Karabin Arisaka Meiji 30-Shiki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Meiji Sen Rein-Shiki Kanju
Arisaka Type 30.jpg
Meiji Sen Rein-Shiki Kanju
Dane podstawowe
Państwo  Japonia
Producent Arsenał Koishikawa w Tokio
Rodzaj karabin powtarzalny
Historia
Prototypy 1896
Produkcja seryjna 1897-1906
Dane techniczne
Kaliber 6,5 mm
Nabój 6,5 x 50 mm SR
Magazynek stały, 5-nab.
Wymiary
Długość 1275 mm (karabin)
970 mm (karabinek)
Długość lufy 798 mm (karabin)
490 mm (karabinek)

Arisaka Meiji 30-Shiki (jap. 三十年式歩兵銃 Sanjū-nen-shiki hohei-jū?) – japoński karabin powtarzalny.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Podczas wojny chińsko-japońskiej (1894-95) armia japońska była wyposażone w karabiny jednostrzałowe 13 i 18-Shiki, oraz powtarzalne 22-Shiki. Wszystkie trzy używane przez Japończyków typy karabinów strzelały amunicją elaborowaną prochem czarnym. Wojna została wygrana przez Japonię ale japońskie karabiny okazały się bronią bardzo zawodną, wrażliwą na zanieczyszczenia. Bardzo niska była też jakość produkowanych karabinów co było powodem licznych wypadków rozerwania broni podczas strzelania. Zdecydowanie lepiej spisywały się używane przez Chińczyków karabiny Komissionsgewehr.

W połowie lat 90. XIX wieku w Japonii uruchomiono produkcję prochu bezdymnego. Niska jakość karabinów 22-Shiki sprawiła że nie można było dostosować ich do strzelania amunicją elaborowaną prochem bezdymnym. Zdecydowano się opracować nowy karabin.

W 1894 rozpoczęła działalność komisja mająca opracować wytyczne i wyłonić nowy karabin dla Armii Cesarskiej. Jej przewodniczącym został komendant tokijskiego arsenału Koishikawa płk Narikira Arisaka. Doświadczenia wojny chińsko-japońskiej spowodowały że prototyp którego testy rozpoczęto w 1896 roku miał konstrukcję wzorowaną na Mauserze M1888. W 1897 roku nowy karabin został przyjęty do uzbrojenia jako Meiji Sen Rein-Shiki Kanju (karabin 30. roku ery Meiji).

Nowy karabin strzelał nowym nabojem 6,5 x 50 mm SR, elaborowanym prochem bezdymnym. Kaliber 6,5 mm był pod koniec lat 90. XIX wieku uważany za optymalny dla naboju karabinowego. Dla Japończyków dużą zaletą nabojów tego kalibru był niewielki odrzut broni, łatwy do opanowania przez stosunkowo słabo zbudowanych Japończyków (ówczesny japoński żołnierz miał średnio wzrost 158 cm i wagę rzadko dochodzącą do 60 kg).

Doświadczenia z eksploatacji nowego karabinu wykazały ze nie jest to konstrukcja zbyt udana. Szczególnie groźne były częste wypadki rozerwania łuski (efekt słabego opanowania technologii produkcji prochu bezdymnego). Karabin posiadał co prawda w zamku trzy kanały odprowadzające w takim przypadku nadmiar gazów prochowych z komory nabojowej (dwa w przedniej części komory zamkowej, trzeci w trzonie zamkowym), ale konstrukcja zamka sprawiała że duża część gazów wydostawała się szczelinami w tylnej części zamka powodując poparzenie twarzy strzelca. Trudne było także było posługiwanie się bezpiecznikiem i przeładowywanie broni, a broń okazała się wrażliwa na zanieczyszczenia. Zbyt słaba sprężyna uderzeniowa w połączeniu z lekkim zespołem iglicy powodował częste niewypały. Zdarzały się także zacięcia powodowane kłopotami z dosyłaniem naboi i ekstrakcją łusek. Konstrukcja karabinu okazała się zbyt skomplikowana, a duża ilość części z których składał się zamek utrudniała utrzymywanie karabinu w czystości. Często dochodziło także do zgubienia dna magazynka (było ono osobnym elementem odłączanym przez naciśnięcie przycisku w przedniej części kabłąka spustowego).

Kłopoty z karabinem 30-Shiki spowodowały że w 1902 roku przyjęto do uzbrojenia zmodernizowany karabin Meiji Sen Go-Shiki Kanju (35-Shiki). Uproszczono w nim konstrukcję zamka. Zastąpiono w nim kończącą iglicę dwuczęściową nakrętkę wkręcaną w specjalna obsadę, jednoczęściową nakręcaną na iglicę. Nowe zakończenie iglicy poza prostszą konstrukcją miało większą masę co zmniejszyło liczbę niewypałów. Dzięki nadaniu mu kształtu tarczy i powiększeniu otworu w trzonie zamkowym lepiej zabezpieczono twarz strzelca przed gazami z rozerwanych łusek. Zmniejszono hak bezpiecznika dzięki czemu rzadsze stały się przypadki zaczepiania tym elementem broni o oporządzenie. Przeładowywanie broni miała ułatwić nowa rączka zamkowa. Przekonstruowano także przednią część zamka co miało zapobiec kłopotom z dosyłaniem nabojów i ekstrakcją łusek. Zamek osłonięto blaszaną osłoną mającą zmniejszyć wrażliwość broni na zapiaszczenie. Kłopotom z wypinaniem dna magazynka miało zapobiec wyposażenie zatrzasku tej części w bezpiecznik.

Karabin 35-Shiki okazał się konstrukcją jeszcze gorszą od 30-Shiki. Kłopoty ze zbyt mocno spasowaną osłoną zamka, która musiała być ręcznie otwierana przy przeładowaniu spowodowały że wyprodukowane karabiny 35-Shiki zostały przekazane marynarce wojennej.

Karabiny 30-Shiki stanowiły podstawowe uzbrojenie japońskiej piechoty w czasie wojny wojny rosyjsko-japońskiej (190405).

Następcą karabinu 30-Shiki był karabin 38-Shiki z nowym, skonstruowanym przez Kiichiro Nambu zamkiem. Pomimo rozpoczęcia produkcji nowego karabinu w 1906 roku karabiny 30-Shiki były używane jeszcze podczas II wojny światowej (głównie przez oddziały tyłowe). Dużą partię tych karabinów sprzedano także w czasie I wojny światowej Rosji.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Arisaka Meiji 30-Shiki był bronią powtarzalną, z zamkiem czterotaktowym. Zamek wyposażony w dwa rygle. Karabin wyposażony był w bezpiecznik blokujący zamek i iglicę. Bezpiecznik miał postać haka znajdującego się w tylnej części zamka. Zasilanie ze stałego, pięcionabojowego magazynka. 30-Shiki był wyposażony w łoże i kolbę drewniane, z integralnym chwytem pistoletowym. 30-Shiki był wyposażony w mechaniczne przyrządy celownicze składające się z z regulowanego celownika (z trójkątną szczerbiną) i muszki.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Leszek Erenfeicht, Arisaka, karabin cesarskiej armii, Strzał 11/05. ISSN 1644-4906

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]