Kalinowszczyzna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Lublina Kalinowszczyzna
dzielnica Lublina
Lublin, Poland. "Perły Kaliny" apartment blocks under construction 01.jpg
Inwestycja „Perły Kaliny” przy ul. Lwowskiej. W tle osiedle Czechów.
Miasto Lublin
Status dzielnica
W granicach Lublina 1792
Tablice rejestracyjne LU
Położenie na planie Lublina
Położenie na planie Lublina
Położenie na mapie Lublina
Mapa lokalizacyjna Lublina
Kalinowszczyzna
Kalinowszczyzna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kalinowszczyzna
Kalinowszczyzna
Ziemia 51°15′12,8160″N 22°35′11,9040″E/51,253560 22,586640Na mapach: 51°15′12,8160″N 22°35′11,9040″E/51,253560 22,586640
Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Kalinowszczyznadzielnica mieszkaniowa w Lublinie, położona w północno-wschodniej części miasta, którą tworzą cztery osiedla: Osiedle XXX-lecia, Osiedle Niepodległości, Osiedle 40-lecia i Osiedle Kolejarz. Składa się z rejonu ul. Kalinowszczyzna na południu, który charakteryzuje się podmiejską, a miejscami wiejską zabudową z lokalnego kamienia wapiennego oraz z wielkopłytowego osiedla mieszkaniowego na północy, powstałego w latach 70. XX wieku.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kościół św. Agnieszki, widok przedwojenny.
Grodzisko i kościół pofranciszkański, 1964 r.

Do pierwszej połowy XVIII wieku Kalinowszczyzna funkcjonowała jako Przedmieście Lwowskie, które powstało przy trakcie Ruskim, który pierwotnie przebiegał po pagórkowatym terenie. Dopiero w latach 70. XX wieku przekopano przez Kalinowszczyznę wąwóz i "wyszosowano" go, nadając obecny kształt ulicy. Całe przedmieście, które aktualną nazwę zawdzięcza rodowi Kalinowskich, stanowiło do końca XVIII wieku miejsce, gdzie znajdowały się jurydyki szlacheckie i duchowne. Do początków XIX wieku Kalinowszczyzna funkcjonowała w zasadzie jako samodzielne miasteczko, zawdzięczające swój dobrobyt położeniu przy trakcie prowadzącym do Lwowa. Tu też znajdowała się rogatka lwowska.

O samodzielności tej świadczy istnienie tu do dzisiaj Słomianego Rynku, na którym odbywały się lokalne targi. W XVII wieku funkcjonowała tutaj także gmina żydowska, będąca przykahałkiem lubelskiego kahału. Już pod koniec XVII wieku miejscowi Żydzi wybudowali na wysokości dzisiejszego wiaduktu przy Trasie W-Z murowaną synagogę, której budynek został ostatecznie spalony w 1944 roku. Przy trakcie Ruskim rozlokowały się także w XVII wieku klasztory franciszkanów (obecnie kościół salezjanów) oraz augustianów (kościół św. Agnieszki). Od 1538 roku, na miejscu, gdzie obecnie znajduje się młyn Krauzego funkcjonowała papiernia. Istniała ona jeszcze w XVII wieku.

W ciągu wielu wieków przedmieście, nazywane również przez miejscowych Żydów Wolą, rozrastało się zajmując malownicze wzgórza i wąwozy. Najbardziej interesującym ze wzgórz Kalinowszczyzny jest oczywiście Grodzisko, czyli Stary Cmentarz żydowski, istniejący tutaj od początków XVI wieku. Zachowane na nim nagrobki z tego okresu świadczą, że jest to najstarszy tego typu obiekt zachowany na ziemiach polskich, do dzisiaj będący największą atrakcją turystyczną i religijną dla przybywających do Lublina cudzoziemców, niekoniecznie tylko Żydów, natomiast przez samych lublinian wydaje się być zapomniany.

Historia nie oszczędzała Kalinowszczyzny. W 1655 roku zniszczyły ją całkowicie wojska kozacko-rosyjskie. Splądrowane zostały wtedy także miejscowe klasztory. W 1831 roku większa jej część spłonęła na skutek nieostrożności wojsk rosyjskich. Nic więc dziwnego, że tak doświadczani jej mieszkańcy - Polacy i Żydzi, nie mogli skutecznie pomnażać swojego majątku. Naturalną konkurencję stanowił również Lublin, mimo że targi na Słomianym Rynku odbywały się jeszcze w okresie międzywojennym. Nie powstały tu również wybitne zabytki architektury. Kalinowszczyzna od drewnianej zabudowy z początku XIX wieku przeszła do małomiasteczkowej architektury, która nadała jej swoisty smaczek niezamożnego przedmieścia, położonego w malowniczym miejscu. Nieliczne obiekty o dość cennej lokalnej wartości coraz bardziej niszczeją lub zanikają w tle powstałego w latach 60. betonowego blokowiska, zacierającego dawny koloryt tej dzielnicy.

Jeszcze w XIX wieku Kalinowszczyzna nabrała charakteru dzielnicy robotniczo-handlowej. Wybudowano tu garbarnie, z których przetrwała jedna, założona przez Pejsacha Brykmana, w której dla zatrudnionych Żydów właściciel ufundował nawet dom modlitwy. Oprócz niej istniały również garbarnie Lejzora Lidzkiego i Szmula Ajchenbauma. Na miejscu dawnej Papierni powstał istniejący do dzisiaj młyn Krauzego. Na fabrykę sukna w XIX wieku przerobiony został obecny kościół salezjanów.

Osiedla[edytuj | edytuj kod]

Osiedle XXX-lecia[edytuj | edytuj kod]

Osiedle XXX-lecia – bloki przy ul. Rückemana.
Mini stadion piłkarski w wąwozie.

W latach 1969-1975 powstawało drugie osiedle spółdzielni RSM Motor - XXX-lecia (PRL). Zostało ono umiejętnie wkomponowane w krajobraz Kalinowszczyzny, a zaprojektowali je architekci Rita i Tadeusz Nowakowscy. W tym czasie wybudowano 19 budynków (w latach 1990-1991 dołączyły do nich jeszcze dwa). W sumie w 21 blokach, o łącznej powierzchni 78.430 m², zamieszkało około 5.000 osób w 1.706 mieszkaniach.

W wąwozie przy osiedlu powstał w latach 2010-2011 mini stadion piłkarski, z którego korzysta lokalny zespół piłkarski MKS „Kalina” Lublin.

Osiedle Niepodległości[edytuj | edytuj kod]

W 1972 roku rozpoczęto budowę Osiedla "Niepodległości" według projektu Rity i Tadeusza Nowakowskich. Kompozycja 30 budynków - 15 wieżowców i 15 bloków pięciokondygnacyjnych wkomponowana została w naturalną rzeźbę terenu. Jest to największe osiedle Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej "MOTOR". Zamieszkuje go 6,5 tys. osób w 2.318 lokalach mieszkalnych, o łącznej powierzchni 104.746 m².

Inne informacje[edytuj | edytuj kod]

Zbór Kościoła Zielonoświątkowego „Oaza”.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]