Karakuri-ningyō

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Karakuri podające herbatę wraz z mechanizmem, XIX w. Narodowe Muzeum Nauki w Tokio

Karakuri-ningyō (jap. からくり人形?) – mechaniczne lalki lub automaty tworzone w Japonii od XVIII w. do XIX w. De facto były pierwszymi, japońskimi robotami.

Słowo karakuri oznacza „urządzenie mechaniczne” także służące do żartu, zmylenia lub zaskoczenia kogoś. Natomiast ningyō, to „lalka”, „marionetka”, „kukiełka”[1].

Istnieją trzy rodzaje karakuri:

  • butai-karakuri – używane w teatrze;
  • zashiki-karakuri – niewielkie, bawiono się nimi w pomieszczeniach;
  • dashi-karakuri – były tradycyjnie częścią festiwali religijnych, podczas których umieszczano je zwykle na drewnianych, ruchomych platformach. Lalki były wykorzystywane w odgrywaniu tradycyjnych mitów i legend. Ich gesty dostarczały widzom dodatkowej rozrywki.

Budowa lalek była oparta na mechanizmach sprężynowo-zębatkowych. Japończycy poznali zasadę ich działania dzięki Hiszpanom, którzy w XVII w. przywieźli do Japonii zegar mechaniczny. Rezultatem badań japońskich uczonych nad „magicznymi” zegarami było powstanie lalek przedstawiających ludzi i zwierzęta, które poruszały się pozornie bez powodu, „jak żywe”. Karakuri mogły wykonywać najróżniejsze czynności: przenoszenie naczynia z herbatą, strzelanie z miniaturowego łuku, malowanie znaków kanji lub wygrywanie melodii.

Przypisy

  1. Jane Marie Law, Puppets of Nostalgia – The Life, Death and Rebirth of the Japanese Awaji Ningyo Tradition, 1977, Princeton University Press.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]