Kapella

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kapella Aa / Ab
α Aurigae
Kapella na nocnym niebie wyróżnia się dużą jasnością
Kapella na nocnym niebie wyróżnia się dużą jasnością
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Woźnica
Rektascensja 05h 16m 41,36s
Deklinacja +45° 59' 52,8"
Odległość 42,2 ly
12,94 pc
Wielkość obserwowana 0,08m (cały układ)
(0,76 / 0,91)[1]m
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy spektroskopowo podwójna: żółte olbrzymy
Typ widmowy G8III / G0III[1]
Masa 2,573 ± 0,009 M /
2,488 ± 0,008 M[2]
Promień 11,87 ± 0,56 R /
8,75 ± 0,32 R[2]
Wielkość absolutna –0,48m (cały układ)
(0,14 / 0,29)m
Jasność 79,5 ± 4,8 L /
72,1 ± 3,6[2] L
Temperatura 4920 ± 70 K /
5680 ± 70[2] K
Alternatywne oznaczenia
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Kapella (Koza, α Aur/Alfa Aurigae) – najjaśniejsza gwiazda w konstelacji Woźnicy i zarazem szósta, pod względem jasności, gwiazda na nocnym niebie.

Kapellę tradycyjnie określa się jako tworzącą na niebie lewe ramię woźnicy lub też, jak sama nazwa wskazuje, powożoną przez niego kozę. Jest to najbliższa północnego bieguna niebieskiego z jasnych gwiazd (Gwiazda Polarna jest stosunkowo słaba), przez co odgrywała znaczącą rolę w wielu starożytnych wierzeniach. Pierwsze pisane wzmianki o Kapelli pochodzą z datowanej na ok. 2000 p.n.e. tabliczki. W astrologii, gwiazda ta ma przynosić cywilne i wojskowe zaszczyty oraz bogactwo.

Charakterystyka fizyczna[edytuj | edytuj kod]

Porównanie wielkości między Słońcem a składowymi systemu gwiezdnego Kapelli

Z astronomicznego punktu widzenia, Kapella jest interesującym obiektem jako jedna z najlepiej poznanych niezaćmieniowych gwiazd spektroskopowo podwójnych. Jej składniki to dwa bardzo podobne żółte olbrzymy typu widmowego G, o jasnościach około 80-krotnie przewyższających Słońce oraz kilka razy większych od niego rozmiarach. Obiegają się w odległości nieco większej od 100 milionów kilometrów (0,72 au[1]) z okresem orbitalnym równym 104,02 dnia.

Kapella jest źródłem promieniowania rentgenowskiego, powstającego prawdopodobnie w wyniku aktywności magnetycznej na powierzchni jednej z gwiazd. Kapella była pierwszą gwiazdą sfotografowaną za pomocą wielkobazowego interferometru optycznego, podczas obserwacji prowadzonych przez COAST (Cambridge Optical Aperture Synthesis Telescope) w 1995 roku.

W istocie Kapella jest gwiazdą wielokrotną – główną parę obiega w odległości około jednej szóstej roku świetlnego drugi układ podwójny, złożony ze słabych czerwonych karłów o jasnościach 10,2m i 13,7m i typie widmowym M2 i M4. Karły te noszą oznaczenia Kapella Ha i Kapella Hb i oddalone są o około 11 tys. au od centralnej pary[3].

Położenie w gwiazdozbiorze Woźnicy

Kapella ma też sześć wizualnych (pozornych) towarzyszy, czyli gwiazd, które na niebie wydają się znajdować blisko, ale nie są uważane za fizycznie położone blisko Kapelli[4].

Nazwy gwiazdy w innych cywilizacjach[edytuj | edytuj kod]

  • Akadowie: Dil-gan I-ku, "Posłaniec światła", lub Dil-gan Babill, "Opiekuńcza gwiazda Babilonu"
  • Arabowie: Alhajoth, "Koza"
  • Hindusi: Brahma Ridaya, "Serce Brahmy"
  • Inkowie: Colca
  • Rzymianie: Amaltea

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Jim Kaler: CAPELLA (Alpha Aurigae) (ang.). W: STARS [on-line]. 2008-10-03. [dostęp 2014-10-24].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 E. Huby et al.. FIRST, a fibered aperture masking instrument II. Spectroscopy of the Capella binary system at the diffraction limit. „Astronomy & Astrophysics”. 560 (A113), grudzień 2013. doi:10.1051/0004-6361/201321894 (ang.). 
  3. Big and Giant Stars: Capella (ang.). Jumk.de. [dostęp 2012-06-27].
  4. Robert Burnham, Burnham's Celestial Handbook: An Observer's Guide to the Universe Beyond the Solar System, Courier Dover Publications, 1978, ISBN 0-486-23567-X; zob. tom 1, s. 264.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]