Karabin Dreysego wzór 1849

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Karabin Dreysego wzór 1849
Zündnadelgewehr M/41
Needle Gun.jpg
Karabin iglicowy Dreyse
Dane podstawowe
Państwo  Królestwo Prus
Rodzaj karabin jednostrzałowy
Historia
Prototypy 18381840
Produkcja seryjna 1840 – ??
Dane techniczne
Kaliber 15,43 mm
Wymiary
Długość 1422 mm
Długość lufy 964 mm
Masa
broni 4,08 kg
Inne
Prędkość pocz. pocisku 290 m/s
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Dreyse Draw.png

Karabin Dreysego wzór 1849 – jednostrzałowy, odtylcowy karabin iglicowy.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1838 roku Johann Nikolaus von Dreyse wykonał kolejny prototyp karabinu odtylcowego. W odróżnieniu od jego wcześniejszych konstrukcji tego rodzaju broni ta wzbudziła zainteresowanie armii pruskiej uzbrojonej w tym czasie w odprzodowe karabiny z zamkiem skałkowym. Karabin Dreysego został przyjęty do uzbrojenia 4 grudnia 1840 roku rozkazem króla Fryderyka Wilhelma IV jako Zündnadelgewehr M/41. Jednak przez pierwsze lata konstrukcja była utajniona i nosiła mylącą nazwę leichtes Perkussionsgewehr M/41 czyli „lekki karabin kapiszonowy”. Oficjalnie nazwa Zündnadelgewehr M/41 pojawiła się dopiero w 1855 roku po odtajnieniu konstrukcji. Pomimo rozpoczęcia produkcji karabiny Dreysego zaczęły trafiać do jednostek dopiero w 1848 roku, kiedy zmagazynowano dostateczną ich liczbę, aby przezbroić jednocześnie wszystkie jednostki armii pruskiej. Poza karabinem piechoty produkowano także inne wzory konstrukcyjnie oparte na M/41. Modele karabinu iglicowego Dreysego:

  • Zündnadelgewehr M/41
  • Zündnadelbüchse M/49
  • Zündnadelbüchse M/54(Pikenbüchse)
  • Zündnadelfüsiliergewehr M/60
  • Zündnadelgewehr M/62
  • Zündnadelbüchse M/65
  • Zündnadelkarabiner M/57
  • Zündnadelwallbüchse M/65
  • Zündnadelpioniergewehr M/69
  • Zündnadelgewehr mit Aptierungen nach Beck (modyfikacja karabinów przez Becka)

Do iglicówek Dreysego stosowano następujące rodzaje amunicji scalonej:

  • M 1841
  • M 1847
  • M 1855
  • M 1857 (do Zündnadelkarabiner M/57)
  • M 1865 (do Zündnadelwallbüchse M/65)
  • M 1872 (A/n Beck)
Gablota z różnymi modelami

Po raz pierwszy karabiny Dreysego zostały użyte podczas oblężenia Drezna w 1849 roku, będącego jednym z ostatnich starć Wiosny Ludów. W trakcie zamieszek utracono część karabinów, z których odzyskano jedynie 3 (lub nawet 20) sztuk, które padły łupem obcego wywiadu, prawdopodobnie Anglii. W zakładach Hollanda, w Londynie ok. 1850 roku wyprodukowano nieznaną liczbę kopii karabinu M/41, które poddane zostały próbom wojskowym.

Później użyto ich podczas wojny prusko-duńskiej (1864) i austriacko-pruskiej (1866). Wprowadzenie karabinu Dreysego spowodowało duże zmiany w taktyce piechoty. Karabiny odtylcowe mogły być ładowane w pozycji leżącej, dzięki czemu straty pruskie były znacznie niższe od austriackich. Zwiększenie szybkostrzelności praktycznej karabinów spowodowało także zmniejszenie znaczenia kawalerii. Konflikty te ujawniły poza zaletami także wady karabinu Dreysego. Naboje osadzone były w płonnej łusce papierowej. Ponieważ zamek nie zapewniał całkowitej szczelności, część gazów prochowych wydostawała się szczelinami, co z jednej strony zmniejszało donośność, z drugiej groziło poparzeniem twarzy strzelca. Ponieważ spłonka była umieszczona tuż za pociskiem, iglica musiała być bardzo długa, a podczas wystrzału działały na nią gazy prochowe o wysokiej temperaturze, co powodowało jej częste pękanie. Dreyse zastosował w swojej broni pocisk ołowiany w sabocie papierowym. W teorii sabot miał odpadać od pocisku po opuszczeniu lufy, w praktyce nie zawsze następowało rozdzielenie sabotu i pocisku, a w rezultacie cierpiała na tym celność.

W 1870 roku wybuchła wojna francusko-pruska. Armia pruska uzbrojona w karabiny Dreysego starła się podczas niej z armią francuską uzbrojoną w karabiny Chassepot Mle 1866. Były one, podobnie jak karabiny Dreysego, bronią odtylcową na amunicję w łusce spalającej się, ale posiadały kauczukowe uszczelniacze zamka zwiększające donośność i celność.

Pomimo posiadania gorszej broni armia pruska wygrała wojnę, ale natychmiast po jej zakończeniu podjęto decyzję o wprowadzeniu do uzbrojenia nowego karabinu pozbawionego wad poprzednika. Od 1871 roku zastępowany był przez nowy karabin Mausera wzór 1871 skonstruowany przez braci Paula i Wilhelma Mauserów. Jednak przed wprowadzeniem wzoru 1871 karabiny Dreysego przeszły ostatnią modernizację – pracownik zakładów w Sömmerda Johann Beck zaproponował modyfikację istniejących modeli poprzez uszczelnienie zamka i zmianę celowników na dostosowane do balistyki nowego naboju M 1872 (A/n).

Opis[edytuj | edytuj kod]

#10 i #11-Karabin Dreysego wzór 1849

Dreyse wzór 1841 był bronią jednostrzałową iglicową, z sześciotaktowym zamkiem ślizgowo-obrotowym. W celu przeładowania broni należało odciągnąć prowadnicę iglicy, obrócić zamek (odryglowanie), odciągnąć go do tyłu, przesunąć do przodu, obrócić w drugą stronę i pchnąć prowadnicę iglicy do przodu. Mechanizm spustowy ze sprężyną uderzeniową działał bezpośrednio na masywną iglicę. Jedynym ryglem była rączka zamka.

Lufa gwintowana, z czterema bruzdami prawoskrętnymi.

Dreyse wzór 41 był wyposażony w łożę i kolbę z drewna orzechowego.

Mechaniczne przyrządy celownicze składające się z muszki i celownika (nastawy celownika do 700 kroków (schritt)).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ilustrowana Encyklopedia. Broń strzelecka XIX wieku, ESPADON 1995, ISBN 83-85489-14-2.
  • Rolf Wirtgen (Hg.), Das Zündnadelgewehr – Eine militärtechnische Revolution im 19.Jhd. Mittler, Herford 1991. ISBN 3813203786.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]