Kania czarna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kania czarna
Milvus migrans[1]
(Boddaert, 1783)
Kania czarna
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada neognatyczne
Rząd szponiaste
Rodzina jastrzębiowate
Podrodzina jastrzębie
Rodzaj Milvus
Gatunek kania czarna
Synonimy
  • Falco migrans Boddaert, 1783[2]
Podgatunki
  • M. m. migrans (Boddaert, 1783)
  • M. m. lineatus (Gray, 1831)
  • M. m. govinda Sykes, 1832
  • M. m. formosanus Kuroda, 1920
  • M. m. affinis Gould, 1838
  • M. m. aegyptius (J. F. Gmelin, 1788)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     okres lęgowy

     zimowanie

     całoroczny

Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Kania egipska Milvus migrans aegyptius
Kania syberyjska Milvus migrans lineatus
Milvus migrans govinda
Kania czarna, SW Queensland, Australia

Kania czarna, kania brunatna[4] (Milvus migrans) – gatunek dużego ptaka z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnia się najszerszym zasięgiem wśród ptaków szponiastych. Zamieszkuje w zależności od podgatunku[5][2][6]:

  • kania czarna (Milvus migrans migrans) – Europa i zachodnia Azja. Na naszym kontynencie najliczniej występuje w Rosji, Francji i Hiszpanii;
W Polsce bardzo nieliczny ptak lęgowy niżu (300-400 par, a według innych oszacowań 400 - 1300 par[7]), występuje głównie w pasie pojezierzy zachodniej części kraju (Wielkopolska, Pomorze Zachodnie), w części Dolnego Śląska) oraz na Mazurach[8]. W pozostałych regionach kraju występuje w rozproszeniu. Jest ptakiem wędrownym - przyloty odbywa od marca do maja, a odloty od sierpnia do września. Zimuje na południe od Sahary.
  • kania syberyjska (Milvus migrans lineatus) – Daleki Wschód
  • Milvus migrans govindaAfryka, południowa Azja, Australia
  • Milvus migrans formosanusTajwan i Hajnan.
  • kania jasnobarkowa (Milvus migrans affinis) – Australia
  • kania egipska (Milvus migrans aegyptius) – Afryka. Takson o niepewnej pozycji systematycznej, czasami wyodrębniany do rangi gatunku[5][9].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Cechy gatunku[edytuj | edytuj kod]

Obie płci ubarwione jednakowo. Grzbiet ciemnobrunatny, może robić wrażenie czarnego, ale nigdy rudego; spód nieco jaśniejszy. Głowa jaśniejsza od tułowia, drobno kreskowana. Ogon nieznacznie wcięty (w przeciwieństwie do kani rudej u której dodatkowo jest dłuższy, której ogon jest mocno rozwidlony) - brunatny i drobno prążkowany. Dziób żółty z czarną końcówką, nogi żółte. Na pokrywach naskrzydłowych widać rozjaśnienia, które w locie widać jako jasne pasy na wierzchu skrzydeł. Od spodu są szare i pola na częściach skrzydłowych są słabo skontrastowane. W porównaniu z kanią rudą ma ciemniejsze upierzenie i relatywnie mniejsze skrzydła.

W locie kania czarna trzyma skrzydła płasko rozłożone i stale porusza ogonem na boki. Wcięcie w ogonie widać tylko w czasie lotu czynnego. Jednak gdy szybuje i sterówki są rozłożone na boki - nie widać go. Lata zwinnie manewruje też palczasto zakończonymi skrzydłami.

Wielkością dorównuje myszołowowi, choć jest od niego smuklejsza i ma dłuższe skrzydła. Od kani rudej jest mniejsza.

Obok kań rudych należą do najbardziej społecznych ptaków szponiastych. Mogą tworzyć wspólnie duże grupy razem polujące i udające się na sen.

Wymiary średnie[edytuj | edytuj kod]

dł. ciała ok. 55–59 cm
rozpiętość skrzydeł 135–155 cm
waga ok. 900 g

Biotop[edytuj | edytuj kod]

Preferuje brzegi lasów liściastych i mieszanych w pobliżu bagien i otwartych wód oraz przestrzeni, zwłaszcza dolin rzek. Większe skupiska kań czarnych widuje się nad wysypiskami śmieci lub w okolicach, gdzie roi się od mrówek i termitów. Ptak ten potrafił dostosować się do rozmaitych środowisk od półpustyń, obrzeży lasów tropikalnych po wybrzeża mórz i centra metropolii. Gdy warunki są ku temu korzystne mogą tworzyć spore zagęszczenia w lokalnych populacjach. Tworzenie stad wynika zatem z towarzyskości tego ptaka. Poza sezonem lęgowym związane są z terenami, gdzie znajdują obfitość pokarmu. Nocują stadnie na drzewach.

Okres lęgowy[edytuj | edytuj kod]

Toki[edytuj | edytuj kod]

Po skojarzeniu się pary kań samica trzyma się przez cały czas okolic gniazda, samiec przynosi jej pokarm. To ptaki typowo monogamiczne, więc więzi łączące partnerów mogą pozostawać trwałe przez wiele sezonów.

Gniazdo[edytuj | edytuj kod]

Ulokowane w rozwidleniach bocznych konarów w koronach drzew, zwykle liściastych, w pobliżu wody. Gniazdo składa się z gałęzi,a wyścielone jest trawą i odpadkami napotkanymi w pobliżu, jak szmaty, papier czy sierść. Okres lęgowy zaczyna się w kwietniu. Budową zajmuje się głównie samiec.

Jaja[edytuj | edytuj kod]

Milvus migrans

W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w kwietniu lub maju 2 do 3 żółtawych jaj, wyjątkowo 4. Jaja są białe z brązowymi lub rdzawymi plamami. Kania czarna wyprowadza jeden lęg na rok.

Wysiadywanie i dorastanie[edytuj | edytuj kod]

Jaja wysiadywane są przez okres około 30 dni przez obydwoje rodziców, choć głównie przez samicę. Pisklęta - gniazdowniki - opuszczają gniazdo po około 45 dniach, po 6 tygodniach od wyklucia są już lotne. Gdy na danym terenie jest dużo pokarmu to w okresie lęgowym tworzą kolonie, np. w Europie Środkowej w dolinie Renu.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Drobne kręgowce: ryby, gryzonie, ptaki, również gady, płazy, ryby, ale też owady i dżdżownice. Chętnie żywi się padliną, najczęściej chorymi i śniętymi rybami zbieranymi często z powierzchni wody lub z brzegów zbiorników. Korzysta też z odpadków wyrzucanych przez rybaków oraz ubojnie. Może też polować na inne ptaki szponiaste. Dochodzi też do nękającego wydzierania ofiar innym gatunkom szponiastym. Zdobycz łapie na terenach otwartych i nad wodami.

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

W Polsce objęta ochroną gatunkową ścisłą. Wokół gniazd kań czarnych obowiązuje strefa ochronna: przez cały rok w promieniu do 100 m, a okresowo (od 1.03 do 31.08) – w promieniu do 500 m od gniazda[10].

Kaniom czarnym grozi niszczenie naturalnych siedlisk, przede wszystkim dolin rzecznych nad którymi szukają pokarmu. Tracą swe tereny lęgowe również przez wyrąb starych drzew w pobliżu wód, likwidację zabagnień i zadrzewień. Negatywnie też wpływa na nie rozwój rolnictwa. Na wielu stanowiskach notuje się spadki ich liczebności.

Przypisy

  1. Milvus migrans w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 Black Kite (Milvus migrans) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 9 stycznia 2011].
  3. Milvus migrans. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  4. Albin Łącki: Wśród zwierząt – ptaki. Ponań: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1988, s. 68. ISBN 83-09-01320-5.
  5. 5,0 5,1 Frank Gill, David Donsker (red.): New World vultures, Secretarybird, kites, hawks & eagles (ang.). IOC World Bird List: Version 4.2. [dostęp 2014-07-11].
  6. Systematyka i nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Plemię: Accipitrini Vigors, 1824 (Wersja: 2013-09-25). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2014-03-08].
  7. Michał Radziszewski: Ptaki Polski. Warszawa: Carta Blanca, 2011.
  8. Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP "pro Natura", 2003, s. 199. ISBN 83-919626-1-X.
  9. Jeff A. Johnson, Richard T. Watson, David P. Mindell. Prioritizing species conservation: does the Cape Verde kite exist?. „Proceedings the Royal of Society B”. 272, s. 1365-1371, 2005. doi:10.1098/rspb.2005.3098 (ang.). 
  10. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną, Dz. U. z 2004 r. Nr 220, poz. 2237

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]