Kamizelka (nowela)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy noweli Bolesława Prusa. Zobacz też: inne znaczenia tego terminu.
Kamizelka
Autor Bolesław Prus
Język polski
Data I wyd. 1882
Typ utworu nowela

Kamizelkanowela Bolesława Prusa, wydana w 1882 roku, uznana za arcydzieło nowelistyki. Utwór jest szkicem z życia codziennego ubogich mieszkańców Warszawy. Narrator − właściciel tytułowej kamizelki − odtwarza jej historię na podstawie wyglądu i retrospektywnie ujętych obserwacji życia jej poprzedniego właściciela. Nowela została przełożona na język rosyjski, hebrajski, słowacki, czeski, niemiecki, włoski, angielski i francuski[1].

Czas i miejsce akcji[edytuj | edytuj kod]

Akcja rozgrywa się w czasach współczesnych autorowi, w Warszawie, w jednej ze starych kamienic. Całość wydarzeń odbywa się w przestrzeni zamkniętej: miejsce, gdzie znajduje się narrator, przypomina salę kinową, a okno do pokoju sąsiadów ekran na tle szarej ściany kamienicy.

Fabuła[edytuj | edytuj kod]

Tytułowa kamizelka została kupiona przez narratora za pół rubla od żydowskiego handlarza; niegdyś należała do jego sąsiadów. Po użytku poprzednich jest z przodu spłowiała, ma dużo plam, przetarty tył, brak w niej guzików, i ma dwa ściągacze: pierwszy ze sprzączką skrócony i przyszyty, a drugi pokłuty ząbkami sprzączki. Kamizelka była więc podniszczona i przypominała o smutku sąsiadów.

Małżeństwo, do którego niegdyś należała kamizelka, przyjechało do warszawskiej kamienicy na początku kwietnia. Ludzie ci wstawali wczesnym rankiem, pili herbatę z blaszanego samowaru, razem wychodzili do pracy: ona na lekcje do szkoły, on do biura. Byli ludźmi młodymi, spokojnymi. Żona szczupła, lubiła krawiectwo; mąż tęgi i zapracowany. Co niedzielę wychodzili na spacer i wracali wieczorem. W kwietniu mieszkali razem z ich służącą, w lipcu zostali sami, a w październiku pozostała tylko pani, gdyż jej mąż zmarł na gruźlicę. Gdy mężczyzna chudł, skracał jedną sprzączkę, aby nie martwić żony, drugą skracała ona, żeby dodać mu otuchy. Tym sposobem nawzajem się oszukiwali w "dobrej sprawie". Po śmierci męża kobieta wyjechała z miasta.

Bohaterowie[edytuj | edytuj kod]

Pan – był urzędnikiem najemnym, jego choroba była główną przyczyną dramatu noweli. Był tęgim, pracowitym urzędnikiem, często wypełniającym dokumenty do późnej nocy. Zmarł w październiku na gruźlicę, której pierwsze objawy wystąpiły u niego w lipcu.

Pani – nauczycielka, dorabiająca szyjąc. Była szczuplejsza od męża. W utworze cechowała się silnym charakterem, ale bardzo bała się o męża, dlatego uciekła się do podstępu z kamizelką. Troszczyła się o swojego męża i była bardzo zapracowaną kobietą.

Narrator – sąsiad małżonków. Widział ich mieszkanie z okna. Lubił kolekcjonować różne rzeczy, dlatego kupił od żydowskiego handlarza tytułową kamizelkę. Kolekcja miała dla niego wartość sentymentalną. Można również wywnioskować, iż jest narratorem wszechwiedzącym, gdyż nie jest w stanie usłyszeć wszystkich rozmów pary.

Żyd – handlarz żydowskiego pochodzenia, który sprzedał narratorowi tytułową kamizelkę za pół rubla.

Doktor – zostaje wezwany do mieszkania małżeństwa do chorego Pana, diagnozuje u niego gruźlicę.

Przypisy

  1. Janina Kulczycka-Saloni, "Kamizelka", [w:] Literatura Polska. Przewodnik encyklopedyczny, t. 1-2, Warszawa 1984, t. 1, s. 416.

Literatura przedmiotu[edytuj | edytuj kod]

  • M. Kozanecki, Bolesław Prus: "Katarynka" (Analiza i interpretacja noweli), Roczn. Kom. Hist.Lit. PAN Kraków 10 (1972)