Kalisz
Z Wikipedii
.svg&filetimestamp=20081230001247){kind=small}
Kalisz (łac. Calisia, jid. קאַליש, lit. Kališas, łot. Kališa, niem. Kalisch, ros. Калишъ) – jedno z najstarszych miast w Polsce, znajduje się na Wysoczyźnie Kaliskiej, nad Prosną, historyczna stolica Wielkopolski Wschodniej, stolica diecezji kaliskiej; drugi co do wielkości ośrodek województwa wielkopolskiego, powiat grodzki, siedziba powiatu ziemskiego; w latach 1975–1998 stolica województwa kaliskiego. Do 1936 siedziba gminy Kalisz, a 1936-1954 gminy Podgrodzie Kaliskie.
Zespół miejski Kalisza jest jednym z dwóch najsilniej zurbanizowanych obszarów województwa wielkopolskiego.
Kalisz jest głównym ośrodkiem Kalisko-Ostrowskiego Okręgu Przemysłowego, ważnym ośrodkiem produkcji maszyn i silników lotniczych (Pratt & Whitney, WSK PZL-Kalisz), koronek i firan (Wistil, Haft), koncentratów spożywczych (Winiary), przemysłu włókienniczego (Runotex, Polo), odzieżowego (Big Star) i spożywczego (Kaliszanka, Hellena).
Drugi w województwie ośrodek kulturalny (filharmonia, teatry, muzea, liczne galerie i festiwale). Dobrze rozwinięty rynek medialny (liczne gazety lokalne, radio, telewizja).
W Kaliszu urodził się prezydent II Rzeczypospolitej, Stanisław Wojciechowski.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Liczne odkrycia rzymskich importów wskazują na to, że okolice Kalisza były ważnym ośrodkiem na trasie szlaku bursztynowego. To oraz podobieństwo średniowiecznej nazwy Kalisza do antycznej Kalisii/Calisii wzmiankowanej w II wieku n.e. przez Ptolemeusza z Aleksandrii było powodem ich utożsamiania przez niektórych historyków (cześć umiejscawia Calisię na terenie dzisiejszej Słowacji).
Osada kasztelańska z grodem od IX w. Nazwa pochodzi od archaizmu kał oznaczającego bagno, mokradło. Ze względu na liczne znaleziska wskazujące na obecność Celtów w okolicy Kalisza[4] istnieje również możliwość, że nazwa pochodzi od celtyckiego słowa cal, oznaczającego strumień lub rzekę. Prawa miejskie na bazie prawa magdeburskiego Kalisz otrzymał powtórnie w roku 1257[1]. W czasie rozbicia dzielnicowego (XIII w.) stolica osobnego księstwa. W czasach nowożytnych siedziba wojewody, ośrodek sukiennictwa i stolarstwa, w XIX wieku ważny ośrodek kalisko-mazowieckiego okręgu przemysłowego. Ośrodek naukowy i religijny, po opuszczeniu habsburskich Czech w pobliżu osiedliły się wspólnoty braci czeskich. Od 1800 r. nieprzerwanie działa teatr założony przez Wojciecha Bogusławskiego. W początkach XIX w. siedziba stronnictwa politycznego Kaliszan dążącego do reform gospodarczych.
W roku 1813, 13 lutego, doszło do bitwy pod Kaliszem, w której oddziały saskie korpusu Rayniera zostają rozbite przez rosyjski korpus Witzingerodego, który zajmuje Kalisz.
Kalisz był miastem wielonarodowościowym. W 1860 liczył 12 835 mieszkańców, w tym 47% Polaków, 34% Żydów i 19% Niemców[5].
W latach 1900–1902 wybudowano Kolej Warszawsko-Kaliską, w latach 1914–1917 powstała Kaliska Kolej Dojazdowa.
W dniach 7-22 sierpnia 1914 w czasie I wojny światowej miasto zostało prawie całkowicie zniszczone ostrzałem artyleryjskim i poprzez podpalenia dokonane przez wojska niemieckie pod dowództwem majora Hermanna Preuskera. Na Wzgórzu Wiatracznym dokonano mordu na 80 cywilach (decymacja 800 zatrzymanych mężczyzn). Niemiecka komisja oceniła straty poniesione przez miasto na 25 mln rubli w złocie.
[edytuj] Środowisko naturalne
[edytuj] Położenie geograficzne
Kalisz to miasto położone w południowo-wschodniej części województwa wielkopolskiego, w głębokiej dolinie rzeki Prosny. Znajduje się na Wysoczyźnie Kaliskiej, która jest mezoregionem Niziny Południowowielkopolskiej. Na południowo-wschodnim krańcu miasta, przy drodze do Brzezin znajduje się Torfowisko Lis o powierzchni 4,71 ha. Okolice Kalisza to tereny rolnicze i brak tutaj większych kompleksów leśnych. We wschodniej części miasta znajduje się jedyny w jego granicach las - Las Winiarski, a na południe od niego we wsi Szałe Zbiornik Pokrzywnica.
[edytuj] Klimat
Pod względem klimatycznym Kalisz położony jest w strefie przejściowej między nizinami a pasem wyżyn. Średnia roczna temperatura powietrza wynosi +7,8°C. Czas zalegania pokrywy śnieżnej wynosi od 40 do 60 dni, okres wegetacyjny trwa 200-220 dni. Suma rocznych opadów wynosi 517 mm. Względna wilgotność powietrza wynosi 81%, a zachmurzenie nieba 65%[6].
| Średnia temperatura i opady dla Kalisza | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Miesiąc | Sty | Lut | Mar | Kwi | Maj | Cze | Lip | Sie | Wrz | Paź | Lis | Gru | |
| Średnie najwyższe temperatury °C | 0 | +2 | +7 | +12 | +18 | +20 | +22 | +23 | +17 | +12 | +5 | +2 | |
| Średnie najniższe temperatury °C | -2 | -2 | 0 | +3 | +8 | +11 | +13 | +13 | +10 | +5 | +1 | -1 | |
| Źródło: Weatheronline[7] 08-03-2009 | |||||||||||||
[edytuj] Wody
- rzeka Prosna
- kanały:
- północny - Bernardyński
- południowy - Rypinkowski
- dopływy w granicach miasta - prawe:
- dopływy w granicach miasta - lewe:
- kanały:
- stawy:
- Piwonicki (Piwonice)
- Trójka (Rypinek)
- U Grona (Zagorzynek)
- Zośka (Rypinek)
- zalewy:
[edytuj] Powierzchnia i ludność
W 1906 w granice Kalisza włączono Dobrzec Mały, Czaszki, Rypinek, Tyniec i Ogrody. W 1934 zwiększono powierzchnię miasta do 24,13 km² za sprawą włączenia do Kalisza części gruntów wsi Żydów oraz reszty terenów wsi Tyniec. W 1963 przyłączono: Majków, Piwonice i Dobrzec Wielki. W 1976 powierzchnia Kalisza wynosiła 53 km² (przyłączono Winiary, Nosków, Szczypiorno i Rajsków). Ostatnie powiększenie miasta odbyło się w 2000 - w granice miasta włączono Sulisławice, Kolonię Sulisławice i sołectwo Dobrzec.
- Tabela prezentuje jak zmieniała się w poszczególnych latach powierzchnia miasta Kalisza
| Zmiany powierzchni | ||
|---|---|---|
| Rok | Powierzchnia [km²] | Zm., % |
| 1906 | 6,05 | — |
| 1934 | 24,13 | 298,8% |
| 1963 | 30,1 | 24,7% |
| 1976 | 53 | 76,1% |
| 1995 | 55,01 | 3,8% |
| 1996 | 55,27 | 0,5% |
| 2000 | 69,77 | 26,2% |
| 2006 | 69,42 | -0,5% |
| Dane do 1976[8], Dane od 1995 BDR GUS 1 |
||
- Wykres liczby ludności Kalisza na przestrzeni ostatnich 150 lat
Największą populację Kalisz odnotował w 2000 r. – wg danych GUS 110 104 mieszkańców[9].
[edytuj] Podział administracyjny
Kalisz jest miastem na prawach powiatu. Kalisz jest administracyjnie podzielony na dzielnice i osiedla. Miasto jest także siedzibą powiatu kaliskiego.
Kalisz podzielony jest na 22 dzielnice. Największą jest Dobrzec, a najludniejszą Śródmieście.
|
Dzielnice lewobrzeżne |
Dzielnice prawobrzeżne |
[edytuj] Architektura
[edytuj] Transport
[edytuj] Koleje
1 stycznia 1903 uruchomiono 2-torowy odcinek o długości 111,5 km łączący Kalisz z Łodzią Kaliską.[10] W latach 1965-1975 dokonano elektryfikacji tego odcinka. Obecnie stanowi on fragment, przechodzącej przez Kalisz, linii kolejowej nr 14 Łódź Kaliska–Forst.
Obecnie istnieją 3 czynne stacje i przystanki kolejowe: Kalisz, Kalisz Szczypiorno, Kalisz Winiary.
W Kaliszu rozpoczynał się odcinek Kaliskiej Kolei Dojazdowej Kalisz Wąskotorowy–Turek (prześwit: 750 mm, linia: 1-torowa, zbudowana: 1914-1917, długość: 56,7 km).[11] W lipcu 1991 został zamknięty dla ruchu pasażerskiego, a ruch towarowy odbywa się jedynie na 45,3 km odcinku Żelazków-Turek (ruch wznowiono w czerwcu 2002).
Dawniej ruch towarowy odbywał się na 2,5 km linii Kalisz Winiary - Winiary Fabryka przechodzącej przez Las Winiarski do fabryki Winiary-Nestlé. Obecnie linia ta jest nieprzejezdna.
11 grudnia 2005 uruchomiono połączenie szynobusowe na trasie Kalisz–Leszno.
Istnieją plany budowy linii szybkiej kolei łączącej Warszawę z Wrocławiem i Poznaniem, która miałaby przebiegać w pobliżu Kalisza (linia "Y"). Pierwszy etap budowy miałby rozpocząć się w 2007 i połączyć stolicę Dolnego Śląska z Kaliszem. Kolejny etap szybkiej kolei miałby połączyć Kalisz z Łodzią. Na zachód od miasta znalazłoby się także rozwidlenie linii w kierunkach Poznania i Wrocławia. Według jednego z wariantów planu nowej linii dworzec szybkiej kolei znalazłby się w północnej części miasta i nosiła nazwę Kalisz Północ. W ten sposób podróż z tej stacji do Wrocławia trwałaby ok. 50 minut, a do Warszawy ok. 90 minut. Niestety budowa linii kolejowych dużych prędkości w Polsce rozpocznie się po 2010 r.
[edytuj] Drogi
W Kaliszu krzyżują się drogi krajowe:
- 12 Łęknica – Leszno – Kalisz – Piotrków Trybunalski – Radom – Lublin – Dorohusk
- 25 Bobolice – Bydgoszcz – Konin – Kalisz – Ostrów Wielkopolski – Oleśnica
oraz drogi wojewódzkie:
Kalisz posiada 293 km dróg i 552 ulice. Na lata 2009 – 2011 zapowiadana jest realizacja 70-kilometrowego traktu „kalisko–wieluńskiego” łączącego Kalisz z Wieluniem i Częstochową.
W mieście znajduje się 1 dworzec autobusowy.
[edytuj] Obwodnice
Pierwszy odcinek miejskiej obwodnicy Kalisza (Trasy Stanczukowskiego) powstał w latach 1992-1995. Kolejne odcinki powstały w latach 1998-2000 i 2004, kiedy to nadano jej nazwę Zachodnia Obwodnica. 16 września 2005 r. otwarto I odcinek śródmiejskiej obwodnicy Kalisza – Trasy Bursztynowej. W planach jest realizacja kolejnego etapu Trasy Stanczukowskiego, jak i wybudowanie nowej zachodniej obwodnicy Kalisza.
- 2004 – połączenie ulicy Majkowskiej i Godebskiego poprzez wybudowanie III odcinka Trasy Stanczukowskiego i nadanie jej nazwy Zachodnia Obwodnica.
- 16 września 2005 – otwarcie pierwszego odcinka Trasy Bursztynowej łączącej ulice Łódzką i Częstochowską, która ułatwia przejazd kierowcom np. z Czaszek do Winiar bez potrzeby przebijania się przez zatłoczone Śródmieście.
- grudzień 2005 – zakończenie budowy małej obwodnicy w dzielnicy Dobrzec (ulica Armii Krajowej) umożliwiającej łatwiejszy dojazd do nowej hali sportowo-widowiskowej Winiary Arena.
- luty 2007-II połowa 2009 – budowa obwodnicy Nowych Skalmierzyc od wiaduktu w Skalmierzycach do Dobrzeca z węzłem z aleją Wojska Polskiego. Dzięki temu całkowicie odciążone będą Nowe Skalmierzyce i ul. Wrocławska w Kaliszu. Koszt inwestycji to 110 mln złotych.
- 2009-2010 – budowa drugiego odcinka Trasy Bursztynowej od ulicy Częstochowskiej do Górnośląskiej. Budowa skrzyżowania z ulicą Górnośląską zaczęła się już w listopadzie 2007, a z ulicą Dworcową w czerwcu 2008.
- 2010-2013 – budowa I odcinka drugiej zachodniej obwodnicy Kalisza od budowanego obecnie węzła obwodnicy Nowych Skalmierzyc z aleją Wojska Polskiego do ulicy Poznańskiej poprzez ul. Dobrzecką.
- do 2012(?) – budowa IV odcinka Trasy Stanczukowskiego od ulicy Godebskiego poprzez ulicę Stawiszyńską, aleję Sikorskiego, ulice Warszawską i Braci Niemojowskich aż do skrzyżowania ulicy Łódzkiej z Trasą Bursztynową.
Więcej: Trasa Stanczukowskiego, Trasa Bursztynowa, zachodnia obwodnica Kalisza
[edytuj] Komunikacja miejska
Konieczność budowy tramwaju elektrycznego w Kaliszu pojawiła się w 1902 po wybudowaniu Kolei Warszawsko-Kaliskiej i gwałtownej rozbudowie miasta w kierunku dworca kolejowego. Rozpoczęte w 1912[12] prace projektowe zostały przerwane w 1914 w wyniku zburzenia i wyludnienia miasta w czasie I wojny światowej.
W dwudziestoleciu międzywojennym linie autobusowe łączyły Śródmieście i dworzec kolejowy. Podobnie jak przed I wojną światową plan budowy tramwaju elektrycznego w mieście nie został zrealizowany[13].
Po zakończeniu II wojny światowej komunikację miejską uruchomiono ponownie 29 maja 1945. W 1957 Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne obsługiwało 11 linii autobusowych[14], w 1980 Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Komunikacji Miejskiej obsługiwało 29 linii, w 1992 Miejski Zakład Komunikacyjny obsługiwał 32 linie, w tym trzy linie pospieszne (A, M, P) i dwie nocne (101, 102).
W 1994 Miejski Zakład Komunikacyjny przekształcono w Kaliskie Linie Autobusowe.
Obecnie w mieście i na obszarze zespołu miejskiego Kaliskie Linie Autobusowe obsługują 24 linie[15], w tym linie podmiejskie do Gołuchowa, Nowych Skalmierzyc, Opatówka, Ostrowa Wielkopolskiego, Pleszewa i Stawiszyna (linię pospieszną M obsługuje MZK Ostrów Wlkp.), a także dwie linie sezonowe. W marcu 2009 Pleszewskie Linie Autobusowe uruchomiły linię A łączącą Kalisz i Pleszew[16].
[edytuj] Komunikacja lotnicza
Najbliższe porty lotnicze to (po ok. 120 km od Kalisza): Łódź-Lublinek (międzynarodowy), Wrocław-Strachowice (międzynarodowy) i Poznań-Ławica (międzynarodowy). Kalisz miałby się także znajdować w obszarze oddziaływania przyszłego lotniska międzynarodowego Łódź-Łask. Spośród lotnisk regionalnych komunikację zapewnia, znajdujące się w Michałkowie pod Ostrowem Wielkopolskim, lotnisko sportowe Aeroklubu Ostrowskiego. Kalisz partycypuje w kosztach rozbudowy ostrowskiego lotniska w ramach Fundacji Rozwoju Lotniska Wielkopolska Południowa.
[edytuj] Edukacja
Przedszkola:
- 28 publicznych państwowych przedszkoli[potrzebne źródło]
- Przedszkole Integracyjne Sióstr Felicjanek[potrzebne źródło]
- Publiczne Przedszkole Sióstr Nazaretanek[potrzebne źródło]
Szkoły podstawowe:
- 28 państwowych publicznych szkół podstawowych[potrzebne źródło]
- Szkoła Podstawowa Specjalna dla Dzieci Słabo Słyszących i Niesłyszących[potrzebne źródło]
- Szkoła Podstawowa Niepubliczna m.in. Szkoła Podstawowa Sióstr Nazaretanek[potrzebne źródło]
Gimnazja:
- 14 publicznych gimnazjów prowadzonych przez Miasto Kalisz (w tym najnowocześniejsze Gimnazjum w Wielkopolsce[potrzebne źródło]).
- Gimnazjum Specjalne dla Dzieci Słabo Słyszących i Niesłyszących[potrzebne źródło]
- Gimnazja niepubliczne m.in. Gimnazjum Sióstr Nazaretanek[potrzebne źródło]
Szkoły ponadgimnazjalne i placówki oświatowe[potrzebne źródło]:
- I Liceum Ogólnokształcące im. Adama Asnyka
- II Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Kościuszki
- III Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika
- IV Liceum Ogólnokształcące im. Ignacego Jana Paderewskiego (Widok)
- V Liceum Ogólnokształcące im. Króla Jana III Sobieskiego (Piskorzewie)
- VI Liceum Ogólnokształcące im. św. Jana Bosko (Tyniec)
- Liceum Ogólnokształcące Sióstr Nazaretanek
- Liceum Plastyczne
- Zespół Szkół Ekonomicznych
- Zespół Szkół Włókienniczych
- Zespół Szkół Technicznych
- Zespół Szkół Budowlanych
- Zespół Szkół Samochodowych
- Technikum Budowy Fortepianów
- Centrum Kształcenia Ustawicznego
- Centrum Kształcenia Praktycznego
- Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy
- Zasadnicza Szkoła Zawodowa przy Ośrodku Dokształcania Zawodowego
- Zespół Szkół Mechaniczno-Elektrycznych
- Zespół Szkół Techniczno-Elektronicznych
- Medyczne Studium Zawodowe im. Marii Skłodowskiej Curie
- Zespół Szkół Zawodowych nr 1
- Zespół Szkół Gastronomiczno-Hotelarskich
- warsztaty gastronomiczne
- Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 3
- Zespół Szkół (Tyniec)
- Zakład Doskonalenia Zawodowego
- Specjalny Ośrodek Wychowawczy im św. Alojzego Orione
Szkoły wyższe:
- Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Kaliszu
- Wydział Pedagogiczno-Artystyczny Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Kaliszu
- Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi, Punkt Informacyjno-Rekrutacyjny w Kaliszu
- Wyższa Szkoła Finansów i Informatyki im. prof. J. Chechlińskiego w Łodzi, Wydział Zamiejscowy w Kaliszu
- Akademia Ekonomiczna w Poznaniu, Ośrodek Studiów Zamiejscowych w Kaliszu
- Politechnika Poznańska, filia w Kaliszu
- Centralny Ośrodek Szkolenia Służby Więziennej w Kaliszu (wyższa szkoła oficerska)
- Wyższe Seminarium Duchowne w Kaliszu
- Państwowe Pomaturalne Studium Kształcenia Animatorów Kultury w Kaliszu
- Studium Doskonalenia Menadżerów Oświaty w Kaliszu
- Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych w Kaliszu
[edytuj] Kultura
Kalisz stanowi ważny ośrodek kulturalny, drugi po Poznaniu w województwie wielkopolskim. Znajdują się tutaj m. in. Filharmonia Kaliska, Teatr im. Wojciecha Bogusławskiego, Teatr Tańca Współczesnego, Muzeum Okręgowe Ziemi Kaliskiej, Biuro Wystaw Artystycznych, wiele galerii, rezerwat archeologiczny Zawodzie oraz dwa kina.
W mieście co roku odbywa się wiele festiwali i imprez kulturalnych m. in. Kaliskie Spotkania Teatralne, Międzynarodowy Festiwal Pianistów Jazzowych, festiwal Schola Cantorum.
[edytuj] Media
- Telewizja:
- UPC
- TVP Poznań, redakcja w Chełmcach
- Kaliska Telewizja Grupa "Tele-Top"
- Multimedia Polska SA, Ogólnopolskie Biuro w Kaliszu
- Kalisz TV
- Prasa:
- Życie Kalisza
- Ziemia Kaliska (ukazuje się w piątki razem z dziennikiem Polska Głos Wielkopolski)
- 7 Dni Kalisza
- Nowe Fakty Kaliskie
- Kalisia Nowa
- Przegląd Kaliski
- Polska Głos Wielkopolski (oddział w Kaliszu)
- Gazeta Wyborcza (oddział w Poznaniu)
- Polska Agencja Prasowa (oddział w Kaliszu)
- Nasz Rynek (bezpłatna)
- Radio:
- Radio Centrum Kalisz (106,4 MHz)
- Polskie Radio Radio Merkury O/Kalisz (91,1 MHz)
- Diecezjalne Radio Rodzina (103,1 MHz)
- Radio Eska Kalisz - Ostrów (101,1 MHz)
[edytuj] Sport
- Siatkówka:
- Winiary Kalisz - SSK Calisia Kalisz (siatkówka kobiet – zdobywczynie Pucharu Polski w sezonie 2006/07, Mistrzostwa Polski i Superpucharu w tym samym sezonie)
- Grześki Kadra Kalisz (siatkówka mężczyzn) (III liga)
- MKS Calisia Kalisz (siatkówka kobiet)
- UKS Augustynki Kalisz (siatkówka kobiet - młodziczki)
- MUKS Tornado Kalisz (siatkówka mężczyzn - młodziki)
- AZS PWSZ Kalisz (zespół akademicki)
- Piłka nożna:
- Calisia Kalisz
- Prosna Kalisz
- KKS 1925 Kalisz
- KKS Włókniarz Kalisz
- KUKS Kaliszanin
- Pierwsza Liga Halowa TPNP
- Druga Liga Halowa TPNP
- Koszykówka: AZS PWSZ OSRiR Kalisz (I liga)
- Piłka ręczna: Szczypiorno Calisia Kalisz (II liga)
- Sporty walki:
- Arkadia Kalisz (Muay Thai - drużynowy Mistrz Polski)
- Sensei Kalisz (judo)
- ZPM Poprawa (kick boxing)
- Prosna Kalisz (boks)
- Kyokushinkan Kalisz (karate)
- Lekkoatletyka:
- MKS Calisia Kalisz
- UKS 12 Kalisz
- Pływanie:
- Delfin Kalisz
- UKS 9 Kalisz
- Golf: Pierwszy Kaliski Klub Golfowy
- Kolarstwo:
- Kaliskie Towarzystwo Kolarskie (KTK)
- Uczniowski Klub Sportowy Majkowska Dwójka
- Wioślarstwo: Kaliskie Towarzystwo Wioślarskie (KTW)
- Kajakarstwo: Kaliskie Towarzystwo Wioślarskie (KTW)
- Canoe Polo (Kajak Polo):
- Kaliskie Towarzystwo Wioślarskie (KTW)
- UKS Jedynka Kalisz
- Tenis: Kaliskie Towarzystwo Tenisowe (KTT)
- Alpamayo (wspinaczka górska)
- KSS Bursztyn Kalisz (strzelectwo sportowe)
- Yacht Klub Polski Kalisz
[edytuj] Obiekty sportowe
- Hala Sportowo-Widowiskowa "Winiary Arena" na Dobrzecu (3200 miejsc siedzących)
- Hala Sportowo-Widowiskowa przy ul. Łódzkiej 29 (1000 miejsc siedzących)
- Hala Sportowa przy ul. Łódzkiej 19 (600 miejsc siedzących)
- Hala Lekkoatletyczna przy ul. Łódzkiej
- Stadion Miejski - Wał Matejki
- Stadion OSRiR
- Stadion Calisia
- Tor kolarski
- Tor saneczkowy na Majkowie
- Przystań wioślarska
- Korty tenisowe w Parku Przyjaźni
- Korty tenisowe na Majkowie
- Korty tenisowe Kaliskiego Towarzystwa Tenisowego przy ul. Łódzkiej 19
- Kryta pływalnia Delfin
- Kryta pływalnia przy ul. Łódzkiej
- Boiska do siatkówki plażowej
- Strzelnica pneumatyczna
- Strzelnica kulowa
- Cztery boiska piłkarskie z sztuczna murawą
- Street Ball
- Pole golfowe na Winiarach
- Ośrodek Wypoczynkowy Szałe (zalew - kąpielisko strzeżone - 170 ha)
[edytuj] Religia
Miasto jest podzielone na dwa dekanaty rzymskokatolickie: Kalisz I oraz Kalisz II.
W mieście znajduje się Sanktuarium św. Józefa, której jest uznawane za krajowe miejsce kultu św. Józefa[17]. Znajduje się tutaj obraz Świętej Rodziny, przed którym modlił się w czerwcu 1997 r. papież Jan Paweł II. Sanktuarium św. Józefa mieści się w centralnym punkcie Kalisza. Co roku świątynię odwiedza około 200 tysięcy pielgrzymów z całej Polski, głównie rzemieślników[18].
Liczba pielgrzymów odwiedzających Kalisz w ciągu roku stawia miasto na wysokiej pozycji miast pielgrzymkowych, zaraz za m.in. Częstochową, Licheniem czy Krakowem[17].
W Kaliszu znajduje się 19 kościołów katolickich, 1 prawosławny i 5 protestanckich.
[edytuj] Infrastruktura
[edytuj] Bezpieczeństwo
W Kaliszu znajduje się miejska komenda Policji i Państwowej Straży Pożarnej oraz kilka jednostek Ochotniczej Straży Pożarnej. Miasto posiada również Straż Miejską i placówkę Straży Granicznej[19].
[edytuj] Opieka zdrowotna
- Wojewódzki Szpital Zespolony im. Ludwika Perzyny w Kaliszu
- Wojewódzki Szpital Zespolony - Szpital Matki i Dziecka w Kaliszu
- Wojewódzki Zakład Opieki Psychiatrycznej w Sokołówce
- Wojewódzki Szpital Chorób Płuc w Wolicy
- Poliklinika MSWiA w Kaliszu
- Pogotowie Ratunkowe w Kaliszu
- Prywatne Pogotowie Bobomed w Kaliszu (24h)
- Kaliska Agencja Medyczna
[edytuj] Ludzie związani z Kaliszem
[edytuj] Honorowi Obywatele Miasta Kalisza
- Stanisław Wojciechowski - prezydent RP (1923 r.)
- Józef Piłsudski - marszałek Polski (1927 r.)
- Maria Dąbrowska - pisarka (1960 r.)
- Tadeusz Kulisiewicz - artysta grafik (1960 r.)
- Józef Garliński - profesor (1994 r.)
- Józef Nowacki - profesor, chemik (1995 r.)
- Jan Winczakiewicz - artysta malarz (1995 r.)
- Stefan Soboniewski - starosta kaliski (1996 r.)
- Jan Paweł II - papież, Polak (1997 r.)
- Henryk Jedwab - uczestnik bitwy pod Monte Cassino (1999 r.)
- Jan Ptaszyn Wróblewski - jazzman (1999 r.)
- Krzysztof Grzymski - profesor, archeolog (2000 r.)
- Lucjan Andrzejczak - ksiądz (2001 r.)
- Stefan Dzierżek - ksiądz (2003 r.)
- Christopher Hill - ambasador Stanów Zjednoczonych w Polsce (2003 r.)
- Szewach Weiss - ambasador Izraela w Polsce (2003 r.)
- Stanisław Napierała - ksiądz, biskup diecezji kaliskiej (2004 r.)
- Stanisław Iwankiewicz - profesor, lekarz otolaryngolog, pionier mikrochirurgii ucha i krtani (2005 r.)
- Wanda Wiłkomirska - profesor, światowej sławy wiolinistka (2006 r.)
- Władysław Kościelniak - artysta grafik, dokumentalista historii i architektury Kalisza (2006 r.)
- Bogusław Śliwa - polski prawnik, działacz opozycyjny, autor Posłania do ludzi pracy Europy Wschodniej (2007 r.)
- Izabella Cywińska - reżyser teatralny i filmowy, krytyk filmowy (2008 r.)
- Jerzy Rubiński - profesor, dziekan Wydziału Pedagogiczno-Artystycznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza (2008 r.)
- Czesław Glinkowski (pośmiertnie) – pierwszy rektor Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego w Kaliszu (6 czerwca 2009)
- Antoni Pietkiewicz – polityk, były wojewoda kaliski i mazowiecki (6 czerwca 2009)
[edytuj] Ciekawostki
- Kalisz stara się o ponowne przywrócenie statusu miasta wojewódzkiego. Nowe województwo miałoby nosić nazwę środkowopolskie i (wg projektu wnioskujących) obejmować m.in. miasta takie jak Konin, Ostrów Wielkopolski czy Sieradz
- Pierwszą polską naukową wyprawę do Afryki organizowali kaliszanin Stefan Szolc-Rogoziński i ostrowianin Klemens Tomczek
- Od nazwy kaliskiej dzielnicy Szczypiorno wzięła się druga nazwa piłki ręcznej - szczypiorniak
- W Kaliszu ma siedzibę Polski Związek Snookera i Bilarda Angielskiego[20]
- Obecnie w Kaliszu bezrobocie wynosi 7,2%[21]
- W 2006 r. została wydana dwuzłotowa moneta z wizerunkiem kaliskiego ratusza[22]
- Na odcinku jednokierunkowym ulicy Kościuszki od grudnia 2008 działa pierwsze w Polsce i w mieście europejskim oświetlenie oparte na technologii LED[23][24]. Dzięki temu systemowi zużycie energii elektrycznej może zmniejszyć się aż o 70%. Jest on także przyjazny dla środowiska, gdyż diody LED nie zawierają szkodliwych substancji takich jak rtęć i ołów.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 750 lat miasta Kalisza. Gazeta.pl Poznań. [dostęp 1 lutego 2009].
- ↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 Miasta partnerskie Kalisza
- ↑ Ziąbka L., Ze świata Celtów : Kaliskie w kręgu wpływów europejskiej cywilizacji celtyckiej, Kalisz 2003.
- ↑ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. Sulimierski F., Chlebowski B., Walewski W., t. 3, Warszawa 1882, s. 690.
- ↑ Klimat pojezierza wielkopolskiego. skoki.nowoczesnagmina.pl. [dostęp 7 marca 2009].
- ↑ Weatheronline: Klimat w Kaliszu (polski). [dostęp 8 marca 2009].
- ↑ Jak budowano Kalisz? Z dziejów rozwoju przestrzennego miasta. www.info.kalisz.pl. [dostęp 15 czerwca 2009].
- ↑ GUS Bank Danych Regionalnych, faktyczne miejsce zamieszkania, stan na 31.XII.2000
- ↑ Ogólnopolska Baza Kolejowa (polski). [dostęp 10 lutego 2009].
- ↑ Ogólnopolska Baza Kolejowa (polski). [dostęp 10 lutego 2009].
- ↑ Z dziejów guberni kaliskiej. Kalisz, [w:] Kalendarz Kaliski na rok 1914, Kalisz 1913, s. 52.
- ↑ Bonusiak W., Rozwój gospodarczy Kalisza w latach 1918–1939, [w:] Dzieje Kalisza, red. Rusiński W., Poznań 1977, s. 573.
- ↑ Informator miasta Kalisza na rok 1957, opr. Michalski L., Starski M., Kalisz 1957, s. 41–43.
- ↑ Rozkład jazdy. Kaliskie Linie Autobusowe. [dostęp 20 czerwca 2009].
- ↑ Pleszewskie Linie Autobusowe jeżdżą do Kalisza. Infobus. [dostęp 15 marca 2009].
- ↑ 17,0 17,1 Kult św. Józefa. Sanktuarium św. Józefa w Kaliszu. [dostęp 7 marca 2009].
- ↑ Pielgrzymki do sanktuarium. Sanktuarium św. Józefa w Kaliszu. [dostęp 7 marca 2009].
- ↑ Placówka SG w Kaliszu. Lubuski Oddział Straży Granicznej. [dostęp 11 marca 2009].
- ↑ Historia Polskiego Związku Snookera i Bilarda Angielskiego. www.snooker.pl. [dostęp 8 marca 2009].
- ↑ Bezrobotni oraz stopa bezrobocia wg województw, podregionów i powiatów (stan w końcu lutego 2009 r.). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 8 marca 2009].
- ↑ Dwuzłotówka z wizerunkiem Kalisza. Wirtualna Polska. [dostęp 8 marca 2009].
- ↑ Kalisz w nowym świetle. www.kalisz.pl. [dostęp 18 czerwca 2009].
- ↑ Pierwsza LED-owa ulica w Polsce. lighting.pl. [dostęp 18 czerwca 2009].
[edytuj] Zobacz też
- aglomeracja kalisko-ostrowska
- województwo środkowopolskie (wschodniowielkopolskie)
- KKS 1925 Kalisz
- Kalisko-Ostrowski Okręg Przemysłowy
- ludność Kalisza
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Kalisz w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego (1882)
- Stary Kalisz
- Historia oraz ponad 1500 fotografii zabytków Kalisza i Wielkopolski Wschodniej
- Fotografie Kalisza
- Mapy: Autopilot • Google Maps • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
|
||||||||||
|
||||||||||
|
||||||||||||||
