Kalendarium historii Szkocji

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Kalendarium historii Szkocji przedstawia najważniejsze wydarzenia związane ze społeczeństwami i ziemiami dzisiejszej Szkocji.

Spis treści:

IIIIIIIVVVIVIIVIIIIXXXIXIIXIIIXIVXVXVIIXVIIIXIXXXXXI

I wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
80 rzymski namiestnik Brytanii, Juliusz Agrykola, najeżdża na Kaledonię
ok. 84 Brytowie pod wodzą Calgacusa ponoszą klęskę w bitwie z Rzymianami pod Mons Graupius

II wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
121129 Klaudiusz Ptolemeusz opisuje w dziele Geographia najwcześniejszą znaną pisemną wzmiankę o ludach zamieszkujących okolice Dublina, nawiązując do osady zwanej Eblana
142 ok. 160 km na północ od Muru Hadriana Rzymianie budują wał Antonina

III wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
296 pierwsza wzmianka o Piktach w literaturze łacińskiej

IV wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
360 pierwszy rzymski opis ludów Irlandii z użyciem nazwy "Szkoci"
368 Piktowie, Szkoci i Sasi napadają na Londyn
397 Święty Ninian ląduje w zatoce Galloway, gdzie zakłada pierwszy chrześcijański kościół w Whithorn

V wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
ok. 410 Rzymianie opuszczają Wyspy Brytyjskie
460-490 Król Artur, domniemany władca Brytów, wiedzie swą armię złożoną z wyborowych wojowników celtyckich do walki z najeźdźcami saskimi. Być może, że epizod ten wydarza się sto lat później, a jego bohaterem jest Aidan, namaszczony przez św. Kolumbę na króla Dalriady

VI wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
501-503 Szkoci z Irlandii zakładają królestwo Dalriada w Argyll, na zachodnim wybrzeżu dzisiejszej Szkocji
563 do Argyll przybywa z Irlandii św. Kolumba; w Szkocji powstają pierwsze kościoły i klasztory (na wyspie Iona)
597 śmierć św. Kolumby
600 bitwa pod Catraeth (Catterick, hrabstwo Yorkshire) – 300 wojów z plemienia Gododdin (z okolic dzisiejszego Edynburga) ginie w walce z anglosaskim władcą NortumbriiEthelfrithem. Sam Ethelfrith zginął w 616, w innej bitwie

VII wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
po 600 powstaje pierwszy poemat szkocki "Y Gododdin"
ok. 608 śmierć Aidana, króla Dalriady
685 bitwa pod Nechtansmere; Piktowie pod wodzą Brude zwyciężają Anglów i ustanawiają południową granicę Szkocji. Król Piktów wyrzeka się kościoła celtyckiego na rzecz kościoła rzymskokatolickiego

VIII wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
794 początek inwazji wikingów norweskich

IX wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
802 duńscy wikingowie plądrują Ionę
843 Kenneth MacAlpin jednoczy Szkotów i Piktów pod swoimi rządami. Powstaje Królestwo Alby, zjednoczone państwo Szkotów i Piktów

X wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
973 Kenneth II pokonuje duńskich najeźdźców w bitwie pod Luncarty koło Perth

XI wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
1005 z ojca Finnleacha, w północnowschodniej Szkocji przychodzi na świat Makbet. Tego samego roku ginie Kenneth III, zamordowany przez swego kuzyna Malcolma z Monzievaird, który obejmuje tron Alby jako Malcolm II
1018 Malcolm II pokonuje wojowników z Nortumbii w bitwie pod Carham
1020 Finnleach zostaje zamordowany przez innego Malcolma oraz Gillacomgaina, młody Makbet przysięga zemstę
1032 Malcolm umiera, a Makbet wraz z sojusznikami osacza Gillacomgain i jego 50 towarzyszy i pali ich żywcem
1034 król Malcolm II zostaje zamordowany w Glamis. Na tron wstępuje Duncan I (ten sam, którego opisuje William Szekspir w Makbecie)
1039 Duncan najeżdża nortumbryjskie Durham, ale wyprawa kończy się klęską, a Duncan musi się salwować ucieczką do Szkocji
1040 Makbet w bitwie pod Elgin zabija Duncana I i przejmuje tron szkocki
1057 śmierć Makbeta w bitwie pod Lumpahan
1058 po zamordowaniu syna Makbeta, Lulacha, królem zostaje Malcolm III syn Duncana I. Początek anglicyzacji Kościoła i sądu

XII wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
1107 Szkocja zostaje podzielona między braci zmarłego króla Edgara. Aleksander I obejmuje północną część kraju i tytuł królewski, a Dawid I – południe (Strathclyde, część Lothian, Cumbria) i tytuł earla Cumbrii
1124 Dawid I zostaje królem Szkotów
1138 porażka Dawida I w bitwie przeciw wojskom norweskim w bitwie pod Northhallerton

XIII wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
1290 król Anglii Edward I ogłasza się feudalnym suwerenem Szkocji
1296 Edward I kradnie kamień koronacyjny królów szkockich, tzw. Kamień Przeznaczenia i umieszcza go w Opactwie Westminsterskim
1297 William Wallace staje na czele buntu. Porażka Anglików w bitwie pod Stirling

XIV wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
1305 William Wallace zostaje skazany na śmierć za zdradę przez sąd angielski
1306 koronacja Roberta I Bruce
1314 Bitwa pod Bannockburn
1320 papież uznaje pełną niepodległość Szkocji
1371 umiera Dawid II Bruce, ostatni król z dynastii Bruce. Początek panowania dynastii Stuartów

XV wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
1406 podczas podróży do Francji syn Roberta III, książę Jakub został wzięty do niewoli przez Anglików. Regentem został stryj Jakuba – Robert Stewart, pierwszy diuk Albany
1420 wykupienie Jakuba przez Szkotów po śmierci Roberta III
1424 koronacja Jakuba I
1437 zabójstwo Jakuba I Stewarta

XVII wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
1603 Unia personalna Anglii i Szkocji
1639-1640 wojny biskupie
1660 restauracja monarchii przez Karola II Stuarta
1692 rzeź w Glencoe

XVIII wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
1707 podpisanie Aktu Unii, na podstawie którego królestwo łączy się z królestwem Anglii
1715 bitwa pod Sheriffmuir
1746 bitwa pod Culloden

XIX wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
1846-1856 dziesięcioletnia klęska głodu (Highland Potato Famine) spowodowana zarazą ziemniaczaną
1879 katastrofa mostu nad Tay
1885 Szkocja otrzymuje ministerstwo w rządzie Wielkiej Brytanii

XX wiek[edytuj | edytuj kod]

Rok Data Wydarzenie
1988 zamach nad Lockerbie
1997 referendum autonomiczne; 74% mieszkańców wypowiedziało się za ponownym utworzeniem własnego parlamentu
1998 ukonstytuowanie pierwszego nowego Szkockiego Parlamentu

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tomasz Kapitaniak: Historia Szkocji. Łódź: Wydawnictwo Ibidem, 2000. ISBN 83-912403-3-9.
  • Stefan Zabieglik: Historia Szkocji. Gdańsk: Wydawnictwo DJ, 2000. ISBN 83-87227-07-2.
  • Norman Davies: Wyspy. Historia. przekład: Elżbieta Tabakowska. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2012. ISBN 978-83-240-2222-9.