Karabin maszynowy Browning wz. 1928

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
rkm wz. 28
RKM Browning wz. 1928, Muzeum Orła Białego.jpg
rkm wz. 28 w Muzeum im. Orła Białego
Dane podstawowe
Państwo  Polska
Producent Państwowa Fabryka Karabinów
Rodzaj ręczny karabin maszynowy
Historia
Produkcja seryjna 1930-1939 (w Polsce)
Wyprodukowano ~23 - 24 000 egz.
Dane techniczne
Kaliber 7,92 mm
Nabój 7,92 x 57 mm Mauser
Wymiary
Długość 1110 mm
Długość lufy 611 mm
Masa
broni 9,5 kg (z pustym magazynkiem)
Inne
Prędkość pocz. pocisku 853 m/s
Szybkostrzelność teoretyczna 600 strz./min
Szybkostrzelność praktyczna 200 strz./min
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Zdzisław de Ville ps. "Zdzich" z oddziału Jędrusie z wz. 28
Ręczny karabin maszynowy wz. 28 na pozycji. Karabin we wczesnej odmianie – z kolbą karabinową i bez gniazda na celownik przeciwlotniczy na lufie. Celowniczy w standardowym mundurze żołnierza piechoty z 1939 roku

7,92 mm rkm wz. 28 – polski ręczny karabin maszynowy z okresu międzywojennego, opracowany na podstawie karabinu Browning M1918.

Historia konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

Po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. Wojsko Polskie dysponowało wieloma typami lekkich i ręcznych karabinów maszynowych. Były to karabiny zarówno zdobyte w magazynach armii zaborców, jak i kupione lub otrzymane w ramach pomocy wojskowej. Część modeli była przestarzała, a różnorodność konstrukcji utrudniała szkolenie.

W 1923 r. ogłoszono konkurs na nowy rkm, ale zakończył się on bez wyłonienia zwycięzcy. W roku następnym zakupiono po 12 egzemplarzy rkm-ów Browning M1918, Lewis wz. 23 i Hotchkiss wz. 23 w celu przeprowadzenia prób i wybrania najlepszej konstrukcji. W przeprowadzonych testach najlepiej wypadł rkm Browninga. Drugi konkurs przeprowadzono na początku 1925 r. Uczestniczyło w nim kilka konstrukcji, z których wybrano oferowany przez belgijskie zakłady FN rkm Browninga. Pomimo rozstrzygnięcia konkursu, w następnym roku nadal trwały próby rkm-ów Hotchkiss i Lewis. W zakładach FN złożono zaś zamówienie na wersje rkm Browninga zmodyfikowaną według polskiej specyfikacji. Zmieniono kaliber broni, konstrukcję i mocowanie dwójnogu (płozy zamiast ostróg, przeniesienie dwójnogu do przodu lufy), przekonstruowanie celownika (przeziernik zastąpiono szczerbinką, a celownik został odwrócony), wydłużono lufę i dodano chwyt pistoletowy. Rkm przyjęto do uzbrojenia pod koniec 1927 r. jako 7,92 mm rkm wz. 28. W zakładach FN zamówiono 10 000 egzemplarzy nowej broni. Wbrew często występującemu w literaturze przedmiotu twierdzeniu nie kupiono licencji na tę broń, gdyż nie była opatentowana w Rzeczypospolitej [1].

W latach 1929 - 30 w Belgii w zakładach FN wyprodukowano 10 000 egzemplarzy. Produkcja w Polsce rozpoczęła się ze znacznym opóźnieniem w 1930 r. Przyczyną opóźnienia były błędy w dokumentacji technicznej dostarczonej przez Belgów. Do 1939 r. wyprodukowano około 11 000 egzemplarzy tej broni na potrzeby własne i 1880 na eksport. Głównym odbiorcą był rząd Hiszpanii w trakcie wojny domowej.[2] Pomiędzy 1928 a 1939 rokiem pojawiły się następne zmiany konstrukcyjne. Zmieniono kształt kolby (dłuższa kolba "rybi ogon"), zmniejszono wymiary szczerbinki, dodano osłonę muszki, gniazdo muszki kołowej, oraz tłumik płomieni usunięto ostrogi płóz nóżek (dwójnogu). Prowadzono też prace nad lufą szybkowymienną i zwiększeniem szybkostrzelności.

W trakcie kampanii polskiej 1939 roku r. rkm wz. 28 był powszechnie stosowany przez jednostki piechoty i okazał się bronią niezawodną i celną nawet w najtrudniejszych warunkach. Zdobyte egzemplarze Wehrmacht użytkował jako leichte Maschinengewehr 28(p) - IMG 28(p), późniejsze oznaczenia lMG 154/1(p) - wersja z kolbą rybi ogon i lMG 154/2(p).[3] Pewna liczba zdobycznych karabinów, została także użyta przez Armię Czerwoną na początku Operacji Barbarossa.

Opis konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

Rkm wz. 28 był zespołową bronią samoczynno-samopowtarzalną. Zasada działania automatyki oparta o odprowadzanie części gazów prochowych przez boczny otwór lufy, z długim ruchem tłoka gazowego. Broń wyposażona była w regulator gazowy. Rkm wz. 28 strzelał z zamka otwartego. Zamek ryglowany ryglem wahliwym. Wyciąg sprężynujący znajduje się w zamku, rolę wyrzutnika pełnił występ komory zamkowej (łuski wyrzucane są w prawo).

Rkm wz. 28 był bronią zasilaną z dwurzędowych magazynków 20-nabojowych. Mechanizm uderzeniowy bijnikowy, rolę bijnika spełnia suwadło, mechanizm spustowy z przełącznikiem rodzaju ognia. Przełącznik rodzaju ognia połączony z bezpiecznikiem. Skrzydełko przełącznika znajdowało się z lewej strony komory spustowej. Bezpiecznik unieruchamiał spust.

Rkm wz. 28 wyposażony był w łoże i chwyt pistoletowy. Kolba stała, drewniana. Przyrządy celownicze mechaniczne (celownik krzywiznowy ze szczerbinką, nastawy 300-1600 metrów). Lufa ciężka, niewymienna, posiadała karby przyspieszające chłodzenie, zakończona gwintem przy pomocy którego mocowany był stożkowy tłumik płomienia lub odrzutnik (podczas strzelania amunicją ćwiczebną). W przypadku nie stosowania żadnego urządzenia wylotowego na gwint nakręcany był ochraniacz. Do lufy przymocowana była komora gazowa. Dwójnóg zamocowany był do rury gazowej.

Obsługa tej broni - sekcja rkm w drużynie strzeleckiej to 4 żołnierzy: karabinowy (dowódca st. strzelec - kbk z bagnetem) celowniczy (st.strzelec - rkm i bagnet luźny) i 2 amunicyjnych (strzelcy - kbk z bagnetami). Każdy przenosił po 6 zapasowych magazynków. Jednostka Ognia [JO] do karabinu – 500 nabojów (w tym 480 z pociskiem S (lekkim) i 20 z pociskiem P (przeciwpancernym). Etatowa dotacja amunicji : 4 JO (z czego jedna JO bezpośrednio przy obsłudze – w magazynkach, dwie na etatowym środku transportu pododdziału, np. na biedce amunicyjnej, czwarta na kompanijnym wozie amunicyjnym). W kawalerii sekcja rkm liczyła 5 żołnierzy: karabinowy (st ułan itp.) oraz o stopień niżsi celowniczy (przewoził rkm na noszaku), amunicyjny i dwaj koniowodzi (regulaminowo nie przewozili amunicji do rkmu), dysponowała koniem jucznym. Broń tę przydzielano także kolarzom, pionierom, plutonom regulacji ruchu w brygadach kawalerii oraz jednostkom zmotoryzowanym.[4]

W Wielkich Jednostkach (dywizje i brygady) znajdowały się (wg różnych autorów) następujące ilości rkmów wz. 28: dywizja piechoty od 268 do 320, trzypułkowa brygada kawalerii od 80 do 91, czteropułkowa od 94 do 109, zmotoryzowana 10 BK od 99 do 102.[5] W WBP-M 235 sztuk.[6] Dane z tego opracowania są jednak krytykowane jako zawyżone.

Przypisy

  1. Andrzej Konstankiewicz, Broń strzelecka i sprzęt artyleryjski formacji polskich i Wojska Polskiego w latach 1914 - 1939, Lublin 2003, s. 166
  2. Leszek Erenfeicht, Ręczny karabin maszynowy wz. 28, Wielki Leksykon Uzbrojenia Wrzesień 1939, 2013, tom 7, s. 15 - 23
  3. Terry Gardner, Peter Chamberlain, Enzyklopädie deutscher Waffen 1939 - 1945. Handwaffen, Artillerie, Beutewaffen, Sonderwaffen, Stuttgart 2006, s. 83.
  4. L. Erenfeicht, op. cit., s. 38 - 44.
  5. A. Konstankiewicz, op. cit., s. 251 - 254.
  6. Wacław Zaleski, W Warszawskiej Brygadzie Pancerno - Motorowej. Z dziejów 1 Pułku Strzelców Konnych, Warszawa 1988, s. 270.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Erenfeicht Leszek, Ręczny karabin maszynowy wz. 28, Wielki Leksykon Uzbrojenia Wrzesień 1939, 2013,tom 7.
  • Gardner Terry, Chamberlain Peter, Enzyklopädie deutscher Waffen 1939 - 1945. Handwaffen, Artillerie, Beutewaffen, Sonderwaffen, Stuttgart 2006
  • Gwóźdź Zbigniew, Zarzycki Piotr Polskie konstrukcje broni strzeleckiej, Warszawa 1993.
  • Jońca Adam, Zasieczny Andrzej, 7,92 mm ręczny karabin maszynowy wz. 1928 Browning, Warszawa 2003.
  • Konstankiewicz Andrzej, Broń strzelecka i sprzęt artyleryjski formacji polskich i Wojska Polskiego w latach 1914 - 1939, Lublin 2003.
  • Nowakowski Tomasz Ręczny karabin maszynowy wz. 28 Nowa Technika Wojskowa 1996 nr 5.
  • Zaleski Wacław, W Warszawskiej Brygadzie Pancerno - Motorowej. Z dziejów 1 Pułku Strzelców Konnych, Warszawa 1988.