Kanem-Bornu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Disambig.svg Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „Kanem”. Zobacz też: Region Kanem w Czadzie.
Obszar wpływów państwa Kanem około roku 1200
Bornu około roku 1750
Bornu około 1750
Brytyjski rysunek, przedstawiający wojowników z królestwa Kanem-Bornu

Kanem-Bornu - państwo afrykańskie, istniejące od VIII do XIX w. w okolicach jeziora Czad. Jego nazwa jest połączeniem nazw dwóch państw: Kanem i Bornu, które następowały po sobie. Bornu uważane jest za kontynuację Kanem, ze względu na ciągłość władzy sułtańskiej w obu tych państwach. Sułtani z założonej w 800 roku dynastii Saif rządzili ponad 1000 lat.

Państwo Kanem powstało w VIII w. W XI w. jego władcy przyjęli islam. Szczyt potęgi królestwa przypada na wiek XII-XIII, gdy za panowania króla Dunama Dibbalami armia państwa miała liczyć 30 tysięcy wojowników. W XV w. centrum władzy przeniosło się ze wschodu, z Kanem, na zachód do Bornu, które rozwijało się już od XIV w. Zmiany te przyniosły znaczące korzyści państwu Kanem-Bornu. W XVI-XVII w. za panowania Idrisa Alumy ponownie stało się znaczącą potęgą w regionie.

Do jego upadku w XIX w. przyczyniły się najazdy ludów Fulbe.

Władcy Kanem-Bornu[edytuj | edytuj kod]

Okres Kanem
Hummay 10751097
Dunama I 10981150
Biri I 11501176
Bikoru 11761193
Abd al-Djel Selma 11931210
Dunama II Dibbalami 12101224
Kade 12241242
Kachim Biri 12421262
Djil 1262
Dar 12621281
Ibrahim I Nikale 12811301
Abdullah I 13011320
Selma 13201323
Kure Gana 13231325
Kure Kura 13261327
Muhammad I 13271329
Idris I 13291353
Daoud 13531356
Usman I 13561369
Usman II 13691371
Abu Bakr Lagatu 13711372
Idris Dunama III 13721380
Omar I 13801388
Sa'id 1388
Kade Alunu 13881389
Okres Bornu
Biri II 1389-1421
Usman Kalinuama 1421-1422
Dunama IV 1422-1424
Abdullah II 1424-1432
Ibrahim II 1432-1440
Kadai 1440-1446
Dunama V 1446-1450
Muhammad II 1450-1451
Amarma 1451-1453
Muhammad III 1453-1458
Ghazi 1458-1463
Usman III 1463-1473
Omar II 1473-1474
Muhammad IV 1474-1479
Ali Gazi 1479-1507
Idris II Katakarmabe 1507-1529
Muhammad V 1529-1544
Ali I 1544-1548
Dunama VI 1548-1566
Abdullah III 1566-1573
Aissa Kili N'guirmamaramama 1573-1580
Idris III Alaoma 1580-1617
Muhammad VI Bukalmarami 1617-1632
Ibrahim III 1632-1639
Hadż Omar 1639-1657
Ali II 1657-1694
Idris IV 1694-1711
Dunama VII 1711-1726
Hadż Hamdan 1726-1738
Muhammad VII 1738-1751
Dunama VIII Gana 1751-1753
Ali III 1753-1793
Ahmad 1793-1808
Dunama IX Lefiami 1808-1811 d. 1817
Muhammad VIII 1811-1814
Dunama IX Lefiami (ponownie) 1814-1817
Ibrahim IV 1817-1846
Ali IV Dalatumi 1846


Zobacz też : cywilizacja afrykańska.