Kalinowa (powiat sieradzki)

Kalinowa
pierwowzór "Strasznego dworu"
Państwo	Polska
Województwo	łódzkie
Powiat	sieradzki
Gmina	Błaszki
Strefa numeracyjna	(+48) 43
Kod pocztowy	98-235 poczta: Błaszki
Tablice rejestracyjne	ESI
Położenie na mapie Polski Kalinowa
51°41′30″N 18°28′58″E
Multimedia w Wikimedia Commons

Kalinowa – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie sieradzkim, w gminie Błaszki, w odległości 5 km od miasta Błaszki.

Do 1870 istniała gmina Kalinowa. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa sieradzkiego.

Historia i zabytki

Pierwsza wzmianka o wsi pojawia się w źródłach pisanych w 1370, kiedy pojawia się Arkembold heres de Kalinowa. Gniazdo rodu Zarembów, z którego wywodziło się wielu wojewodów sieradzkich i kaliskich oraz kasztelanów sieradzkich, starostów wieluńskich i grabowskich. Byli oni właścicielami dużego majątku z centrum w Kalinowej, w skład którego wchodziło 15 wsi w Sieradzkiem, a także dobra w województwie kaliskim.

Na pocz. XVII w. Kalinowa stała się własnością Wojciecha Jana Łubieńskiego (zm. 1653 r.), który najprawdopodobniej wybudował tu przed 1652 r. barokowy dwór. Jest to budowla piętrowa, z niskim parterem, szkarpami w narożach, ryzalitem i arkadowym podcieniem od frontu. Łubieńscy byli w Kalinowej do końca XVIII w., a ostatnim jej właścicielem z tego rodu był Feliks Łubieński (1758-1848), który przebywał tu do 1797 r. tj. do czasu, gdy zmienił te dobra na posiadłość w Guzowie. Marian Brandys w "Końcu świata szwoleżerów" uczynił Feliksa Łubieńskiego antenatem tego rodu dlatego, iż wiedzę o Łubieńskich czerpał, jak sam pisze, z "Pamiętnika rodziny Łubieńskich" i z zachowanej korespondencji syna Feliksa - gen. Tomasza Łubieńskiego. W obu tych źródłach nie doszukał się dowodów na sieradzkie pochodzenie rodu Łubieńskich. W Kalinowej urodził się Władysław Aleksander Łubieński, prymas Polski, który koronował na króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.

W 1916 r. ówcześni właściciele Kalinowej - Murzynowscy poddali dwór gruntownemu remontowi i znacznej przebudowie.

W latach 1949-1960 była we dworze szkoła, potem Stacja Hodowli Roślin, działalność Spółki oparta była na produkcji rolnej (roślinnej i zwierzęcej) na obszarze 556,4 ha obejmującym gospodarstwa Kalinowa i Kobylniki, w tym 526,7 ha stanowią grunty dzierżawione od Agencji Nieruchomości Rolnych (była Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa) dzierżawa gruntów została zawarta w dniu 1 lipca 1993 r. na okres 10 lat, następnie przedłużona została aneksem z dnia 14 stycznia 2003 r. do dnia 15 lipca 2023 r. Pozostałe grunty rolne tj. 29,7 ha stanowią własność Spółki. W 2010 pakiet udziałów sprzedano za cenę 8.728.500,00 zł spółce AGROSAD. W czasie remontu dworu w 1960 r. zniszczono dębowe schody, prowadzące na piętro z dolnego holu. W piwnicy zachowano zabytkowe sklepienia. Budowla jest otoczona fosą. Za dworem zaniedbany park, niegdyś w stylu angielskim, w nim staw z wyspą kryjącej relikty dawnej fortalicji rycerskiej Zarembów, funkcjonującej zapewne od XV w. do czasu wzniesienia siedziby murowanej. Dwór w Kalinowej uważany jest za pierwowzór "strasznego dworu" z opery Stanisława Moniuszki.

Ponadto we wsi znajduje się gotycki kościół św. Marii Magdaleny, ufundowany przez Jana Zarembę, z 1465-1468 r, gruntownie odrestaurowany na początku XIX wieku. Jest to budowla oszkarpowana, jednonawowa, budowana z cegły o układzie polskim. Zachowane są 4 portale i dwa gotyckie okna. Ołtarz główny w stylu rokoko, ołtarze boczne - klasycystyczne z XIX w. W ścianie południowej wiele półokrągłych wgłębień - śladów po nieceniu ognia przy użyciu świdra ogniowego. W archiwum księgi metrykalne od 1826 r. Na cmentarzu grobowce Murzynowskich, właścicieli Kalinowej i Laudowiczów, właścicieli Tuwalczewa. Skromna tablica upamiętnia ppor. rez. kaw. Wacława Laudowicza, zamordowanego w Katyniu.

Według rejestru zabytków KOBiDZ na listę zabytków wpisane są obiekty:

• kościół parafialny pw. św. Marii Magdaleny, 1465, nr rej.: kl.IV-73-81/54 z 6.06.1954
• zespół dworski, 1 poł. XIX w., 1916, nr rej.: kl.IV-73/100/54 z 12.06.1954:
  • dwór
  • park, nr rej.: 377 z 31.12.1990

Zobacz też

• Kalinowa

Linki zewnętrzne

• Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
• Kalinowa nasza mała Ojczyzna
• Dwór w Kalinowej