Karabinek (wspinaczka)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Zobacz też: inne znaczenia słowa karabinek.

1 – ramię zamka
2 – korpus
3 – nakrętka zabezpieczająca zamek
4 – oś podłużna
5 – oś poprzeczna
6 – oznaczenie wytrzymałości
Karabinek wraz z liną wpięty w spit

Karabinek – podłużny, zbliżony rozmiarem do dłoni, metalowy pierścień z otwieranym zamkiem na jednym boku, służący do szybkiego i skutecznego połączenia elementów. Jeden z podstawowych składników sprzętu wspinaczkowego i speleologicznego, najczęściej fragment układu asekuracyjnego. Karabinek z technicznego punktu widzenia jest łącznikiem.

Nazwa pochodzi od zamykanego haka, na którym kawalerzyści odwieszali karabinki (z niemieckiego: karabinerhaken).

Typowy karabinek wspinaczkowy jest wykonywany ze stopów aluminium lub tytanu i cechuje się niską masą (rzędu kilkudziesięciu gramów) przy jednoczesnej dużej wytrzymałości mechanicznej.

Ruchome ramię karabinka (zamek) zaopatrzone jest w sprężynę działającą w kierunku zamknięcia zamka. Zamek wyposażony jest na ogół w ząbek lub wpust przenoszący część naprężeń mechanicznych rozciągających zamknięty karabinek w kierunku dłuższej osi. Dodatkowo, zamek może być wyposażony w blokadę, utrudniającą jego przypadkowe otwarcie.

Typowe karabinki bez blokady mogą mieć zamek wykonany w postaci prostego (zamek prosty) lub wygiętego (zamek wygięty - dla ułatwienia wpinania przedmiotów, w szczególności liny) odcinka pręta o przekroju podobnym do przekroju części stałej. Alternatywnie, zamek może mieć postać drucianego jarzma (zamek druciany), w którym stalowy drut pełni jednocześnie funkcję zamka i jego sprężyny.

Karabinki z blokadą zamka stosowane są w miejscach szczególnie istotnych z punktu widzenia bezpieczeństwa. Mechanizm dodatkowego zabezpieczenia przed otwarciem zamka może być:

  • zakręcany
  • przesuwny
  • bagnetowy
  • kombinacją powyższych.

W praktyce można spotkać się jeszcze z następującymi określeniami kształtu korpusu karabinka:

  • owal – odpowiada X
  • D-kształtne (symetryczne i niesymetryczne)
  • trójkątne
  • nerkowate
  • kształt gruszki
  • HMS – odpowiada H.

Profil karabinka powinien mieć w miejscu kontaktu z liną wystarczająca dużą powierzchnię, aby nie doszło do jej uszkodzenia. Według wymogów UIAA ma to być łuk o promieniu minimum 5 mm pod kątem co najmniej 120°.

Kształt ramienia zamka karabinka:

  • proste
  • zgięte
  • druciane.

Kształt zamka karabinka:

  • klasyczny haczyk
  • haczyk odwrócony
  • różne warianty bezhaczykowe (m.in. KEY LOCK).

Normy związane z karabinkami[edytuj | edytuj kod]

Wymagania wytrzymałościowe oraz oznaczenia karabinków wspinaczkowych w zależności od zastosowania i kształtu opisuje norma europejska EN 12275 (odpowiadająca jej polska norma powinna nosić numer PN-EN 12275) oraz dyrektywa zalecająca UIAA 121.

Według powyższych mamy następujące rodzaje karabinków:

Wytrzymałość (minimalna wymagana) w osi podłużnej:

  • X – 18 kN
  • B D H – 22 kN
  • K Q – 25 kN.

Wytrzymałość poprzeczna, na zamku karabinka:

  • D – nie określa się
  • B H K X – 7 kN
  • Q – 10 kN.

Wytrzymałość przy otwartym zamku:

  • Q – nie określa się
  • K – 8 kN
  • B D – 7 kN
  • H – 6 kN
  • X – 5 kN.

Dodatkowo karabinki typu K powinny mieć większy prześwit – co najmniej 21 mm (pozostałe min. 15mm) – oraz wytrzymywać test łamania siłą 8 kN. Muszą także być automatycznie zabezpieczane.

Karabinki przemysłowe (zatrzaśniki) są przedmiotem normy EN 362. Różne odmiany karabinków używane są także w dziedzinach niesportowych: w ratownictwie medycznym, pożarnictwie, wojskowości i technice dźwigowej.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]