Kalendarz z Gezer

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Replika Kalendarza z Gezer w Muzeum Izraela w Jerozolimie
Kalendarz z Gezer jako część pomnika stojącego w starożytnym Gezer w Izraelu

Kalendarz z Gezerwapienna tabliczka odkryta w 1908 roku w trakcie prac archeologicznych na stanowisku kryjącym pozostałości starożytnego miasta Gezer w Izraelu. Na tabliczce tej, datowanej na X wiek p.n.e., umieszczona jest protohebrajska inskrypcja wyliczająca miesiące kalendarza rolniczego. Tekst ten uważany jest przez wielu badaczy za najstarszy znany przykład użycia języka hebrajskiego w piśmie. Inni badacze biorą pod uwagę inne języki, w tym kananejski (E.Y. Kutcher)[1] i fenicki (Dennis Pardee) na podstawie analizy językowej[1][2][3][4][5].

Odkrycie[edytuj | edytuj kod]

Tabliczka odnaleziona została w 1908 roku w starożytnym Gezer (obecne Tel el-Jazari w Izraelu) przez archeologa R.A.S. Macalistera prowadzącego tam wykopaliska z ramienia Palestine Exploration Fund[6]. Zabytek ten, wykonany z wapienia, ma 11,1 cm wysokości i 7,2 cm szerokości[6]. Z powodu dość prymitywnych metod użytych przez Macalistera przy badaniu stratygrafii stanowiska dokładne datowanie tabliczki nie jest możliwe, ale większość uczonych przyjmuje, iż powstać ona musiała w X wieku p.n.e.[7] Obecnie tabliczka znajduje się w zbiorach Muzeum Archeologicznego w Stambule pod numerem inwentarzowym 2089 T[6].

Inskrypcja[edytuj | edytuj kod]

Na tabliczce znajduje się protohebrajska inskrypcja uważana za najstarszy istniejący przykład użycia języka hebrajskiego[6]. Tekst ten wylicza kolejno miesiące kalendarza rolniczego:

"Dwa miesiące zbiorów. Dwa miesiące siania. Dwa miesiące późnego siania.
Miesiąc wyrywania lnu.
Miesiąc zbioru jęczmienia,
Miesiąc, kiedy wszystko [inne] jest zbierane.
Dwa miesiące przycinania [winorośli].
Miesiąc letnich owoców."[6]

Tekst podpisany jest z boku, na marginesie, imieniem Abija, będącym skróconą formą biblijnego imienia Abijah. Imię to wskazuje, iż autor tekstu był Izraelitą[6].

Z powodu niestarannego wykonania inskrypcja uważana jest za dzieło ucznia uczącego się pisać[7]. Inni uczeni widzą w niej rodzaj rytmicznej wyliczanki mającej ułatwić zapamiętanie kolejnych miesięcy[7]. Jeszcze inni badacze uważają, iż takie tabliczki umieszczano w lokalnych sanktuariach, a znajdujące się na nich inskrypcje miały być rodzajem modlitwy do Jahwe o pomyślne żniwa[7].

Kalendarz z Gezer nie zaczyna się późną zimą lub wiosną, wraz z tradycyjnym początkiem cyklu rolniczego, ale jesienią, kiedy to zaczynał się nowy rok w starożytnym Izraelu[8].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Mark S. Smith: The early history of God: Yahweh and the other deities in ancient Israel. Wm. B. Eerdmans Publishing, 2002, s. 20. ISBN 9780802839725. [dostęp 15 marca 2013]. (ang.)
  2. Adam L Bean: The Calendar Tablet from Gezer (ang.). Emmanual School of Religion. [dostęp 15 marca 2013].
  3. Hershel Shanks. Is it “Tenable”?. „Biblical Archaeology Review” (ang.). [dostęp 15 marca 2013]. 
  4. Francis I. Andersen, A. Dean Forbes: Spelling in the Hebrew Bible: Dahood memorial lecture. s. 56. ISBN 9788876533426. (ang.)
  5. Dennis Pardee: A Brief Case for the Language of the ‘Gezer Calendar’ as Phoenician. red. Robert D. Holmstedt i Aaron Schade. Winona Lake, s. 43. (ang.)
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 Clyde E. Fant, Mitchell G. Reddish, Lost Treasures..., s. 95.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 Clyde E. Fant, Mitchell G. Reddish, Lost Treasures..., s. 96.
  8. Clyde E. Fant, Mitchell G. Reddish, Lost Treasures..., s. 97.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Clyde E. Fant, Mitchell G. Reddish, Lost Treasures of the Bible, Wm. B. Eerdmans Publishing Co., Grand Rapids/Cambridge 2008.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]