Kampania na Mauritiusie (1809-1811)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kampania na Mauritiusie 1809-1811
Combat de Grand Port mg 9425.jpg
Bitwa koło Grand Port
Czas 1809-1811
Miejsce Ocean Indyjski
Terytorium Mauritius
Wynik Zwycięstwo brytyjskie
Strony konfliktu
flota brytyjska flota francuska
Dowódcy
Josias Rowley Jacques Emmanuel Hamelin
Siły
okręt liniowy, 15 fregat 7 fregat
Straty
nieznane nieznane

Kampania na Mauritiusie 1809-1811 – konflikt angielsko-francuski o przejęcie kontroli morskiej na Oceanie Indyjskim oraz zajęcie wysp Mauritius, Réunion i Rodrigues.

W listopadzie 1808 roku cztery 40-działowe francuskie fregaty wpłynęły na wody Oceanu Indyjskiego w celu wzmocnienia francuskich pozycji na wyspach Mauritius (Île de France) oraz Réunion (Île Bonaparte). Były to: Venus (komandor Hamelin), Manche (kapitan Breton), Bellone (kapitan Duperre), oraz Caroline.

Dnia 31 maja 1809 r. fregata Carolina zajęła dwa brytyjskie statki handlowe HEICS Streatham oraz HEICS Europe, konfiskując towary o wartości 3 mln funtów. 26 czerwca fregata Venus zdobyła jeden brytyjski slup.

W tym czasie Brytyjczycy dysponowali w regionie następującymi jednostkami: Fregaty HMS Sirius oraz HMS Néréide (36 dział), okręt liniowy HMS Raisonnable (64 działa), slup HMS Otter (18 dział). W drodze do Indii była też fregata HMS Boadicea (38 dział).

Pierwsze walki o Réunion[edytuj | edytuj kod]

Dowodzenie nad tą niewielką eskadrą objął kapitan Josias Rowley. Okręty obrały kurs na Rodrigues, gdzie stacjonowało 386 brytyjskich żołnierzy, których zaokrętowano na fregatę Néréide i slup Otter. Po wzmocnieniu sił Rowley podjął decyzję o ataku na port Saint-Paul na wyspie Réunion. Dnia 21 sierpnia 1809 r. 604 brytyjskich żołnierzy zeszło na ląd i po krótkiej walce zdobyło francuskie baterie nadbrzeżne. Po kolejnym ataku przy wsparciu okrętów, port Saint Paul został zdobyty przez Brytyjczyków. Straty angielskie wyniosły 15 zabitych, 3 zaginionych oraz 58 rannych. Nie ma danych na temat ofiar po stronie francuskiej. W porcie odzyskano utracone statki handlowe HEICS Streatham, HEICS Europe oraz slup. Zdobyto reż francuską fregatę Caroline, którą po wyremontowaniu przemianowano na HMS Bourbonaise i włączono do sił angielskich (kapitan Robert Corbett). Po tygodniu Anglicy opuścili port, powracając na Rodrigues.

Działania francuskie[edytuj | edytuj kod]

W tym samym czasie dwie francuskie fregaty Venus i Manche w towarzystwie kolejnego slupa przebywały w Zatoce Bengalskiej gdzie dnia 18 listopada 1809 zdobyły trzy handlowe jednostki brytyjskie HEICS Windham, HEICS United Kingdom oraz HEICS Charlton. Z wyjątkiem HEICS Windham (Brytyjczycy odbiją go w grudniu) pozostałe dwa statki zostały odesłane na Mauritius. 2 listopada francuska fregata Bellone zdobyła brytyjski slup HMS Victor (18 dział) a 22 listopada portugalską fregatę Minerva, które również odesłano na Mauritius. W czerwcu 1810 r. w ręce Francuzów wpada ponownie HEICS Windham oraz HEICS Ceylon. W walkach tych poległo 22 angielskich marynarzy a 75 zostało rannych. Francuzi stracili 22 zabitych oraz 38 rannych.

Zdobycie Réunion[edytuj | edytuj kod]

Eskadra brytyjska znajdująca się ówcześnie na Rodrigues składała się z następujących 36 działowych fregat: HMS Iphigenia (kapitan Lambert), HMS Magicienne (kapitan Curtis), HMS Néréide (kapitan Nesbit Willoughby), HMS Boadicea (kmdr Josias Rowley), HMS Sirius (kapitan Samuel Pym). Na Rodrigues znajdowało się kilka tysięcy brytyjskich żołnierzy, których wcześniej przetransportowano na 14 statkach transportowych z Indii. 3 lipca 1810 cała eskadra dowodzona przez Colonela Keatinga w towarzystwie 14 transportowców i 3650 ludzi opuściła wyspę, kierując się na Réunion. 6 lipca Brytyjczycy zaatakowali stolicę Saint Denis bronioną przez 576 francuskich obrońców. Dwa dni później Francuzi skapitulowali. Straty brytyjskie wyniosły 22 zabitych i 78 rannych. Brak danych na temat strat francuskich.

Dalsze działania[edytuj | edytuj kod]

Pozostawiwszy wojsko na Réunion, fregaty brytyjskie popłynęły w kierunku Mauritiusa celem blokady wyspy. Dnia 13 sierpnia fregata Sirius zdobyła Île de la Passe położoną niedaleko Grand Port na Mauritiusie. W walkach poległo 7 Anglików, 18 zostało rannych. 20 sierpnia 1810 r. francuskie fregaty Bellone i Minerve, slup Victor oraz pryz HEICS Ceylon wpłynęły do Grand Portu nie napotykając oporu brtyjskiego. Dzień później Brytyjczycy ponownie odzyskali utracony wcześniej HEICS Windham.

Bitwa morska koło Grand Port[edytuj | edytuj kod]

Dnia 23 sierpnia 1810 roku fregaty brytyjskie (Sirius, Iphigenia, Magicienne i Néréide) podpłynęły w rejon Grand Portu w celu zaatakowania francuskiej eskadry dowodzonej przez Victora Guya Duperré. Rozegrała sie bitwa przy Grand Port zwana bitwą fregat. Fregaty Néréide i Magicienne skupiły na sobie ogień wszystkich jednostek francuskich i baterii portowej (strzelajacej z odległości 300 m), zamieniając się w pływające wraki. Néréide wkrótce skapitulowała, towarzyszące jej fregaty Sirius i Magicienne zostały podpalone przez własne załogi. Mocno uszkodzona Iphigenia wycofała się z walki, kierując się na wyspę Île de la Passe, gdzie dnia 29 sierpnia skapitulowała wraz z załogą wyspy. Od dnia 20 sierpnia Brytyjczycy stracili 108 zabitych i 182 rannych. Straty francuskie wyniosły 37 zabitych oraz 112 rannych. Z liczącej 281 ludzi załogi Néréide, zmarło 92 marynarzy a 137 odniosło rany. 52 trafiło do niewoli. Wkrótce w rejon walk nadłynęła z pomocą 40-działowa fregata francuska Astrée. Flota francuska liczyła w tym okresie 7 fregat.

Ostatnie walki[edytuj | edytuj kod]

Dnia 3 września 1810 roku brytyjska fregata HMS Africaine (38 dział) opuściła Réunion. 12 września doszło do walki z francuskimi fregatami Astrée oraz zdobytą przez Francusów i włączoną do floty Iphigenie. W wyniku walki 50 Brytyjczyków poległo a 113 zostało rannych. Straty francuskie wyniosły 10 zabitych i 35 rannych. Kilka godzin później HMS Boadicea odbiła utraconą wcześniej HMS Africaine. 17 września fregata HMS Ceylon (32 działa) została zdobyta przez francuskie fregaty Venus i Minerve. Anglicy stracili w tej wealce 10 zabitych i 31 ranncyh. Po ponownym włączeniu się do walki fregaty Boadicea, utracony KMS Ceylon odbito, zdobywając przy tym francuską fregatę Venus.

Do dnia 21 listopada wszystkie pozostałe jednostki angielskie zebrały się koło wyspy Rodrigues: okręt liniowy HMS Raisonable, fregaty HMS Cornwallis, HMS Nisus, HMS Menelaus, HMS Phoebe, HMS Doris, HMS Clorinde, HMS Psyché, Boadicea, Africaine, Ceylon oraz Néréide. Oprócz nich kilka mniejszych jednostek wojennych oraz 60 transportowców z 10 000 żołnierzy pod wodzą generała Johna Abercrombie. Dnia 29 listopada siły te wylądowały na Mauritiusie. Francuski gubernator wyspy Charles Mathieu Isidore Decaen skapitulował dnia 3 grudnia 1810 r. Atak angielski zakończył się całkowitym sukcesem. Zdobyto wszystkie fregaty francuskie, odbito utracony jednostki handlowe. Po zakończeniu wojny wyspę Réunion zwrócono Francuzom, Mauritius oraz Rodrigues pozostały w rekach angielskich. W roku 1811 doszło do próby francuskiej akcji odwetowej. Flota francuska została jednak zatrzymana w pobliżu Madagaskaru i pobita w bitwie morskiej pod Tamatave, tracąc kilka fregat.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • James Henderson: The frigates. An account of the lesser warships of the wars from 1793 to 1815. Woodsworth Editions, Ware Hertfordshire 1998, ISBN 1-85326-693-0.
  • William M. James, Frederick Chamier: Naval History of Great Britain. Neue Ausgabe. Band 5. Bentley, London 1837.
  • Patrick O'Brian: Geheimauftrag Mauritius. Aus dem Englischen von Jutta Wannenmacher und Klaus D. Kurtz. Ullstein, München 2001, ISBN 3-548-25203-6, (Jack-Aubrey-Serie 4), (Ullstein 25203).
  • Anthony Price: The eyes of the fleet. A popular history of frigates and frigate captains 1793 - 1815. W. W. Norton, New York NY 1996, ISBN 0-393-03846-7.
  • Tom Wareham: The Star captains. Frigate command in the Napoleonic Wars. Chatham Publishing, London 2001, ISBN 1-86176-169-4.