Kamieniuszka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kamieniuszka
Histrionicus histrionicus[1]
(Linnaeus, 1758)
samiec w szacie godowej
samiec w szacie godowej
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd blaszkodziobe
Rodzina kaczkowate
Podrodzina kaczki
Plemię Mergini
Rodzaj Histrionicus[2]
Lesson, 1828
Gatunek kamieniuszka
Synonimy
  • Anas histrionicus Linnaeus, 1758[3]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło kamieniuszka w Wikisłowniku

Kamieniuszka, kaczka wzorzysta[5] (Histrionicus histrionicus) – gatunek średniego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Gatunek zamieszkujący Syberię na wschód od Bajkału, Aleuty, Alaskę, północną i środkową Kanadę, Grenlandię i Islandię. Najdalej na południe stanowisko znajduje się w stanie Kolorado. Zimuje na południu swojego zasięgu lęgowego i na Wielkich Jeziorach Północnoamerykańskich. Sporadycznie zalatuje do Europy, w tym Polski, Chin, Japonii i na południe USA.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Cechy gatunku 
Samiec w szacie godowej ma głowę, szyję, pierś, brzuch i grzbiet, a także proksymalną część skrzydła ciemnogranatową, pokrywy ogonowe i ogon oraz części dystalne skrzydeł czarne, boki rdzawe. Między okiem a nasadą dzioba biała, czarno obwiedziona plama przechodząca nad okiem w poziomy rdzawy pas. Biała, okrągła, czarnoobwiedziona plama również w okolicy otworu słuchowego, podobna, sierpowata plama na szyi. Również białe, czarno obwiedzione są: obroża na szyi, dwa podłużne pasy na grzbiecie, parzysty, poprzeczny pas na piersi i dwa pasy na proksymalnej części skrzydła. Samica szarobrązowa z oliwkowym odcieniem, rozjaśnieniem na spodzie i białawymi plamami nad i pod okiem oraz w okolicy otworu słuchowego zewnętrznego. Samiec w upierzeniu spoczynkowym i młode podobne do samicy.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Takson monotypowy. Jedyny przedstawiciel rodzaju Histrionicus[6][7]. Pacyficzną populację czasami wyodrębnia się w podgatunek pacificus, lecz odrębność tego taksonu jest sporna i zachodzi potrzeba dalszych badań[3].

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Wymiary średnie[8][9][10] 
długość ciała ok. 38–53 cm
długość skrzydła 18-21 cm
rozpiętość skrzydeł ok. 63-71 cm
masa ciała ok. 500–800 g (średnio 680 g)
Biotop 
Górskie strumienie i rzeki w tundrze o wartkim nurcie. Zimuje na morskim wybrzeżu i wielkich jeziorach.
Gniazdo 
Na ziemi, w szczelinach między kamieniami[10]. Tworzy niewielkie kolonie.
Jaja 
W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w maju – czerwcu 3 do 10 kremowych lub bladoróżowawych jaj[10][8] o średnich wymiarach 54 × 38 mm i średniej masie 38 g
Wysiadywanie 
Jaja wysiadywane są przez okres 27 do 30 dni przez samicę[10]. Pisklęta usamodzielniają się po 56 do 70 dniach.
Pożywienie 
Kamieniuszka w górskich rzekach odżywia się larwami meszek, chruścików i jętek oraz jajami ryb. Na wybrzeżu, żywi się ślimakami, krabami oraz małżami, zaś pod koniec zimy gromadzą się na tarło śledzia[10].

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

Gatunek chroniony. W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC (najmniejszej troski)[4].

Przypisy

  1. Histrionicus histrionicus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Histrionicus. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2013-11-28]
  3. 3,0 3,1 Carboneras 1992 ↓, s. 622.
  4. 4,0 4,1 Histrionicus histrionicus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  5. Denis Lapage: Kamieniuszka (Histrionicus histrionicus) (Linnaeus, 1758). Avibase. [dostęp 2013-11-28].
  6. Systematyka za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Plemię: Mergini Rafinesque, 1815. W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2014-02-09].
  7. Frank Gill, David Donsker: Family Anatidae (ang.). IOC World Bird List: Version 4.2. [dostęp 2014-07-18].
  8. 8,0 8,1 Busse i in. 1990 ↓, s. 239.
  9. Sterry i in. 2002 ↓, s. 84.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 Harlequin Duck Histrionicus histrionicus (ang.). WhatBird. [dostęp 2013-11-28].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Carles Carboneras: Family Anatidae (Ducks, geese and Swans). W: Josep del Hoyo, Andrew Elliott, Jordi Sargatal: Handbook of the Birds of the World. Cz. 1: Ostrich to Ducks. Barcelona: Lynx Edicions, 1992. ISBN 84-87334-10-5. (ang.)
  2. Przemysław Busse (red.), Zygmunt Czarnecki, Andrzej Dyrcz, Maciej Gromadzki, Roman Hołyński, Alina Kowalska-Dyrcz, Jadwiga Machalska, Stanisław Manikowski, Bogumiła Olech: Ptaki. T. I. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1990, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0563-0.
  3. Paul Sterry, Andrew Cleave, Andy Clements, Peter Goodfellow: Ptaki Europy: przewodnik ilustrowany. Warszawa: Horyzont, 2002. ISBN 83-7311-341-X.