wodzą Brude zwyciężają Anglów i ustanawiają południową granicę Szkocji. Król Piktów wyrzeka się kościoła celtyckiego na rzecz kościoła rzymskokatolickiego |
VIII wiek [edytuj]
| Rok | Data | Wydarzenie |
|---|---|---|
| 794 | początek inwazji wikingów norweskich |
IX wiek [edytuj]
| Rok | Data | Wydarzenie |
|---|---|---|
| 802 | duńscy wikingowie plądrują Ionę | |
| 843 | Kenneth MacAlpin jednoczy Szkotów i Piktów pod swoimi rządami. Powstaje Królestwo Alby, zjednoczone państwo Szkotów i Piktów |
X wiek [edytuj]
| Rok | Data | Wydarzenie |
|---|---|---|
| 973 | Kenneth II pokonuje duńskich najeźdźców w bitwie pod Luncarty koło Perth |
XI wiek [edytuj]
| Rok | Data | Wydarzenie |
|---|---|---|
| 1005 | z ojca Finnleacha, w północnowschodniej Szkocji przychodzi na świat Makbet. Tego samego roku ginie Kenneth III, zamordowany przez swego kuzyna Malcolma z Monzievaird, który obejmuje tron Alby jako Malcolm II | |
| 1018 | Malcolm II pokonuje wojowników z Nortumbii w bitwie pod Carham | |
| 1020 | Finnleach zostaje zamordowany przez innego Malcolma oraz Gillacomgaina, młody Makbet przysięga zemstę | |
| 1032 | Malcolm umiera, a Makbet wraz z sojusznikami osacza Gillacomgain i jego 50 towarzyszy i pali ich żywcem | |
| 1034 | król Malcolm II zostaje zamordowany w Glamis. Na tron wstępuje Duncan I (ten sam, którego opisuje William Szekspir w Makbecie) | |
| 1039 | Duncan najeżdża nortumbryjskie Durham, ale wyprawa kończy się klęską, a Duncan musi się salwować ucieczką do Szkocji | |
| 1040 | Makbet w bitwie pod Elgin zabija Duncana I i przejmuje tron szkocki | |
| 1057 | śmierć Makbeta w bitwie pod Lumpahan | |
| 1058 | po zamordowaniu syna Makbeta, Lulacha, królem zostaje Malcolm III syn Duncana I. Początek anglicyzacji Kościoła i sądu |
XII wiek [edytuj]
| Rok | Data | Wydarzenie |
|---|---|---|
| 1107 | Szkocja zostaje podzielona między braci zmarłego króla Edgara. Aleksander I obejmuje północną część kraju i tytuł królewski, a Dawid I – południe (Strathclyde, część Lothian, Cumbria) i tytuł earla Cumbrii | |
| 1124 | Dawid I zostaje królem Szkotów | |
| 1138 | porażka Dawida I w bitwie przeciw wojskom norweskim w bitwie pod Northhallerton |
XIII wiek [edytuj]
| Rok | Data | Wydarzenie |
|---|---|---|
| 1290 | król Anglii Edward I ogłasza się feudalnym suwerenem Szkocji | |
| 1296 | Edward I kradnie kamień koronacyjny królów szkockich, tzw. Kamień Przeznaczenia i umieszcza go w Opactwie Westminsterskim | |
| 1297 | William Wallace staje na czele buntu. Porażka Anglików w bitwie pod Stirling |
XIV wiek [edytuj]
| Rok | Data | Wydarzenie |
|---|---|---|
| 1305 | William Wallace zostaje skazany na śmierć za zdradę przez sąd angielski | |
| 1306 | koronacja Roberta I Bruce | |
| 1314 | Bitwa pod Bannockburn | |
| 1320 | papież uznaje pełną niepodległość Szkocji | |
| 1371 | umiera Dawid II Bruce, ostatni król z dynastii Bruce. Początek panowania dynastii Stuartów |
XV wiek [edytuj]
| Rok | Data | Wydarzenie |
|---|---|---|
| 1406 | podczas podróży do Francji syn Roberta III, książę Jakub został wzięty do niewoli przez Anglików. Regentem został stryj Jakuba – Robert Stewart, pierwszy diuk Albany | |
| 1420 | wykupienie Jakuba przez Szkotów po śmierci Roberta III | |
| 1424 | koronacja Jakuba I | |
| 1437 | zabójstwo Jakuba I Stewarta |
XVII wiek [edytuj]
| Rok | Data | Wydarzenie |
|---|---|---|
| 1603 | Unia personalna Anglii i Szkocji | |
| 1639-1640 | wojny biskupie | |
| 1660 | restauracja monarchii przez Karola II Stuarta | |
| 1692 | rzeź w Glencoe |
XVIII wiek [edytuj]
| Rok | Data | Wydarzenie |
|---|---|---|
| 1707 | podpisanie Aktu Unii, na podstawie którego królestwo łączy się z królestwem Anglii | |
| 1715 | bitwa pod Sheriffmuir | |
| 1746 | bitwa pod Culloden |
XIX wiek [edytuj]
| Rok | Data | Wydarzenie |
|---|---|---|
| 1846-1856 | dziesięcioletnia klęska głodu (Highland Potato Famine) spowodowana zarazą ziemniaczaną | |
| 1879 | katastrofa mostu nad Tay | |
| 1885 | Szkocja otrzymuje ministerstwo w rządzie Wielkiej Brytanii |
XX wiek [edytuj]
| Rok | Data | Wydarzenie |
|---|---|---|
| 1988 | zamach nad Lockerbie | |
| 1997 | referendum autonomiczne; 74% mieszkańców wypowiedziało się za ponownym utworzeniem własnego parlamentu | |
| 1998 | ukonstytuowanie pierwszego nowego Szkockiego Parlamentu |
Zobacz też [edytuj]
Bibliografia [edytuj]
- Tomasz Kapitaniak: Historia Szkocji. Łódź: Wydawnictwo Ibidem, 2000. ISBN 83-912403-3-9.
- Stefan Zabieglik: Historia Szkocji. Gdańsk: Wydawnictwo DJ, 2000. ISBN 83-87227-07-2.
- Norman Davies: Wyspy. Historia. przekład: Elżbieta Tabakowska. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2012. ISBN 978-83-240-2222-9.
