Kamica nerkowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kamica nerkowa
Nephrolithiasis
ICD-10 N20
Kamica nerki i moczowodu
N20.0 Kamica nerki
N20.1 Kamica moczowodu
N20.2 Kamica nerki z kamicą moczowodu
N20.9 Kamica moczowa, nieokreślona
ICD-10 N21
Kamica dolnych dróg moczowych
N21.0 Kamica pęcherza moczowego
N21.1 Kamień cewki moczowej
N21.8 Inny kamień dolnych dróg moczowych
N21.9 Kamica dolnych dróg moczowych, nieokreślona
ICD-10 N22
Kamica dróg moczowych w chorobach sklasyfikowanych gdzie indziej
N22.0 Kamica moczowa w schistosomatozie
N22.8 Kamica dróg moczowych w innych chorobach sklasyfikowanych gdzie indziej
ICD-10 N23
Nieokreślona kolka nerkowa

Kamica nerkowa (moczowa) (łac nephrolithiasis, urolithiasis) - choroba polegająca na powstawaniu złogów (tzw. "kamieni") w nerkach lub drogach moczowych na skutek wytrącania się związków chemicznych stanowiących prawidłowe lub patologiczne składniki obecne w moczu.

Kamica moczowa występuje u 1-2% populacji z przewagą płci męskiej. Szczyt zachorowalności przypada między 3. i 5. dekadą życia[1].

Etiopatogeneza[edytuj | edytuj kod]

Proces wytrącania się złogów w drogach moczowych jest najczęściej wynikiem nałożenia się szeregu czynników. Najważniejszym jest koncentracja w moczu składnika, który występuje w nim w warunkach zdrowia lub pojawia się jako skutek schorzeń lub zdarzeń patologicznych.
Powstawanie i powiększanie się złogów przyspiesza niekorzystny odczyn moczu (zbyt kwaśny lub zasadowy). Dodatkowo na formowanie się złogów mają istotny wpływ: zastój i/lub zakażenie moczu, niedobór w moczu substancji przeciwdziałających kamicy oraz występowanie w moczu organicznych jąder krystalizacji[2].

Do najczęściej występujących zaburzeń metabolicznych, które mogą sprzyjać tworzeniu złogów w drogach moczowych należą:

Tworzeniu się kamieni sprzyja zastój moczu oraz obecność w nim, np. złuszczonych nabłonków, wokół których wykrystalizowują się sole. Wytrącaniu się soli sprzyja również zagęszczony mocz powstający w wyniku przyjmowania zbyt małej ilości płynów lub obecności w organizmie siarki lub metali ciężkich takich jak ołów[potrzebne źródło].

Skład złogów[edytuj | edytuj kod]

Lokalizacja złogów[edytuj | edytuj kod]

  • kamica nerkowa
  • kamica moczowodowa
  • kamica pęcherza moczowego
  • kamica wielomiejscowa

Objawy kamicy nerkowej[edytuj | edytuj kod]

Charakterystyczna lokalizacja bólu w kamicy nerkowej

Przez pewien czas choroba może przebiegać bez- lub skąpoobjawowo. Niekiedy bardzo drobne złogi mogą zostać wydalone w sposób bezbólowy. Często pierwszą manifestacją kamicy moczowej jest napad kolki nerkowej. Symptomatologia choroby jest zróżnicowana:

Rozpoznanie[edytuj | edytuj kod]

  • przeglądowe RTG jamy brzusznej
  • urografia
  • USG jamy brzusznej
  • TK jamy brzusznej i miednicy małej bez podania środka kontrastowego

Leczenie kamicy nerkowej[edytuj | edytuj kod]

Podstawowe znaczenie w trakcie napadu kolki ma podanie leków przeciwbólowych (w wypadku silnych dolegliwości włącznie z opioidami: tramadolem, petydyną i morfiną) i rozkurczowych. W |łagodzeniu objawów pomaga też nawodnienie, stymulacja diurezy oraz postępowanie ogólne mające na celu uspokojenie chorego (np. ciepła kąpiel).

Bezpośrednim celem leczenia jest usunięcie złogu (kamienia). Często jest możliwa samoistna ewakuacja złogu poprzez drogi moczowe (w 70%)[3], ale tylko w wypadku kamieni niewielkich rozmiarów, tj. mniejszych niż 5–7 mm[4].

Metody lecznicze wykorzystywane w leczeniu kamicy moczowej[edytuj | edytuj kod]

Litotrypsja pozaustrojowa (ang. ESWL - extracorporeal shock wave lithotripsy)[edytuj | edytuj kod]

Litotrypsja pozaustrojowa polega na wykorzystaniu urządzeń generujących pozaustrojowo fale ultradźwiękowe prowadzące do rozkruszenia złogów i wydalenia ich drogą naturalną.

Metody endoskopowe[edytuj | edytuj kod]

  • Przezskórna nefrolitotrypsja (ang. PCNL - percutaneous nephrolithotripsy) – za pomocą nefroskopu (rodzaj endoskopu) wprowadzonego bezpośrednio do układu kielichowo-miedniczkowego usuwa się złóg w całości lub po rozkuruszeniu.
  • Ureterorenoskopia (ang. URS - uretherorenoscopic lithotripsy) – zabieg z użyciem specjalnego endoskopu, który zostaje wprowadzony drogą cewki moczowej, pęcherza moczowego i moczowodu.

Klasyczne leczenie operacyjne[edytuj | edytuj kod]

Są to klasyczne zabiegi chirurgiczne z otwarciem jam ciała; tego typu leczenie stosuje się głównie u chorych z silnymi nawracającymi dolegliwościami, powikłaniami kamicy (zastój moczu, zakażenia dróg moczowych) oraz dużymi złogami

U chorych z nawrotową kamicą moczową należy określić ryzyko nawrotu i zastosować odpowiednie postępowanie diagnostyczno-lecznicze, mogące zapobiegać następnym nawrotom lub prowadzić do rozpuszczenia istniejących złogów. Podstawowe znaczenie dla wdrożenia skutecznego postępowania prewencyjnego ma analiza składu kamienia oraz ocena metaboliczna, polegająca na sprawdzeniu diety oraz wykonaniu badań moczu i surowicy krwi w celu wykrycia czynników prowadzących do powstawania złogów w drogach moczowych.

Do nawrotów kamicy moczowej predestynują: zapalne choroby jelit, zakażenia dróg moczowych, niektóre leki.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Zieliński J., Leńko J. (red.). Urologia kliniczna. PZWL, Warszawa 1993, str. 280–322
  2. Krzysztof Bar, Paweł Płaza, Kamil Muc Kamica układu moczowego, Lekarz 11/2008, ss. 35-38
  3. H.P. Wolff, T.R. (red.) Weihrauch: Terapia internistyczna. Wrocław: Urban & Partner, 2003, s. 750-756. ISBN 83-87944-58-0.
  4. Rutkowski B., Czekalski S. (red.). Rozpoznawanie i leczenie chorób nerek — wytyczne, zalecenia i standardy postępowania. Termedia, Poznań 2008, str. 108–116

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.