Karabin Kar98k

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Karabiner 98 kurz
Kar 98K - AM.033696.jpg
Kar98k
Dane podstawowe
Państwo  III Rzesza
Producent Mauseri inni
Rodzaj karabin powtarzalny
Historia
Produkcja seryjna 1935-1945
Wyprodukowano >11 500 000 egz.
Dane techniczne
Kaliber 7,92 mm
Nabój 7,92 × 57 mm Mauser
Magazynek stały, 5 nab.
Wymiary
Długość 1110 mm
Długość lufy 600 mm
Masa
broni 4,1 kg (karabin niezaładowany)
Inne
Prędkość pocz. pocisku 860 m/s
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Bagnet S 84/98 stosowany w karabinie Kar98k
Warszawski powstaniec z kompanii "Anna" batalionu "Gustaw" z karabinem Kar98k

Karabiner 98k (Kar98k, K98k) – niemiecki karabin z okresu II wojny światowej.

Historia konstrukcji

Przepisowym karabinem Armii Cesarstwa Niemieckiego w czasie I wojny światowej był Gewehr 98 (Gew98). Był to typowy karabin początku XX wieku o długości 1250 mm, z lufą długości 740 mm. Doświadczenia wojenne wykazały, że tak długa lufa jest zbędna, a karabin za długi.

Efektem tych doświadczeń było skonstruowanie w latach 20. w kilku krajach krótkich karabinów systemu Mausera z lufami długości 590 - 600 mm (belgijski FN Mle1924/30, czechosłowacki vz. 24, polski kbk wz. 29). W Niemczech podstawą do stworzenia krótkiego karabinu był karabinek Kar98b. Była to broń o wymiarach karabinu czyli z lufą 740 mm, różniąca się wyłącznie zgiętą rączką zamkową oraz mocowaniem pasa nośnego do noszenia przez plecy. Przy okazji zmodyfikowano podajnik magazynka (przy pustym magazynku podajnik blokował zamek w tylnym położeniu informując żołnierza o konieczności ponownego załadowania magazynka).

Nowy karabin był początkowo produkowany na eksport. Dopiero 14 czerwca 1935 roku został przyjęty do uzbrojenia jako Kar98k (oficjalnie był więc karabinkiem). Pierwszą modernizację Kar98k przeszedł w 1939 roku. Osłonięto wtedy muszkę tunelową osłoną. Kiedy zaczęło brakować drewna orzechowego na łoże, zastąpiono je łożem wykonanym ze sklejki. Nowy materiał wymusił zmianę konstrukcji kolby, która zamiast płaskiej stopki otrzymała tłoczony z blachy trzewik. Coraz więcej części karabinu było tłoczonych (zamiast frezowanych).

Coraz gorsza sytuacja militarna III Rzeszy sprawiła, że od 1943 roku wprowadzano coraz więcej uproszczeń w konstrukcji karabinu. Broń ta w literaturze określana jest jako Kriegsmodell - wzór wojenny. Przedni bączek zastąpiła opaska z blachy, karabiny przestały być wyposażane w osadę bagnetu i wycior. W 1944 roku zastąpiono umieszczoną na kolbie blaszane kowadełko z przelotowym otworem (tzw. babka służąca do rozkładania zamka), otworem w trzewiku kolby. Egzemplarze wykonane w 1945 roku często posiadały stały celownik przystrzelany na odległość 100 m i skrócone łoże (oszczędność drewna). Niektóre egzemplarze nie posiadały żadnego pokrycia zabezpieczającego przed korozją. Zmiany te wprowadzano stopniowo.

W latach 19351945 wyprodukowano prawie 11,5 miliona sztuk. Fabrykacja miała miejsce w oberndorfskich i berlińskich zakładach Mausera, u J. P. Sauera w Suhl, w Ermie, Berlin – Lübecker Maschinenfabrik, Berlin – Suhler Waffen und Farzeugewerke, Steyr – Daimler – Puch AG Werk w Steyr, FN w Herstalu koło Leodium, Waffenfabrik Brünn w Brnie i Gustloff Werke Werk Weimar.[1] Pomimo wprowadzenia do uzbrojenia karabinów samopowtarzalnych i automatycznych Kar98k do końca wojny pozostał podstawową bronią Wehrmachtu i Waffen-SS

Wraz z karabinem żołnierz otrzymywał skórzany pas nośny, bagnet wz. 84/98 wraz z żabką (wiele odmian), dwie ładownice wz. 11 (czarne lub w różnych odcieniach brązu każda na sześć pięcionabojowych łódek) oraz uniwersalny przybornik do czyszczenia broni wz. 34.

Amunicja

Celownik wyskalowany został do naboju z pociskiem ciężkim sS (polskie oznaczenie SC), w innych państwach używanym wyłącznie do ciężkich karabinów maszynowych.

Broń wyborowa

Wyselekcjonowane pod względem skupienia i celności egzemplarze zaopatrywano w montaż do celownika optycznego. Stosowano różnorodne celowniki o powiększeniu półtorakrotnym i czterokrotnym różnych wytwórców.[2]

Odmiany składane

Dla spadochroniarzy skonstruowano dwie wersje składane. W roku 1939 zbudowano kilka egzemplarzy próbnych ze składaną na lewą stronę kolbą. W Zakładach Mausera stworzono rozkładany na dwie części Kar 98/42. Miejsce rozłączania znajdowało się na wysokości komory nabojowej. Powstało tylko kilka sztuk do prób wojskowych. [3]

Opis konstrukcji

Karabin Kar98k był indywidualną bronią powtarzalną. Zamek czterotaktowy, ślizgowo-obrotowy. Ryglowanie za pomocą trzech rygli. Zasilanie ze stałego, dwurzędowego magazynka pudełkowego o pojemności pięciu naboi. Przyrządy celownicze składały się z trójkątnej muszki i celownika krzywkowego. Broń była wyposażona w bagnet nożowy. Na zakończeniu lufy można było montować 30 mm granatnik karabinowy (garłacz) niem. Gewehrgranatgerät (zwany potocznie Schießbecher). Wystrzeliwano z niego za pomocą ślepego naboju granaty odłamkowe, przeciwpancerne (trzy wzory) i agitacyjne (z ulotkami)[4]

Użytkownicy

Po zakończeniu II wojny światowej karabiny Kar98k trafiły do arsenałów wielu państw, w niektórych jako broń formacji pomocniczych np polska Straż Przemysłowa. Broń zyskała opinię solidnej i niezawodnej. Do tego była łatwo dostępna w dużych ilościach. Między innymi wiele Kar98k było używanych do lat 70. w Izraelu (większość izraelskich egzemplarzy została przebudowana na wersję kalibru 7,62 × 51 mm NATO). Obecnie jest wykorzystywany przez Wachbataillon – reprezentacyjny pododdział Bundeswehry.


Bibliografia

  • Ciepliński Andrzej, Woźniak Ryszard, Encyklopedia współczesnej broni palnej (od połowy XIX wieku), Warszawa 1994.
  • Gardner Terry, Chamberlain Peter, Enzyklopädie deutscher Waffen 1939 – 1945. Handwaffen, Artilleri, Beutwaffen, Sonderwaffen, Stuttgart 2006
  • Głębowicz Witold, Matuszewski Roman, Nowakowski Tomasz, Indywidualna broń strzelecka II Wojny Światowej, Warszawa 2000.
  • Kornijenko Wadim, Uzbrojenie Wermachtu i Waffen SS, Białystok 1993.
  • Law Richard D., Karabiner 98k als Scharfschützenwaffe, Stuttgart 1998.

Przypisy

  1. Witold Głębowicz, Roman Matuszewski, Tomasz Nowakowski, Indywidualna broń strzelecka II Wojny Światowej, Warszawa 2000, s. 28 – 29..
  2. Szerzej zob. Richard D. Law, Karabiner 98k als Scharfschützenwaffe, Stuttgart 1998.
  3. Terry Gardner, Peter Chamberlain, Enzyklopädie deutscher Waffen 1939 – 1945. Handwaffen, Artilleri, Beutwaffen, Sonderwaffen, Stuttgart 2006, s.34.
  4. Wadim Kornijenko, Uzbrojenie Wermachtu i Waffen SS, Białystok 1993,s.148 - 155