Kapibara

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kapibara
Hydrochoerus hydrochaeris
(Linnaeus, 1766)
Kapibara
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Nadgromada żuchwowce
Gromada ssaki
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Podrząd Hystricomorpha
Infrarząd Hystricognathi
Parvordo Caviomorpha
Rodzina marowate
Podrodzina kapibarowate
Rodzaj Hydrochoerus
Gatunek kapibara
Synonimy
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[5]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Szkic czaszki kapibary
Jak u wszystkich gryzoni, siekacze rosną przez całe życie, co powoduje konieczność ciągłego ścierania zębów
Kapibary w jeziorze zlokalizowanym w regionie sawanny llanos w Wenezueli
Kapibara jest świetnym pływakiem
Samica z młodymi

Kapibara (z guarani Kapiÿva, łac. Hydrochoerus hydrochaeris[5][6]) – największy żyjący współcześnie gatunek gryzonia[7] z rodziny marowatych[8]. Niektórzy autorzy umieszczają kapibarę w monotypowej rodzinie kapibarowatych (Hydrochoeridae)[9][3]. Jest roślinożernym zwierzęciem wodno-lądowym, zamieszkującym tereny Ameryki Południowej. H.hydrochaeris jest gryzoniem o masywnej budowie ciała – jego waga dochodzi nawet do 65 kg.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Kapibara została po raz pierwszy opisana przez Linneusza w 1766 pod nazwą Sus hydrochaeris, czyli błędnie zaliczona do rodzaju Susparzystokopytnych z rodziny świniowatych. Przypisany kapibarze epitet gatunkowy hydrochaeris wskazuje na wodne środowisko życia (gr. ὕδωρ: ýdor = woda), ale także odwołuje się do rodziny świniowatych (χοίρος: choiros = świnia).

W 1772 Morten Brunnich przeniósł kapibarę do Hydrochaeris, czym przyczynił się do powstania kolizji w taksonomii, bowiem kilka lat wcześniej (1762) Mathurin Brisson opisał rodzaj Hydrochoerus, którego typowym gatunkiem jest "Sus hydrochaeris Linnaeus, 1766"[10]. Nazwa rodzajowa Hydrochoerus Brisson, 1762, choć przez lata kwestionowana przez niektórych zoologów[11], została w 2001 zatwierdzona decyzją Międzynarodowej Komisji Nomenklatury Zoologicznej (ICZN)[12]. Do rodzaju Hydrochoerus należy także Hydrochoerus isthmius.

Nazewnictwo narodowe[edytuj | edytuj kod]

Nazwa capybara pochodzi z języka guarani: kapiÿva i po raz pierwszy została użyta w piśmiennictwie w 1648 przez niemieckiego przyrodnika Georga Marggrafa[13], który określił tak gatunek zwierząt żyjących w okolicach Pernambuco w Brazylii. Na całym obszarze występowania kapibar lokalne nazewnictwo jest zróżnicowane. W północnej części Argentyny używane są nazwy capibara lub capivara, zaś na południu capiguara i carpincho. W Kolumbii – w zależności od regionu: capibara (Amazonia), dia-baj (Tucumo), capybara i julo (departament Caquetá i tereny plemion Guayabero), capibara i jesús (w południowej części regionu stowarzyszonych miast Ariari w departamencie Meta), chigüiro, tanacoa, pataseca, bocaeburro i culopando (w intendencji Arauca-Casanare), ponche i cabiari (rejon rzeki Magdalena), oraz sancho (departament Cauca). W Panamieponcho, w Paragwajucarpincho, capybara i capiguara, w Peru: ronsoco, samanai i capibara, w Wenezueli: chigüire, capigua, capiba, kiato, chindó, chindoco, zaś w Gujanie Francuskiej: cochon d'eau (fr. świnia wodna) lub cabiai[4]. W Surinamie Indianie nazywają kapibarę cabiai, zaś w języku surinamskim używane jest słowo kapoewa.

Pierwotna klasyfikacja LinneuszaSus – ma konsekwencje w postaci funkcjonujących do dziś nazw narodowych[13]: ang.: Water Pig, hol.: Waterzwijn.

Genetyka[edytuj | edytuj kod]

Garnitur chromosomowy H. hydrochaeris wynosi 66 chromosomów[3]. Kariotyp Hydrochoerus isthmius – drugiego z gatunków należących do rodziny Hydrochoerus – jest inny. Osobnik tego gatunku złapany w basenie wenezuelskiego jeziora Maracaibo posiadał 2n=64 chromosomy, co może być wynikiem inwersji pericentrycznej H. hydrochaeris i translokacji typu Robertsona.

Budowa ciała[edytuj | edytuj kod]

Kapibara jest największym z żyjących współcześnie gryzoni. Paleontolodzy znają tylko dwa, dawno wymarłe gatunki gryzoni (Josephoartigasia monesi i Phoberomys pattersoni z rodziny pakaranowatych), które były większe od współczesnego H. hydrochaeris[14]. Kapibary mierzą od 100 do 130 cm długości; ich waga może wynosić od 35 do 65 kg, a przeciętnie wynosi 48,9 kg[3]. Badani rekordziści znacznie przekraczali te wartości. Samica złapana w okolicy São Paulo ważyła 91 kg, a samiec z Urugwaju − 73,5 kg[15]. Szczecinowata sierść o cienkich, brązowych włosach szybko wysycha. Palce łączy błona pławna, ułatwiająca pływanie. Kapibary doskonale pływają.

W odróżnieniu od innych gryzoni skóra kapibary jest wyposażona w gruczoły potowe[16].

H.hydrochaeris ma uzębienie o charakterze hypsodontycznym (wysokokoronowe), co oznacza zęby o krótkich korzeniach i masywnej koronie i wieloblaszkowe zęby policzkowe. Wzór zębowy: \tfrac{1 0 1 3}{1 0 1 3}

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Kapibary są zwierzętami wodno-lądowymi i wiodą życie na otwartej przestrzeni. Poranek to dla stada czas wypoczynku w wodzie, najchętniej w zacienionym miejscu[3]. W najgorętszych częściach dnia kapibary lubią się tarzać w błocie lub na płyciźnie. Aktywność i żerowanie zaczyna się późnym popołudniem i trwa do nocy. Kapibary pasą się powoli, systematycznie poszukując smakowitych roślin, więc żerowanie wymaga sporo czasu.

Cykl życiowy[edytuj | edytuj kod]

Samica kapibary osiąga dojrzałość płciową mniej więcej w wieku 18 miesięcy[17]. Waży wówczas około 30-40 kg. Owulacja trwa średnio 7,5 dnia. Samica jest w ciąży około 150 dni[18]. Kapibary rozmnażają się przez cały rok, lecz – jak wykazały badania[17] przeprowadzone na populacji żyjącej w regionie wenezuelskiej sawanny llanos – najwięcej porodów przypada na okres od września do października. Zazwyczaj samice rodzą raz w roku, ale w sytuacji, gdy warunki życia są dobre, mogą rodzić dwukrotnie w przeciągu 12 miesięcy[3]. W badanej grupie samice rodziły 1-7 młodych w miocie, przeciętnie 4. Ciąże były liczniejsze, lecz część płodów została zresorbowana. Samica nie przygotowuje gniazda, ale rodzi w przypadkowych miejscach, co naraża młode na ataki drapieżców. Jedynie 5 procent młodych kapibar ma szansę przetrwać pierwszy rok życia.

Noworodki mają otwarte oczy, ważą około 1,5 kg, ich skórę pokrywa futro. Dysponują kompletnym uzębieniem[17]. Matka karmi je mlekiem przez pierwsze 3-4 miesiące życia, ale głównym składnikiem ich pożywienia są trawy, zaś mleko jest uzupełnieniem. Po roku kapibary osiągają masę 22-24 kg, zaś po następnym roku ważą około 37-40 kg.

Długość życia tych ssaków na wolności dochodzi do 8-10 lat. Lee S. Crandall[19] – wieloletni generalny kurator New York Zoological Society (dawniej Bronx Zoo) – wspomina o kapibarze, która osiągnęła wiek 12 lat.

Struktura społeczna[edytuj | edytuj kod]

Są zwierzętami stadnymi. Żyją w grupach liczących od jednej pary do kilkudziesięciu zwierząt obu płci wraz z ich potomstwem. Liczebność stada w badanych populacjach w Wenezueli[17] wahała się w zależności od pory roku. W lipcu, podczas pory deszczowej, średnia liczebność wynosiła 5,6, zaś w marcu – najbardziej suchej porze roku – 15,9 osobników. Inni badacze również wskazują na tę prawidłowość i podają średnie: 6,7-7,5 w lipcu, a 15-27 osobników w miesiącach suchych[20][21], wskazując, że ich zdaniem przyczyną są raczej warunki życia niż pory roku. Stado jest zazwyczaj rządzone przez dominującego samca, który stara się pozbyć rywali i utrzymać stado składające się w większości z samic[3]. Osobniki wiodące samotniczy tryb życia (ok. 5-10% populacji) to samce.

Znakowanie terenu i komunikacja głosowa[edytuj | edytuj kod]

Kapibary komunikują się używając systemu gwizdów i chrząkań. Azcarte[22] wskazuje na 5 zróżnicowanych dźwięków wydawanych przez kapibary. Jak zauważa, kapibary komunikują się także poprzez oznaczanie zapachem swojego terenu. Używają w tym celu gruczołów zapachowych zlokalizowanych w okolicy odbytu.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Hydrochoerus hydrochaeris zamieszkuje tereny Ameryki Południowej od Panamy, przez sawanny zachodniej Kolumbii, Wenezuelę, Brazylię, Ekwador, Peru, Paragwaj i północną część Argentyny[7][17] – do rzeki Quequén, czyli do 38° 17' S w prowincji Buenos Aires, a także w Boliwii, Gujanie, Urugwaju[3].

Siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Głównymi czynnikami przy wyborze miejsc życia są dla kapibar dostęp do wody i odpowiednia temperatura powietrza[3]. H.hydrochaeris zamieszkuje tropikalne i umiarkowane rejony Ameryki Południowej na wschód od Andów, zawsze w pobliżu wody. Ulubionym siedliskiem są brzegi rzek, bagniste tereny[17], lasy namorzynowe, podmokłe łąki, gdzie roślinność ma świetne warunki do wegetacji, a woda jest dostępna przez cały rok. Kapibary mieszkają jednak także w suchych lasach, zagajnikach, kolumbijskich i wenezuelskich sawannowych formacjach llanos, zmiennych w zasoby wodne brazylijskich równinach aluwialnych Pantanal i łąkach[3]. Najczęściej jednak przebywają w odległości od zbiornika wodnego nie większej niż 500 m.

Kapibary zamieszkujące obszary zalewowe czy równiny aluwialne Pantanal są narażone na dużą zmienność warunków życia. Podczas okresu obfitości wody roślinność jest bujna, więc duża obfitość pożywienia pozwala na spokojne życie, rozmnażanie i nabieranie masy ciała na trudne okresy. Gwałtowne powodzie i zalewanie terenów, będących naturalną spiżarnią kapibar, stanowią dla całych populacji, a szczególnie dla młodych kapibar, poważne utrudnienie i zagrożenie[17]. W okresach suszy małe zbiorniki wodne zanikają, a trawy wysychają, co powoduje nie tylko brak pożywienia, ale i zanikanie naturalnych osłon przed drapieżnikami. Głód, brak wody i osłony wymuszają wówczas migracje w kierunku głównych rzek i lagun.

Kapibary lubią także zamieszkiwać na terenach wypasu bydła. Wielkie rancza zajmują obszary przekraczające nawet 100 tys. ha. Warunki, jakie tam panują, dają im komfort do życia. Tereny te mają dobry dostęp do wody, są zasobne w paszę, a drapieżniki są przeganiane przez hodowców bydła[3].

Kopalne ślady występowania kapibar[edytuj | edytuj kod]

Paleontolodzy[23] wskazują na wiele kopalnych śladów występowania kapibarowatych w dalekiej przeszłości. Przez lata przyjmowano, że w późnym miocenie i wczesnym pliocenie zróżnicowanie w obrębie rodziny było większe niż obecnie. Opierając się na morfologicznym zróżnicowaniu przyjmowano istnienie około 23 rodzajów i 56 gatunków w obrębie rodziny. Alvaro Mones w 1991[24] zweryfikował dane i wspominał już tylko o 13 rodzajach (w 4 podrodzinach) i 35 gatunkach. Współcześnie paleontolodzy wskazują jednak na wyraźną zmienność ontogenetyczną dolnych trzonowców oraz ostatnich przedtrzonowców[25] i powątpiewają w rzekome znaczne zróżnicowanie w obrębie kopalnych przodków kapibarowatych. Po porównaniu znalezionych w formacji Puerto Madryn (dolny miocen) na Półwyspie Valdés w Argentynie licznych pojedynczych, lecz zróżnicowanych zębów z okazami odkrytymi w formacji Ituzaingó (górny miocen, prowincja Entre Ríos, Argentyna) paleontolodzy doszli do wniosku, że szczątki te reprezentują w rzeczywistości naturalną trajektorię rozwojową gatunku Cardiatherium patagonicum. Po przyjęciu tych spostrzeżeń teoria o dużym zróżnicowaniu rodziny w czasach prehistorycznych zdaje się nieaktualna[25].

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Kapibary żywią się roślinami wodnymi, trawami, owocami i nasionami. Ich pożywienie stanowią głównie[26] rośliny należące do kilku rodzin:

Rośliny zjadane przez kapibarę

Zależności międzygatunkowe[edytuj | edytuj kod]

Anakonda zielona pożera kapibarę – eksponat w Senckenberg Muzeum we Frankfurcie nad Menem
Oddziaływania antagonistyczne[edytuj | edytuj kod]

Naturalnymi wrogami kapibar są: harpia, anakondy, piranie, ocelot. Najwięcej kapibar pada jednak ofiarą kajmanów. W marcu, podczas wędrówek w poszukiwaniu wody, kapibary są częstymi ofiarami jaguara.

Oddziaływania nieantagonistyczne[edytuj | edytuj kod]

Naukowcy stwierdzili[27], że między kapibarami a kilkoma gatunkami ptaków (karakara czarnobrzucha, garncarz rdzawy, krowiarek (Machetornis rixosus), skrzeczka jasnogłowa, starzyk granatowy (Molothrus bonariensis) mają miejsce regularne interakcje międzygatunkowe – głównie związane ze zdobywaniem pożywienia. Odnotowane interakcje mają charakter nieantagonistyczny i można je podzielić na kilka kategorii.

Krowiarki oraz starzyki granatowe wykorzystują grzbiet kapibary jako punkt obserwacyjny, z którego można wypatrywać zdobyczy. Podczas polowania z ziemi przedstawiciele tych gatunków oraz garncarz rdzawy korzystają z kapibar jako naganiaczy. Z kolei garncarz rdzawy, wraz z karakarą czarnobrzuchą oraz skrzeczką jasnogłową, pożywiają się przeczesując sierść kapibar i wyjadając pasożytujące na nich insekty. W tym ostatnim przypadku jest to więc symbioza, gdyż daje korzyści także kapibarom, które pozbywają się w ten sposób pasożytów.

Pasożyty[edytuj | edytuj kod]

Kapibary są podatne na schorzenia wywoływane przez pierwotniaki z rodziny świdrowców[3], które – pasożytując we krwi zwierzęcia – powodują spadek masy ciała, apatię, brak koordynacji kończyn, łysienie, infekcje oczu. Ostatecznie często są powodem śmierci zwierzęcia.

Literatura zoologiczna[28] wskazuje na kilkadziesiąt gatunków organizmów pasożytujących na kapibarach. Do tej grupy poza świdrowcami należy między innymi kilka gatunków z rodzaju Cycloposthium, dwa gatunki z rodziny Eimeriidae, dwie przywryTaxorchis schistocotyle i Hippocrepis hippocrepis, trzy gatunki z rodziny Monoecoceestus oraz nicienie: Crustofilaria tuberocauda, Vianella hudrochoeri, Proptozoophaga obesa. Kapibary są także atakowane przez kleszcze – między innymi Amblyomma cajennense i Amblyomma cooperi[3].

Hodowla[edytuj | edytuj kod]

Udomowiona 5-miesięczna kapibara

Prowadzenie masowych hodowli kapibar jest rzadkim zjawiskiem, jednak w Kolumbii można napotkać farmy[29] zajmujące się hodowlą przemysłową tych zwierząt z przeznaczeniem na skóry. Hodowla kapibary jako zwierzęcia udomowionego jest bardzo rzadko spotykana.

Znaczenie gospodarcze[edytuj | edytuj kod]

W Kolumbii, Wenezueli i Argentynie kapibary są zwierzętami łownymi[7]. Są tam przedmiotem zarówno legalnych, jak i nielegalnych polowań ze względu na mięso oraz skórę[30][31].

Wykorzystanie kulinarne[edytuj | edytuj kod]

Mięso kapibar było od wieków pożywieniem lokalnych Indian[32]. Mięso z kapibary w wyglądzie przypomina wołowinę, ale podobno można w nim odnaleźć aromat rybny. Wenezuelczycy jadają je więc mocno nasolone. Podaje się je często z ryżem i warzywami, z ryżem z curry, czy nawet jako nadzienie do ravioli. Ceniona jest także szynka z kapibary, spożywana po pokropieniu jej sokiem z gruszli[33].

W Wenezueli i niektórych innych sąsiednich regionach mięso z kapibary jest jadane przez lokalnych katolików także w dni, w których obowiązuje ich post od potraw mięsnych[34]. Wiąże się to z decyzją papieża z XVI w. Przybyli wówczas do Ameryki Południowej misjonarze wystąpili do Watykanu z zapytaniem, czy napotkane tu zwierzęta, które spędzają większość czasu w wodzie, można zaliczyć do ryb. Decyzja była dla misjonarzy istotna, bo nałożony na Indian obowiązek porzucenia przyzwyczajeń kulinarnych mógłby ich zniechęcić do przyjęcia katolicyzmu. Papież, bazując na przedstawionej mu mylnej argumentacji teologicznej, wydał zgodę uznając kapibarę za rybę. Decyzja ta nigdy nie została cofnięta[32]. Z tego powodu do dzisiaj potrawy z solonego mięsa kapibary są tradycyjnym przysmakiem w okresie wielkiego postu, w dniach, kiedy jedzenie czerwonego mięsa jest zabronione[33].

Produkcja kaletnicza[edytuj | edytuj kod]

Skóra kapibar jako półprodukt do wytwarzania rękawiczek, pasków, butów, toreb i innych wyrobów skórzanych[3] jest przedmiotem eksportu wielu państw Ameryki Południowej.

Niszczenie upraw rolniczych[edytuj | edytuj kod]

Kapibary uważa się za szkodniki – z powodu niszczenia upraw[35][36]. Także z tego powodu prowadzone są na nie regularne polowania.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Hydrochaeris hydrochaeris. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 3 listopada 2009]
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Hydrochoeris hydrochaeris. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 3 listopada 2009]
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 3,13 3,14 3,15 3,16 3,17 3,18 Alvaro Mones, Juhani Ojasti. Hydrochoerus hydrochaeris. „Mammalian Species”. 264, s. 1-7, 16 czerwca 1981. American Society of Mammologists (ang.). 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 El Capibara o Carpincho (Hydrochoerus Hudrochaeris), Estado Actual de su Produccion. , 2007. FAO, Departamento de Agricultura (hiszp.). 
  5. 5,0 5,1 Hydrochoerus hydrochaeris. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  6. W literaturze spotykana również pod nazwą Hydrochaeris hydrochaeris. IZCN uznał pierwszeństwo nazwie rodzajowej Hydrochoerus Brisson, 1762 przed Hydrochaeris Brünnich, 1772
  7. 7,0 7,1 7,2 Adriana Maldonado-Chaparroa, Daniel T. Blumsteinb: Management implications of capybara (Hydrochoerus hydrochaeris) social behavior – w: Biological Conservation nr. 141. Elsevier B.V., 2008. ISSN 00063207. (ang.)
  8. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Caviidae. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 3 listopada 2009]
  9. Hydrochoeridae. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 3 listopada 2009]
  10. Genus summary for Hydrochoerus (ang.). W: AnimalBase search page [on-line]. [dostęp 7 stycznia 2011].
  11. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Hydrochoeris. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 5 grudnia 2010]
  12. "Type species of Hydrochoerus Brisson, 1762" (ICZN 2001: 40)
  13. 13,0 13,1 Antonius Marie Husson: The mammals of Suriname; W tomie II serii: Zoologische monographieen van het Rijksmuseum van Natuurlijke Historie. Leiden: Brill, 1978. ISBN 9004058192. (ang.)
  14. Catherine Brahic: One-tonne rodent discovered in South America (ang.). New Scientist (16 stycznia 2008). [dostęp 8 stycznia 2011].
  15. Alvaro Mones. Estudios sobre la familia Hydrochoeridae (Rodentia). „Revista brasiliera de Biologia”. 33, s. 277-283, 1973. Instituto Internacional de Ecologia (port.). 
  16. J.N. Pereira, D.M. Jenkinson, E. Finley. The structure of the skin of capybara. „Acta Cientifica Venezolana”. 31 (4), s. 361-364, 1980. Instituto Venezolano de Investigationes Cientificas (ang.). 
  17. 17,0 17,1 17,2 17,3 17,4 17,5 17,6 Juhani Ojasti: Estudio Biologico del chiguire o capibara. Nacional de Investigaciones Agropecuarias FONAIAP, Caracas, 1973. (hiszp.)
  18. John L. Zara. Breeding and husbandry of the capybara Hydrochoreus hydrochaeris at Evansville Zoo. „International Zoo Yearbook”. 13, s. 137-139, styczeń 1973. The Zoological Society of London (ang.). 
  19. Lee Saunders Crandall: The management of wild mammals in captivity. University of Chicago Press, 1964. (ang.)
  20. G.B Schaller, P.G. Crawshaw. Social organization of a capybara population. „Säugetierk Mitt”. 29, s. 3-16, 1981. American Society of Mammologists (ang.). 
  21. D.W. Macdonald. Dwindling resources and the social behaviour of capybaras (H.Hydrocjaeris), (Mammalia). „Journal of Zoology”. 194, s. 371-392, 1981. Zoological Society of London (ang.). 
  22. T. Azcárte. Sociobiología y manejo del capibara (Hydrochoerus Hydrochaeris). „Doñana Acta Vertebrata”. 7, s. 1-228, 1980. Estación Biológica de Doñana. (hiszp.). 
  23. Malcolm C. McKenna, Susan K. Bell: Classification of Mammals Above the Species Level. Columbia University Press, New York, 1997. ISBN 0-231-11013-8. (ang.)
  24. Alvaro Mones. Monografía de la Familia Hydrochoeridae (Mammalia, Rodentia). „Sistemática–Paleontología–Bibliografía”. 134, s. 1–235, 1991. Courier Forschungs−institut Senckenberg (port.). 
  25. 25,0 25,1 Maria Vucetich, Cecilia Deschamps, A.Itati Olivares, Maria Dozo. Capybaras, size, shape, and time: A model kit. „Acta Palaeontologica Polonica”. 50, s. 259–272, 2005 (ang.). 
  26. Lucélia do Valle Borges, Ioni Gonçalves Colares: Feeding Habits of Capybaras (Hydrochoerus hydrochaeris, Linnaeus 1766), in the Ecological Reserve of Taim (ESEC - Taim) – South of Brazil. Brazilian Archives of Biology and Technology, tom 50, 2007. ISSN 15168913. (ang.)
  27. Ana C. Tomazzoni, Ezequiel Pedó, Sandra M. Hartz. Feeding associations between capybaras Hydrochoerus hydrochaeris (Linnaeus) (Mammalia, Hydrochaeridae) and birds in the Lami Biological Reserve, Porto Alegre, Rio Grande do Sul, Brazil. „Revista Brasileira de Zoologia”. 22, s. 712-716, wrzesień 2005. Sociedade Brasileira de Zoologia (ang.). 
  28. Alvaro Mones. Estudios sobre la familia Hydrochoeridae (Rodentia) Parásitos y patologías de Hydrochoerus Brisson, 1762. „Revista de la Facultad de Humanidades y Ciencias”. 1 (20), s. 297-329, 1982. Ciencias Biológicas; Montevideo (hiszp.). 
  29. R. A. Luxmoore: Directory of crocodilian farming operations. IUCN, 1992. ISBN 2831700787. (ang.)
  30. Juhani Ojasti. Human exploitation of capybara. „J.G. Robinson i K.H. Redford – Neotropical Wildlife Use and Conservation”, s. 236–252, 1991. The University of Chicago Press, Chicago (ang.). 
  31. Sitio Argentino de Produccion Animal: Produccion de Carpinchos o Capivaras; dostęp 19 grudnia 2010
  32. 32,0 32,1 Capybara natural history (ang.). Amazon Animals mammals. [dostęp 2 stycznia 2011].
  33. 33,0 33,1 In Days Before Easter, Venezuelans Tuck Into Rodent-Related Delicacy (ang.). New York The Sun (wyd.24 marca 2005). [dostęp 2 stycznia 2011].
  34. Will Grant – „Venezuela's giant rodent cuisine” (ang.). BBC News (wyd.12 kwietnia 2009). [dostęp 2 stycznia 2011].
  35. Ricardo Ojeda, Michael A. Mares. Conservation of South American mammals: Argentina as a paradim. „Mammalian biology in South America”. 6, s. 505-521, 1982. (M.A.Mares, H.H.Genoways) Pymatuning Laboratory Ecolog. University of Pittsburgh (ang.). 
  36. Katia Maria Paschoaletto Michi de Barros Ferraz, Marrie-Anne Lechevalier, Hilton Thadeu Zarate do Couto, Luciano Martins Verdade. Damage caused by capybaras in a corn Field. „Scientia Agricola”. 60 (1), s. 191-195, 2003. Sci. agric. (Piracicaba, Braz.) Piracicaba (ang.).